Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, taşınmazın değerleme yöntemleri üzerine istinaf başvurularının reddine ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Manisada bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kararının ardından hem davacı idare (bedeli yüksek bularak) hem de davalı mal sahibi (bedeli düşük bularak) tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur; bölge adliye mahkemesi ise bilirkişi raporuna dayanarak taşınmazın arsa vasfında emsal karşılaştırması, yapıların resmi birim fiyatlarıyla yıpranma payı düşülerek ve ağaçların maktu değerle belirlenen kamulaştırma bedelini, ayrıca davacı idare lehine vekalet ücreti hükmedilmemesini yerinde bularak tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiş ve karar temyiz aşamasına gelmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2024/10192 E.  ,  2025/8634 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/3686 Esas, 2024/1732 Karar
DAVA TARİHİ : 07.08.2019
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/171 Esas, 2021/360 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili, .... ilçesi,... Mahallesi 1 71... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için gerek davacı idare tarafından teklif edilen bedelin, gerekse acele kamulaştırma dosyasında tespit edilen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla çok daha kıymetli olduğunu, değerlendirmenin dava tarihi esas alınarak yapılması gerektiğini, yapılarda değeri etkileyecek özellik ve ilavelerin dikkate alınmasını, dava konusu taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen bedelin idarenin kıymet takdirinin ve acele el koyma dosyasında tespit edilen bedelin çok üzerinde olduğunu, taşınmazın metrekare birim fiyatının yüksek belirlendiğini, taşınmaz arazi vasfında olduğundan net gelir yöntemine göre değer biçilmesi gerektiğini, arsa olarak biçilen değerin yüksek olduğunu, emsal taşınmazdan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi gerektiğini, kıyaslamadaki oranların hatalı olduğunu, emsalin dava konusu taşınmazdan tespit edilen orandan daha değerli olduğunu, yapı ve muhdesat değerinin de yüksek hesaplandığını, kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın değerinin belirlenen tutarın çok üzerinde olduğunu, mülkiyet hakkının korunmasının ancak gerçek karşılık olan adil değerin tespit edilmesi halinde sağlanacağını, değerlendirmenin dava tarihi esas alınarak yapılması gerektiğini, bağımsız bölüm yapısında değeri etkileyecek özellik ve nitelikte ekstra ilaveler varsa bunların da göz önünde tutulması gerektiğini, dosyaya sunulan fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere taşınmaz üzerinde bulunan yapılar için birinci sınıf ekipman ve birçok ekstra yapı malzemesi kullanıldığını, emsal kıyaslamasının hatalı yapıldığını, dava konusu taşınmaz ile emsalin eksik ve üstün yönlerinin oranlanması gerektiğini, tespit edilen bedelin düşük olduğunu ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğunun kabulü ile zeminine emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihi itibarıyla metrekaresine 85,98 TL, üzerinde bulunan yapılara resmi birim fiyatları esas alınıp, yıpranma payı düşülerek, ağaçlara ise maktuen değer biçildiği, taşınmazın vasfına, konum ve niteliklerine ve aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre bilirkişi kurulunca belirlenen m² birim fiyatının uygun, yapı ve ağaçlara biçilen değerin de yerinde olduğu, davalı taraf dava açılmasına sebebiyet vermemiş olup 2942 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi gereğince yargılama giderlerinden davacı idare sorumlu olduğundan davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde de bir isabetsizlik görülmediği, tüm dosya kapsamına ve kararın dayandığı gerekçelere göre, arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine emsal karşılaştırması yapılarak, üzerinde bulunan yapılara resmi birim fiyatları esas alınıp, yıpranma payı düşülerek, ağaçlara ise maktuen değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin kararın kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından; tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki Manisa ili, .. ilçesi, ... Mahallesi 1 71... parsel sayılı taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerinde bulunan yapılara aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek; ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumlarına göre değer biçilmesi yerindedir.
3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.