Mera parseli ifrazı sonrası oluşan taşınmazda enerji nakil hattı irtifak bedeli talebine dair, önceki ödemenin yeterliliği ve kamulaştırmasız el atma iddialarının temyiz yoluyla değerlendirilmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, enerji nakil hattı geçirilen bir taşınmaz için kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili istemiyle açılan ve ilk derece mahkemesince başlangıçta reddedildikten sonra Bölge Adliye Mahkemesinin bozma kararı üzerine kısmen kabul edilen davanın yargılama sürecini ele almaktadır; davalı idarenin istinaf başvurusu neticesinde Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın mera vasfında iken enerji hattı için gerekli izinlerin alındığı, bedelinin ödendiği ve aynı irtifak hakkı için ikinci kez ödeme yapılamayacağı gerekçesiyle, ilk derece mahkemesi kararını düzelterek davanın esastan reddine hükmetmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2024/9488 E.  ,  2025/8624 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/643 Esas, 2024/1411 Karar
DAVA TARİHİ : 26.12.2018
KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/1012 Esas, 2022/1260 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu ... ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 1 46... parsel sayılı taşınmazdan enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle davalı idarece el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın haksız olduğunu, müvekkil idare tarafından taşınmaza el atılmadığını, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz ifraz edilmeden önce kamulaştırma bedelinin ödendiğini, davaya konu taşınmaza el atılmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; irtifak nedeniyle değer düşüklüğü oranının hatalı hesaplandığını, bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, bedelin düşük olduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 1 46... parselin, 177 nolu mera parselinin ifraz sonucu oluştuğu, 1 46... parselden davalı kuruma ait 380 kV ...-... Enerji İletim Hattının tesis edildiği tarihte 177 nolu parselin mera parseli olduğu, mera vasıf değişikliği ve enerji iletim hattının tesisi izin işlemleri için davalı kurum tarafından 5178 sayılı Mera Kanunu gereğince ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne müracaat edildiği, 380 kV Siiirt-... Enerji İletim Hattının tesisi için gerekli izin işlemleri alınarak hattın tesisi gerçekleştiği ve hattın tesisi nedeniyle 20 yıllık ot bedeli ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğü hesabına yatırıldığı, hattın tesisi gerçekleştikten sonra 177 nolu mera parselinin ... Büyükşehir ve İpekyolu Belediye Başkanlıklarınca ifraz ve parselasyon işlemleri yapılarak oluşan 1 46... nolu parselin davacıya satış işlemlerinin gerçekleştirildiği, davalı kurum tarafından enerji nakil hattı için irtifak bedelinin ödendiği, bu konuda tapu kaydına şerh düşülmemesinin sorumluluğunun davalı kuruma ait olmadığı, aynı hat için ikinci kez irtifak hakkı bedeli ödenmesi söz konusu olamayacağı, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazda tek değil iki ayrı enerji nakil hattı olduğunu, davaya konu enerji nakil hattının bedeli ödenen enerji nakil hattı olmadığını, davanın kabulü gerekirken reddine karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tespiti ve idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dosya kapsamından; dava konusu 1 46... parselin, 177 numaralı mera parselinin ifrazı sonucu oluştuğu, 1 46... parselden davalı kuruma ait 380 kV ...-... Enerji İletim Hattının tesis edildiği, hattın tesisi nedeniyle 20 yıllık ot bedelinin ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğü hesabına yatırıldığı, davalı kurum tarafından enerji nakil hattı için irtifak bedelinin ödendiği, aynı hat için ikinci kez irtifak hakkı bedeli ödenmesi söz konusu olamayacağından davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmüştür.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.