minibüs şoförünün uzun yıllar sigortasız çalışmasına ilişkin hizmet tespiti davasında işçi-işveren ilişkisi, tanık beyanları ve sgk kayıtları eksenindeki uyuşmazlığın temyiz incelemesi.

Minibüs şoförünün uzun yıllar sigortasız çalışmasına ilişkin hizmet tespiti davasında işçi-işveren ilişkisi, tanık beyanları ve SGK kayıtları eksenindeki uyuşmazlığın temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, minibüs sahibi tarafından kiracı-kiralayan ilişkisi olduğu iddia edilen, ancak sigorta primleri ödenmediğini ve iş sözleşmesiyle çalıştığını iddia eden bir şoförün fiili hizmet süresinin tespiti davasını ele almaktadır; ilk derece mahkemesi şoförün önemli bir dönemde hizmet akdiyle çalıştığına ve bildirim dışı kalan 4787 günlük sigortalı çalışmasının tespitine karar vermiş, davalıların işçi-işveren ilişkisi bulunmadığı ve tanık beyanlarına itibar edilmemesi gerektiği yönündeki itirazlarına rağmen bu karar bölge adliye mahkemesince onanmış ve temyiz aşamasında yine aynı gerekçelerle uyuşmazlık konusu olmuştur.

10. Hukuk Dairesi 2025/5680 E. , 2025/12029 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2852 E., 2025/149 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 19. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/498 E., 2024/472 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 09.01.2000 tarihinde davalıya ait ... plakalı B/34 hatlı minibüste...güzergahında şoför olarak çalışmaya başladığını, davacının işine son verildiği 12.06.2014 tarihine kadar bir fiil, aralıksız çalışmasına devam ettiğini, davacının 09.01.2000 tarihinden 2006 yılına kadar tek başına 05.00-22.00 saatleri arasında 3.000 TL maaşla, 2006 yılından işveren tarafından iş akdinin sona erdirildiği tarihe kadar ise iki kişi olara çalıştırılması nedeniyle 2.000 TL maaşla çalıştığını, ancak sigorta bildirimlerinin yapılmadığını, primlerinin ödenmediğini ileri sürerek, davacının davalı işyerinde çalışmış olduğu fiili hizmet süresinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talep ettiği alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının 20 12... . ayında isteğe bağlı olarak primlerinin dava tarihine kadar yatırıldığını, 2012 yılının Ocak ayına kadar taksi ve minibüs şoförlerinin sigorta yaptırılma zorunluluğunun da mevcut olmadığını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin plakası kendisine ait olan ... plakalı hatlı minibüsünü 1998 yılında satın alıp, minibüsün işletmesini belli bir kira karşılığında, araç taşıt pulu, gelir vergisi, trafik cezaları, belediye ruhsat parası, yapılacak olan kazaların bedeli, kişinin SGK primleri, araç muayene bedelleri ve sair giderler kendilerince ödenmek üzere ... ve ...’a işletilmek üzere devrettiğini, 2008 yılının 6. ayında ...’ın minibüsteki işletme hissesinin yarısını ...’ye devrederek aracı müşterek olarak işletmeye başladıklarını, ... ve ...’ın minibüsün çalışma saatlerini ve işletmesini ikiye ayırarak birlikte çalışmaya başladıklarını, ... ve ...’ın son bir yılda minibüsün kira bedeli olan aylık 7.700 TL’yi müvekkilinin borçlu olduğu eniştesi ...’ın banka hesabına yatırdıklarını, bu durumun davacının da kiracı olduğunun kanıtı olduğunu, davacı ile ...’ın minibüsü malik sıfatıyla işletmesini çalıştırdıkları için müvekkili ile ilişkilerinin çalışan – çalıştıran ilişkisi olmayıp kiracı – kiralayan ilişkisi olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesi, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesi gerektiğini, davalı işverenin ve davacının Kurum nezdindeki belgelerinin getirilmesi, mutlaka tanık dinlenmesinin gerekmesi halinde, tanıkların çalışıldığı iddia edilen işi bilen ve tanıyan, aynı zamanda dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olmasına dikkat edilmesi, Kurumun yazılı kayıtları ile çelişen tanık beyanlarının hükme esas alınmaması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,

a) Davacının 14.08.2012–30.09.2013 tarihleri arasındaki 4/1-a kapsamındaki sigortalılığının tespitinde hukuki yarar bulunmadığından bu tarihler arasındaki talebinin reddine,

b) Davacının, davalı işveren nezdinde 09.01.2000-12.06.2014 tarihleri arasında hizmet akdi ile sürekli ve kesintisiz ayda 30 gün esasıyla çalıştığının ve kuruma bildirilen süreler haricinde kurum prime esas kazanç alt sınırı altında kalmamak kaydıyla asgari ücretle, (özetle) hüküm fıkrasının b) bendinde belirtilen tarihler arasında ve hükümde belirtilen gün ile günlük brüt kazançla olmak üzere toplam 4787 gün daha sigortalı olarak çalıştığının tespitine,

c) Davacının prime esas kazanç yönünden fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının aracı kiracı olarak kullandığını, işçi işveren ilişkisi unsurlarının taraflar arasında mevcut olmadığını ileri sürmüştür.

2.Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurumun yazılı kanıtlarıyla çelişen tanık beyanlarına itibar edilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas ücretin tespiti istemine ilişkindir.

Davacının 09.01.2000 tarihinden 12.06.2014 tarihine kadar davalı ...'e ait minibüste şoför olarak, 09.01.2000 tarihinden 2006 yılına kadar 3000 TL ücretle, 2006 yılından 12.06.2014 tarihine kadar 2000TL ücretle çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada Mahkemece hizmet tespiti yönünden davanın kabulüne, prime esas ücret yönünden davanın reddine karar verilmişse de verilen karar eksik incelemeye ve araştırmaya dayalıdır.

Dosyanın incelenmesinde, davacının 14.08.2012- 2013/09 tarihleri arasında, ticari araç statüsünde 4/a kapsamında sigortalılığının bulunduğu, davacı adına, davalıya ait ... plakalı aracı kullanırken trafik cezası uygulandığına ilişkin idari para cezası tutanaklarının davacı tarafından dosyaya ibraz edildiği, davalı tarafından davacıya, araçlara ilişkin her türlü işlemi yapmak üzere 26.11.2008 tarihinde vekaletname verilmiş olduğu görülmüştür.

Davacı 09.01.2000 tarihinden itibaren davalıya ait minibüste çalıştığını iddia etmekle birlikte, Mahkemece davacının hizmetlerinin başlangıç tarihi konusunda 09.01.2000 tarihinin başlangıç olarak kabul edilmesine yönelik olarak dosyadaki kayıt ve belgeler nazarında somut ve yeterli delillerin yer almadığı, dinlenen tanık beyanlarında da davacının işe başlama tarihi konusunda yeterli bilginin yer almadığı, yine davacının davalıya ait ... plakalı araçta adına kesilen ilk trafik cezasının 10.05.2003 tarihli olmakla, davalı adına anılan plakada araç kaydının ise 26.10.2004'te tescil edildiği anlaşılmakla, davanın somutlaştırılması yükümlülüğü kapsamında davacıdan 09.01.2000 tarihinden itibaren kullandığı aracın plakası sorulup, aracın tescil bilgileri celp edilmeli, kendisinden önce aracı kullanan şoförler olup olmadığı sorularak, olması halinde ifadelerine başvurulmalı, davalı adına kayıtlı uyuşmazlık konusu dönemde farklı plakalı araçların tespiti halinde, anılan plakalara ilişkin olarak uygulanan trafik ceza tutanak ve kayıtları celp edilmeli, davacının çalıştığını iddia ettiği hatta birlikte çalıştığını ileri sürdüğü kişiler belirlenip, yeniden dinlenmek suretiyle, davacının çalışma süresi, işe başlangıç ve bitiş tarihleri konusunda ayrıntılı beyanları alınmalı, dinlenen tanık beyanları arasında varsa çelişkiler giderilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,17.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.