İdare Tarafından Kamulaştırmasız El Atma Bedeli Ödenen Taşınmazın Tapu İptal ve Tescil Talebinin Hukuki Sebep Yokluğuyla Reddi.
Özet: Davacı idarenin, geçmişte idare mahkemesince hükmedilen ancak yargı yolu ve mevzuat değişiklikleri sebebiyle kesinleşmeyen ve görevsizlikle sonuçlanan kamulaştırmasız el atma tazminatı ödemesini hukuki sebep göstererek taşınmazların kendi adına tescilini talep ettiği davada, ilk derece ve istinaf mahkemeleri, bu ödemenin mülkiyetin kazanılması için yeterli kesinleşmiş bir mahkeme kararı veya hukuki dayanak oluşturmadığı gerekçesiyle, dava şartı yokluğu nedeniyle açılan tapu iptal ve tescil davasının usulden reddi yönündeki kararı onamıştır.
5. Hukuk Dairesi         2024/9932 E.  ,  2025/8712 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/79 Esas, 2024/1251 Karar
DAVA TARİHİ : 04.04.2018
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/134 Esas, 2023/322 Karar
Taraflar arasındaki tapu iptal ve tescil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Trabzon İli, Merkez .... İlçesi, ...Nolu ...Mahallesi, 1588 ada, 3 ve 4 parsel sayılı taşınmazlar ile ilgili davalı tarafından Trabzon İdare Mahkemesinin 2013/1402 Esas sayılı dosyasında hukuki el atma nedeniyle tazminat talepli olarak dava açıldığını, davanın idare mahkemesi tarafından kabul edildiğini ve kamulaştırmasız el atma bedeli olarak hükmedilen miktarın davalıya ödendiğini, müvekkili idare tarafından kararın temyiz edildiğini ve temyiz incelemesi sırasında 6745 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda değişikliğe gidildiğinden dosyanın bozularak iade edildiğini ve Trabzon İdare Mahkemesinin 2017/1557 Esas, 2017/626 Karar sayılı kararı ile dosya hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, iş bu kararın anılan dosya davacıları tarafından temyiz edildiğini ve halen inceleme aşamasında olduğunu, şimdi ise oluşan hukuki duruma göre kamulaştırmasız el atma davalarında verilen tescile dair hükmün kıyasen uygulanmasının gerektiğini, taşınmazın el atma bedeli olarak hesap edilen değerin davalıya daha önceden ödendiğinden bu bedelin kamulaştırma bedeli olarak kabulü ile taşınmazın idare adına tapuya tescilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın değerinin eksik belirlendiğini, gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Trabzon İdare Mahkemesinin 2013/1402 Esas sayılı dosyasında verilen karara istinaden kamulaştırmasız el atma tazminat bedellerinin davalılara ödendiğini, ancak idari yargı usulü gereği tazminatı ödenen taşınmazlar ile alakalı tescil kararı verilmediğini, taşınmazların bedelinin ödendiği noktasında hukuki ihtilaf bulunmadığından tescil talebi ile işbu davanın açıldığını, davanın açıldığı tarih itibarıyla hukuki menfaatlerinin olduğunu, yargılama esnasında 2942 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik nedeniyle davalılarca ikame edilen idari yargı dosyasında görevsizlik kararı verildiğini, görevsizlik kararı sonrasında tazminat talebi ile adli yargıda dava açıldığını, ancak adli yargıda açılan davanın kabul ya da ret olabileceğini, davalılar lehine vekâlet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile idare mahkemesi safahatı mevzuat ve içtihat değişiklikleri sebebiyle çok uzun sürdüğü ve 2023 yılında kesinleşmek suretiyle tamamlandığı, neticeten kesinleşen iki ayrı karara göre bu tür davalarda adli yargının görevli olduğu belirtilmek suretiyle "davanın görev yönünden reddine" karar verildiği, ayrıca taşınmazın malikleri tarafından Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/174 Esas ve Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/225 Esas sayılı dosyaları ile kamulaştırmasız el atma hukuki sebebine bağlı olarak açılan davaların Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde birleştirildiği, İdare mahkemesi kararı üzerine yapılan ödemenin, taşınmazın dava tarihi itibarıyla değeri olduğunu ispata yarar kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığından, İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine karar vermesi yerinde olduğu, kesinleşmeyen ve bozulan mahkeme kararı üzerine ödenen tazminat miktarının 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 716 ncı maddesi uyarınca "mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukuki sebep" olarak nitelenmesi mümkün olmadığından, dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar vermesinde bir isabetsizlik görülmediği anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.