bursa 4. asliye ticaret mahkemesinin araç tamir hizmeti alacağı davasında davacının tacir vasfı taşımaması ve ticari dava niteliğinin değerlendirilmesine ilişkin gerekçeli kararı.

Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin araç tamir hizmeti alacağı davasında davacının tacir vasfı taşımaması ve ticari dava niteliğinin değerlendirilmesine ilişkin gerekçeli kararı.

Özet: Davacı, davalı şirkete verdiği araç tamir hizmetleri karşılığı ödenmeyen alacağının tahsilini talep etmiş, davalının aracı almadığını ve faturaya itiraz etmediği halde ödeme yapmadığını belirtmiş; ancak mahkeme, resmi yazışmalarla davacının tacir vasfı taşımadığını tespit ederek, uyuşmazlığın ticari dava niteliği ve dolayısıyla ticaret mahkemesinin görevli olup olmadığı hususunda Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiğini belirtmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 13/01/2026

KARAR TARİHİ : 02/02/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 02/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; davalı şirkete ait ... plakalı aracın 18/12/2024 tarihinde ... ve muhtelif tamir işlemlerinin yapılması için davacının dükkanına getirildiğini, aracın ... en uygun fiyatlı olarak ... bulunduğunu, resminin paylaşılması suretiyle davalının uygunluk vermesi üzerine ... getirildiğini ve işlemlerin tamamlanarak ücretin ödenmesi talep edilmek suretiyle aracın teslim alınmasının istenildiğini, davalı tarafından ödeme yapılmadığını ve aracın da alınmadığını, davacı tarafa fatura düzenlenerek sistem üzerinden gönderildiğini ve davalı şirket tarafından süresi içerisinde bir itirazda bulunulmadığını, ... CBS'nin 2025/ soruşturma dosyası ile şikayette bulunulduğunu ve 17/07/2025 tarihli tutanakla davalı şirkete ait aracın Hisar Yediemin otoparkına çekildiğini, aracın buradan teslim alındığını ancak davacı tarafa ödeme yapılmadığını beyanla davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ DELİLLER:

... ... Vergi Dairesi'ne, ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği, cevabi yazılarda davacının tacir olmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava; davacının, davalıya araç tamir hizmeti verdiğini ileri sürerek alacağının tahsili için başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.Türk Ticaret Kanununun 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3. maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, ... Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tâbi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nın 1463. maddesinde de, önce 17. maddeye gönderme yapılarak, ... bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.19.02.1986 tarih ve ... sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli ... Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre;1-Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,2-Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasında; "Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (2024 yılı için 1.400.000,00 TL) lirayı veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (2024 yılı için 2.000.000,00 TL) lirayı aşanlar;2.Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 3.600.000.000 (2024 yılı için 690.000 TL) lirayı aşanlar;3.1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 7.200.000.000 (2024 yılı için 1.400.000,00 TL) lirayı aşanlar;..."denilmek suretiyle anılan ... Kararına göre 2024 yılı için esnaf veya tacir sayılma hadleri belirlenirken dikkate alınacak nakdi limitler belirlenmiştir. Somut olayda dava, araç tamir hizmetine dayalı alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Bu niteliği itibarıyla dava, mutlak ticari dava kapsamında değildir. Bu durumda uyuşmazlığın nispi ticari dava olup olmadığının belirlenmesi bakımından, tarafların tacir olup olmadıkları ile işin her iki tarafın ticari işletmesine ait bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılması gerekmektedir.Davalının tüzel kişi tacir olduğu hususu ihtilafsızdır. Davacı gerçek kişi yönünden yapılan araştırmada; Ticaret Sicilinde ve ... Odasında adına kayıtlı herhangi bir kaydın bulunmadığı, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün 23/01/2026 tarihli yazısında ise davacının 18/07/2013 tarihi itibarıyla “953104 – Motorlu Kara Taşıtlarının Karoser ve Kaporta Onarımı vb. Faaliyetleri” kapsamında faaliyete başladığı, işletme hesabı esasına göre defter tuttuğunun bildirildiği anlaşılmıştır.Vergi dairesi yazısı ekinde gönderilen davacının 2024 yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin incelenmesinde; dönem içinde satın alınan emtia tutarının 0,00 TL, dönem içinde elde edilen hasılat tutarının ise 683.158,91 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla davacının, Vergi Usul Kanununun 177. maddesinin ikinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan hükme göre tacir sayılabilmesi için bir takvim yılı içinde elde edilen gayrisafi iş hasılatının 690.000,00 TL’yi aşması zorunludur.Ancak davacının, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla bu gelir sınırına ulaşmadığı, dolayısıyla faaliyetinin esnaf sınırları içerisinde kaldığı anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu anlamında tacir sıfatını haiz olmadığı, bu itibarla eldeki davanın nispi ticari dava niteliği de taşımadığı görüldüğünden uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp karara bağlanması gerekecektir.O hâlde, mahkememiz dava konusu uyuşmazlık bakımından görevsiz olup, görev kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, iddia ve savunma olarak ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu nedenle görevli ve yetkili mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, ... 1. Hukuk Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 2021/ Esas, 2021/ Karar sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin ilamı da dikkate alınarak, dava dilekçesi tebliğ edilmeden davanın görev yönünden usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2-Görevli ve yetkili mahkemenin ... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun TESPİTİNE,

3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli ... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ GÖNDERİLMESİNE,

4-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmediği takdirde, mahkememizce DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin ihtarına (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)

5-6100 Sayılı HMK' nın 331/2 maddesinin 1. cümlesine göre yargılama harç ve giderlerinin görevli mahkemece nazara alınmasına, aynı maddenin 2.cümlesine göre görevsizlik kararı sonrasında davaya görevli mahkemede devam edilmemesi halinde ve talep halinde yargılama harç ve giderlerinin karara bağlanmasına,

Dair, tarafların yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere dosya üzerinde karar verildi. 02/02/2026

Katip

✍E-Imzalıdır

Hakim

✍E-Imzalıdır