kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak terkin davasında, taşınmazın değerinin belirlenmesi ve emsal karşılaştırmasının usulüne uygunluğuna ilişkin yargıtay 5. hukuk dairesi temyiz kararı.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak terkin davasında, taşınmazın değerinin belirlenmesi ve emsal karşılaştırmasının usulüne uygunluğuna ilişkin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi temyiz kararı.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinine ilişkin davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne karar vermesi üzerine hem davacı idare hem de taşınmaz maliki davalılar tarafından yapılan istinaf başvuruları, bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiş; bölge adliye mahkemesi, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırmasıyla değer biçilmesinin Kamulaştırma Kanununa aykırı olmadığını ve kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğunu belirtmiş; ancak her iki taraf da bedelin düşük/yüksek olduğu, emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığı gibi farklı gerekçelerle kararı temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2024/10737 E. , 2025/8602 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/867 Esas, 2023/2137 Karar

DAVA TARİHİ : 04.05.2018

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 17. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/226 Esas, 2020/135 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, davalılar ... vd., davalılar ... vd., davalılar ... vd., davalılar ... vd., vekilleri ve davalı ... varisi tarafından vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare, davalılar ... vd. davalılar ... vd., davalılar ... vd., davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 72 19... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılan kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul etmediklerini, keşfen kıymet takdiri yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; acele el koyma dosyasında belirlenen bedelin düşük olduğunu, davayı kabul etmediklerini, kamulaştırılan taşınmazın İstanbul sınırları içinde en kıymetli bölgeler arasında bulunduğunu, emsallerin getirtilerek taşınmazın gerçek değerinin hesaplanması gerektiğini ve davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

3.Davalılar ... vekili cevap dilekçesinde özetle; acele el koyma dosyasında belirlenen bedelin taşınmazın vasfı ve bulunduğu yer itibari ile gerçek değerini yansıtmadığını, bulunduğu bölgenin değerli olduğunu, yapılacak keşif ile kıymet takdiri yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd. davalılar ... vd., davalılar ... vd., davalılar ... vd. vekilleri ve davalı ... vasisi istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal karşılaştırmasının usulüne uygun yapılmadığını, emsalin uygun emsal olmadığını, Mahkemelerce bölgedeki taşınmazlara daha düşük bedeller belirlendiğini, fark bedel ve faizine hükümde yer verildiği hâlde, kamulaştırma bedelinin belirtilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; aynı bölgede 2014 yılında daha yüksek bedellerle uzlaşmaların yapıldığını, bedelin düşük olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, metrekare birim bedelinin düşük belirlendiğini, emsalin uygun emsal olmadığını ve emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

4.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin hakkaniyete aykırı şekilde düşük belirlendiğini, derhal ödeme kararı verilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

5. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın oldukça değerli bir konumda olduğunu, derhal ödeme kararı verilmesi gerektiğini, yörede bulunan başka taşınmazlara yüksek bedeller belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

6. Davalılar ... vasisi vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın konumunun gözardı edilerek oldukça düşük bir bedele hükmedildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın emlak metrekare rayiç değerlerinin doğru orantılı olduğu, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, Anayasa Mahkemesinin 16.07.2020 tarihli ve 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı iptal kararı gereğince ödeme müzekkeresinin İlk Derece Mahkemesince yazıldığı anlaşıldığından istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd. davalılar ... vd., davalılar ... vd., davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

4.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

5. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde tespit edilen bedelin davalılara ödenmesinde ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare ile davalılar ... vd., davalılar ... vd., davalılar ... vd., davalılar ... vd. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, bir kısım davalılardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.