kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare lehine yol olarak terkini davasında tarafların bedel ve usule ilişkin itirazlarının temyiz incelemesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare lehine yol olarak terkini davasında tarafların bedel ve usule ilişkin itirazlarının temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, idare tarafından Adıyaman ilinde bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare lehine yol olarak tapudan terkinini talep eden davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulü yönündeki kararına karşı hem davacı idare hem de davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurularının, bölge adliye mahkemesince taşınmazın sulu tarım arazisi olarak değerlendirilmesi, net gelir yöntemi, yüzde dört kapitalizasyon faiz oranı, yüzde elli objektif değer artış oranı ile değer azalışı hesaplanmamasının yerinde olduğu gerekçeleriyle esastan reddedilerek, bölge adliye mahkemesi kararının her iki tarafça temyiz edildiği süreci özetlemektedir.

5. Hukuk Dairesi 2024/9136 E. , 2025/8635 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/408 Esas, 2024/1159 Karar

DAVA TARİHİ : 25.12.2017

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gölbaşı (Adıyaman) 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/183 Esas, 2022/388 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın idare lehine yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Adıyaman ili, .... ilçesi, ... köyü 1 10... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare lehine yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare lehine tapudan yol olarak terkinine, kamulaştırma bedelinin davalı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince belirlenen kamulaştırma bedelinin ve objektif değer artış oranının yüksek olduğunu, iadesi gereken bedele faiz işletilmesine karar verilmesi gerektiğini, davacı idare lehine vekâlet ücretine takdir edilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedeline uygulanan faiz oranının düşük hesaplandığını, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda verimin maksimum oranından alınması gerektiğini, masrafların brüt gelirin 1/3 'ünden fazla hesaplanmaması gerektiğini, objektif değer artış oranının en az %200 olarak uygulanması gerektiğini, artan kısımda değer azalışı hesaplanması gerektiğini, yapılan yargılama giderlerinin iadesinin gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas raporda davaya konu taşınmazın, keşif gözlemine uygun olarak, sulu tarım arazisi olarak değerlendirilmesinde, dava konusu taşınmaza, 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrısının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir yöntemine göre ve değerlendirme tarihi olan dava tarihine göre değer biçilmesinde, Yargıtay içtihatlarına uygun olarak kapitalizasyon faiz oranının sulu tarım arazisi için %4 olarak uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, taşınmazın konumu ve diğer özellikleri dikkate alındığında objektif değer artışı oranının %50 olarak uygulanmasının yerinde olduğu, belirlenen metrekare birim fiyatın uygun olduğu, her ne kadar davalı tarafça artan kısım yönünden değer azalışı hesaplanması gerektiği ileri sürülmüş ise de artan kısmın 49.719,90 m² olduğu, büyüklük ve geometrik şekli dikkate alındığında değer azalışı takdir edilmemesinin de yerinde olduğu, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu anlaşıldığından; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Sulu tarım arazisi niteliğindeki Adıyaman ili, .... ilçesi, ... köyü 1 10... parsel sayılı taşınmazın zemininin 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.