Bölge Adliye Mahkemesinin 5271 sayılı CMK 280. maddesi dışında duruşmasız verdiği bozma kararının hukuka aykırılığı ve mahkemeye erişim hakkı ihlali.
Özet: Hırsızlık suçundan verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf incelemesinde, bölge adliye mahkemesinin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 280/1. maddesinde sınırlı olarak belirtilen haller dışında, duruşma açmaksızın dosya üzerinden bozma kararı vermesinin hukuka aykırı olduğu; zira bölge adliye mahkemesinin bu tür durumlarda eksiklikleri gidermek için duruşma açması gerektiği, kanuni dayanaktan yoksun bu bozma kararının ilk derece mahkemesince yeniden hüküm kurulmasını yasal dayanaktan mahrum bıraktığı, dolayısıyla bu sürecin yargıtay içtihatları ve anayasa mahkemesi kararları doğrultusunda hukuka ağır aykırılık teşkil ederek hükümsüz sayılması gerektiği belirtilmektedir.
2. Ceza Dairesi         2023/22797 E.  ,  2025/21610 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2022/1509 E., 2022/3474 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü;
5271 sayılı Kanun’un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık müdafiinin temyiz isteminin sanığın suçu işlediğine dair somut delil olmadığına, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğine yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde bölge adliye mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre Akyurt Asliye Ceza Mahkemesinin, 27.06.2018 tarihli ve 2017/99 Esas ve 2018/326 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık ve müdafinin istinaf istemleri üzerine yapılan inceleme neticesinde, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesinin, 12.04.2021 tarihli ve 2021/307 Esas, 2021/626 Karar sayılı kararı ile “...Olay tarihinde gece saat 02:40 sularında sanığın, müştekiye ait olup bina önünde park hâlinde bulunan 06... plaka sayılı aracı faili meçhul şahıs ile eylem ve fikir birlikteliği içerisinde hareket etmek suretiyle hırsızlamak istediği sırada, şüpheli şahısların araçları kontrol ettiğine ilişkin ihbar üzerine gelen kolluk kuvvetleri tarafından yakalandığı, faili meçhul şahsın ise suça konu aracı hırsızlayarak olay yerinden uzaklaştığı sırada kolluk kuvvetleri tarafından fark edilerek takibe alındığı ancak gözden kaybolduğu, aracın aynı gün başka mahalde terk edilmiş ve hasarlı bir vaziyette bulunarak müştekiye teslim edildiği sabit olan olayda, sanığın müştekiye ait aracı faili meçhul şahısla iştirak hâlinde hareket ederek hırsızladığının anlaşılması karşısında; hakkında TCK'nın 35. maddesinin uygulanmaması ihtimaline binaen ek savunma hakkı verildikten sonra bahsi geçen eylem nedeniyle mahkumiyetine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,” nedenleriyle hükümlerin bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılığın aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “...bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesinin, 12.04.2021 tarihli ve 2021/307 Esas, 2021/626 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Akyurt Asliye Ceza Mahkemesinin, 08.03.2022 tarihli ve 2021/311 Esas ve 2022/137 Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğname'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 02.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.