İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin kamulaştırma bedeli tespiti ve yol terkini davasında istinafı esastan ret kararının temyiz incelemesi.
Özet: Bir idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararının, taraflarca yapılan itirazlar üzerine bölge adliye mahkemesince önce kaldırılıp iade edilmesi ve ilk derece mahkemesince tekrar kabul kararı verilmesi sonrasında, hem idare hem de davalıların istinaf başvuruları bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiştir; bu reddetme gerekçesinde, taşınmazın arsa vasfında kabulü, emsalin uygun seçimi, 1.038,00 TL/m² birim fiyat tespiti ile yapı ve ağaç değerlemesi gibi hususlarda hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.
MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/924 Esas, 2024/3105 KararKARAR: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ: Ödemiş 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2022/349 Esas, 2023/861 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri ile davalı ... ... ... ve ... tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili bir kısım davalılar vekili ile davalı ... ..., ... ve ... tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde; İzmir ili, ..., ... 4 07... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.II. CEVAP1. Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin emsal rayiçlere ve piyasa ederine uygun olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. 2. Davalı ...'in cevap dilekçesi özetle; kamulaştırma bedelinin emsal rayiçlere ve piyasa ederine uygun olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. 3. Davalı ...'in cevap dilekçesi özetle; kamulaştırma bedelinin emsal rayiçlere ve piyasa ederine uygun olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. 4. Davalı ...'ın cevap dilekçesi özetle; kamulaştırma bedelinin emsal rayiçlere ve piyasa ederine uygun olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ile bir kısım davalılar vekilleri davalılar ... ..., ... ve ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın vasfının net olarak belirlenmediğini ve tarla sayılması gerektiğini, emsal değerlendirmesinin hatalı yapıldığını, taşınmaz üzerinde bulunan yapıların bedelinin ve yıpranma paylarının hatalı belirlendiğini, bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğunu, idare kıymet takdiri ile tespit edilen bedel arasında fark bulunduğunu, idare lehine vekalet ücreti taktir edilmesi gerektiği belirterek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.2. Davalılar ..., ..., ... ve ... vekili ile davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; seçilen emsal uygun ise de dava konusu taşınmazın emsalden çok daha değerli olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısımlarda değer kaybı oluştuğunu, faize ilişkin hüküm kısmının hatalı düzenlendiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.3. Davalılar ... ve ... istinaf dilekçesinde özetle; seçilen emsal uygun ise de dava konusu taşınmazın emsalden çok daha değerli olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısımlarda değer kaybı oluştuğunu, faize ilişkin hüküm kısmının hatalı düzenlendiğini belirterek kararının kaldırılmasını istemiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmaz arsa vasfında kabul edilmesinde, emsal olarak yakın tarihli olması ve dava onusu taşınmazla aynı mahalde ve taşınmaza yakın konumda yer alması nedeniyle emsal taşınmazın esas alınmasında, her iki taşınmaz da kadastral parsel niteliğinde olduğundan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmamasında, yapılan karşılaştırma neticesinde emsalin 0,43'ü oranında değerli kabul edilen dava konusu taşınmazın m² birim fiyatının 1.038,00 TL olarak tespitinde, taşınmaz üzerindeki yapılara ve ağaçlara değer biçilmesinde, yüzölçümleri nazara alınarak kamulaştırmadan arta kalan kısımlar için değer düşüklüğü hesaplanmamasında usul ve yasaya bir aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare bir kısım davalılar vekilleri ile davalılar ..., ... ve ... ... temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.3. Davalı ..., davalılar ... ve ... temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline ve yol olarak terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı idare, bir kısım davalılar vekilleri, davalılar ..., ... ..., ...'ın aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.4. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal taşınmazın satış tarihi 25.04.2017 olarak kabul edilerek dava konusu taşınmaz için 04.08.2020 değerlendirme tarihi itibarıyla 1.038,00 TL/m² değer biçildiği; ancak dosya içerisinde emsal taşınmazın satış senedindeki satış tarihi 25.04.2018 olduğunun anlaşıldığı ve aynı kamulaştırma kapsamında Dairemize intikal eden, dava konusu taşınmaza yakın mesafede bulunan 4 08... parsel sayılı taşınmaz için Mart 2021 değerlendirme tarihi itibarıyla 845,62 TL/m² değer biçildiği, yine 7 22... parsel sayılı taşınmaza Nisan 2018 değerlendirme tarihi itibarıyla 500,96 TL/m² değer biçildiği ve bu kararların Dairemiz denetiminden geçerek onandığı dikkate alındığında, dava konusu taşınmaz için tespit edilen bedel inandırıcı görülmemiştir.5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Davalılar ..., ..., ... ile davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2. Davalılar ..., ..., ... ile davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesineDosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.