bölge adliye mahkemesinin, şeker pancarı üreticisinin 18 yaş sınırı ve tevkifat kesintisi eksikliği gerekçesiyle reddedilen tarım bağ-kur sigortalılık tespiti talebine ilişkin kararı.

Bölge Adliye Mahkemesinin, şeker pancarı üreticisinin 18 yaş sınırı ve tevkifat kesintisi eksikliği gerekçesiyle reddedilen tarım Bağ-Kur sigortalılık tespiti talebine ilişkin kararı.

Özet: Bir şeker pancarı üreticisinin, 1994-2004 yılları arasındaki pancar satışlarından yapılan Bağ-Kur prim kesintilerine dayanarak geriye dönük sigortalılığının tespiti ve 7326 sayılı kanundan yararlanma talebi; davalı kurumun sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduktan sonra ve kurum kayıtlarına intikal eden kesintilerle sınırlı olduğunu belirtmesi üzerine, ilk derece ve istinaf mahkemelerince, davacının 18 yaşını doldurmadan önce yapılan kesintilerin sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilemeyeceği, ayrıca talep edilen bazı dönemlerde (özellikle 1998-1999) kurum kayıtlarına geçen bir kesinti veya başvuru olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesiyle sonuçlanmıştır.

10. Hukuk Dairesi 2025/7516 E. , 2025/11674 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2265 E., 2025/535 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 2. İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/385 E., 2023/172 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Tokat ili ... İlçesi ... köyünde 1994-2004 yılları arasında şekerpancarı üreticiliği yaptığını, pancar ekicisi çiftçilerden Bağ-Kur prim kesintileri gün, ay olarak kesilmekte ve pancar ekimi yaptığı yılda teslim ettiği safi pancar miktarı için tahakkuk eden pancar bedelinin %1 oranınında Bağ-Kur prim kesintisi yapıldığını, pancar bedellerinin ödenmesi müteakip ayda ilgili Bağ-Kur İl Müdürlüğüne ödendiğini, 19.12.2022 tarihinde davalı Kuruma müvekkilinin başvurarak özetle Bağ-Kur prim kesintileri de dikkate alınarak 1997 tarihinden bu yana tüm hizmetinin verilmesini ve 7326 sayılı Kanun'dan da yararlandırılmasını talep ettiğini, talebin davalı Kurumun 20.12.2022 tarih ve E-46735699-201.02.02-58458890 sayılı yazısı ile reddedildiğini, gerçek olarak tevkifat kesintilerini istinaden sigortalılığının başlatılamayacağının gerekçe gösterildiğini, oysa ki müvekkilinin ... Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü kayıtlarında da görüleceği üzere 1994-1995-1996-1997-1998-1999-2000 yıllarında pancar üretiminin mevcut olduğunu, 2000 yılından sonra müvekkilinden bağ-kur prim kesintisi yapıldığını, bu nedenlerle müvekkilinin 1997-19 98... yıllarındaki kesinti tarihleri arası Tarım Bağ-Kur Kanunu kapsamında sigortalılığının tespiti, müvekkilinin 7326 sayılı Kanun'dan yararlanması gerektiğinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum kayıtlarının incelenmesi ile görüleceği üzere davacının sigortalılığının 01.09.2001 tarihinde tevkifat kesintisine istinaden başlatıldığını, 07.06.2004 tarihinde 4/c kapsamında çalışması sebebiyle 06.06.2004 tarihinde durdurulduğunu, Kurum kayıtları incelendiğinde 31.05.1997 tarihinde 18 yaşında olması dikkate alınarak sigortalılık işlemlerinde 1995-1996 Ekim dönemlerine ilişkin herhangi bir sigortalılık başlangıcı verilemediğinin görüldüğünü, sırası üzere tevkifat kesintilerinin takibine 1997-1998-1999 dönemlerinde kesinti olmaması sebebiyle bu yıllara hizmet verilemeyerek 2000 döneminde ekmiş olduğu ve Kurum kayıtlarına 20.08.2001 tarihinde intikal eden Kurum kesintisine istinaden sigortalılığı takip eden aybaşı olan 01.09.2001 tarihinde başlatılmış ve pankobirlik kaydına istinaden 4/c çalışması olan 07.06.2004 tarihine kadar davacının sigortalılığının devam ettirildiğini, davacının 24.09.2020 tarih ve 31970187 sayılı dilekçesi ile 7326 sayılı Kanun'a istinaden ek-63. madde kapsamında silinen sürelerini ihya etmiş ve 995 gün hizmet aldığını, mülga 2926 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tevkifat kesintilerinin Kurum kayıtlarına intikal etmesi şartı olması ve 4/b sigortalılığının 18 yaşında başlaması sebebiyle davacının talep ettiği dönemler arasında sigortalılığının tespitinin mümkün olmadığını beyanla davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut ihtilafta, Kurum dosyasına intıkal etmiş şeker pancarı üretimine dayalı olarak Kurum kayıtlarına geçen tevkifata dayalı prim tahsillerinin 20.03.1996-20.04.1997- 20.08.2001-20.05.2003-20.05.2004-20.05.2005 tarihlerinde gerçekleştiğinin anlaşıldığı, bu süreç içinde kolluk araştırma ve tanık beyanlarından davacının tarımsal faaliyetini kesintisiz sürdürdüğü, ancak 1998, 19 99... yıllarında ürün tesliminden tevkifat yapılmadığı, davacının 1997 yılında tevkifatı olsa da yukarıdaki Kanun hükmü ve Yargıtay kararı doğrultusunda bu tevkifatın 18 yaşını doldurduğu tarihten önce olduğu, 18 yaşını doldurduğu tarihi takip eden yılbaşı olan 01.01.1998 tarihinden sonra ise talep edilen 1998,19 99... yıllarında dosya içeriğine göre bir kesinti, tescil başvurusu veya iradi prim ödemesi bulunmadığı anlaşılmakla talep edilen dönemler yönünden sigortalılık şartlarının oluşmayacağı kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özellikle davacının 1997 yılında 18 yaşından küçük olduğu sırada sattığı ürün nedeniyle yapılan prim kesintisine dayalı olarak 18 yaşını ikmal ettiği tarihten itibaren sigortalı sayılmasına 2926 sayılı Kanun'un 7. maddesi gereğince olanak bulunmadığı; şöyle ki, davacının 31.05.1997 tarihinde 18 yaşını ikmal ettiği, 2926 sayılı Kanun'un 7. maddesi gereğince ancak 01.01.1998 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalısı olabileceği, 1997 yılında yapılan prim tevkifatı ise ancak o yılın sonuna kadar tescil imkanı tanıdığı, dolayısıyla, davacının en erken tescili 01.01.1998 tarihinde yapılabilecek ve bu tarihte sigortalılığın başlatılması için ise 1998 yılına ilişkin prim tevkifatı gerekeceği, 1997 yılındaki prim tevkifatının 1998 yılına sirayet etmeyeceği ve davacının da en erken 01.01.1998 tarihinden itibaren zorunlu sigortalı sayılabileceği, tarımsal faaliyete kabul edilebilir süreyi aşar uzunlukta ara verilmesi durumunda Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yeniden başlayabilmesi, tescil başvurusu, iradi prim ödeme, prim tevkifatı olgularından herhangi birinin gerçekleşmesine bağlı olduğu, 1998, 1999 yılları için tescil veya iradi prim ödemesi ya da prim tevkifatı bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine ilişkin ilk derece Mahkemesinin kararı usul ve kanuna uygun bulunmuş istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının prim kesintilerinin mevcut olduğunu belirterek kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.06.1997-01.09.2001 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalığının tespiti ile 7326 sayılı Kanun'dan yaralandırılması gerektiğinin tespiti talebine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 7. maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun'un 2., 3., 6., 9. ve 10. maddeleridir

2926 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3. maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.

Anılan Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde "Tarımsal faaliyette bulunanlar; kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanlar veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar" olarak tanımlanmış, 5. maddesinde, sigortalı olmanın zorunlu olduğu, sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6. maddesinde ise diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce, sigortalılıklarının sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca aynı Kanun'un 9. maddesi Kuruma re'sen tescil yükümlülüğü yüklemiştir.

Anılan Kanun'un 10. maddesine göre ise kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin ....Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

İnceleme konusu davada davacının 01.06.1997-01.09.2001 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalığının tespiti ile 7326 sayılı Kanun'dan yaralandırılması gerektiğinin tespitini talep ettiği Mahkemece 18 yaşını doldurduğu tarihi takip eden yılbaşı olan 01.01.1998 tarihinden sonra talep edilen 1998, 19 99... yıllarında dosya içeriğine göre bir kesinti, tescil başvurusu veya iradi prim ödemesi bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de hüküm eksik incelemeye dayalıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 31.05.1979 doğumlu davacının SGK kayıtlarına göre kabul edilen Bağ-Kur hizmet süresinin 01.09.2001-06.06.2004 tarihleri olduğu, çiftçilikle uğraştığı arpa, buğday ve şeker pancarı ürettiği, ... Şeker Fabrikalarından gelen cevapta 1995, 1996, 1999, 2000, 2001, 2002, 20 03... yıllarına ait tevkifatların yapıldığının belirtildiği buna göre davacının 18 yaşını ikmal etmiş olduğu 31.05.1997 tarihinden sonra 1999 yılından itibaren tevkifatları olduğu hususu ve tarımsal faaliyetinin varlığı karşısında, davacının talebi de gözetilerek Mahkemece, davacının 01.06.1999- 01.09.2001 dönemi yönünden 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun tespitine dair davanın kısmen kabulü gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,11.09.2025 gününde karar verildi.