740 adet küçükbaş hayvanın yedieminlere teslimi sonrası sahiplerine iade edilip edilmediği ihtilafında, davacı idarenin icra takibine konu borçlu olmadığının tespiti için açtığı menfi tespit davasında, teslim tutanağı asıllarının araştırılması ve kriminal inceleme yapılması gereğiyle Yargıtay bozması sonrası davanın reddine karşı temyiz.
Özet: Bir kamu idaresinin, davalılara el konulan küçükbaş hayvanların yedieminlerce teslim edildiğini ve bu nedenle aleyhine başlatılan icra takibinde borçlu olmadığını ileri sürdüğü menfi tespit davasında, hayvan teslim tutanağının aslının kriminal incelemesi gerektiği yönündeki önceki bozma kararı sonrasında, ilgili belgenin aslının temin edilememesi üzerine davanın reddedilmesi kararına karşı davacı tarafından yapılan temyiz başvurusu ele alınmaktadır.
4. Hukuk Dairesi         2024/12159 E.  ,  2025/13447 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/398 E., 2021/329 K.
Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılara ait koyunlara kaçak oldukları gerekçesiyle el konulduğunu, ceza yargılaması sonucunda Hakkari Ağır Ceza Mahkemesinin 1999/163 Esas ve 2001/5 Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında delil yetersizliğinden beraat ve el konulan küçükbaş hayvanların sahiplerine iadesine karar verildiğini, Hakkari Ağır Ceza Mahkemesince verilen kararın davalılar tarafından Hakkari İcra Müdürlüğünün 2012/1446 Esas numaralı dosyasıyla icra takibine konulduğunu, başlatılan icra takibiyle aynen iadenin mümkün olmadığı gerekçesi ile paraya çevrilerek icra takibine devam edildiğini ve takibin kesinleştiğini, davalılar tarafından başlatılan icra takibinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ceza davasına konu olan 740 adet küçükbaş hayvanın yediemin olarak ..., ..., ..., ... ve ...'ya teslim edildiğini, sonrasında da yedieminlerin hayvanları sahiplerine iade ettiğini, buna dair belegelerin de düzenlendiğini, teslim tesellüm tutanağında davalıların isimlerinin yanında bulunan imzaların davalılara ait olduğu kanaatine yapılan kriminal inceleme neticesinde varıldığını, davalıların icraya konu olan 740 adet küçükbaş hayvanı teslim almış olmalarına rağmen koyunları teslim almamış gibi davranıp kötü niyetli olarak haksız kazanç elde etmeye çalıştıklarını, bu nedenlerle Hakkari İcra Müdürlüğünün 2012/1446 Esas sayılı dosyasında davacı idarenin borçlu olmadığının tespitini ve davalılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davalıların alacağının ceza dosyası kararı ile kesinleştiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece, dava konusu küçükbaş hayvanların yediemin olarak teslim edildiği ..., ..., ..., ... ve ...'nın eylemi neticesinde bir zarar meydana geldiği ispat edilemediği gerekçesiyle, davacı aleyhine başlatılan Hakkari İcra Müdürlüğünün 2012/1446 esas sayılı takip dosyası nedeni ile borçlu olmadığının tesbitine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 23.12.2019 tarihli ve 2019/734 Esas, 2019/6228 Karar sayılı ilamıyla; davalıların sanık olarak yargılandığı Hakkari Ağır Ceza Mahkemesinin 1999/163 Esas ve 2001/5 Karar sayılı ilamıyla sanıkların beraatine ve el konulan hayvanların sanıklara iadesine karar verildiği, hayvanların talebe rağmen yedieminlerce davalılara iade edilmemesi üzerine dosyamız davalılarının, yedieminler ..., ..., ..., ... ve ... hakkında suç duyurusunda bulunduğu, yedieminler hakkında yedieminlik görevinin suistimali suçundan kamu davası açıldığı, yapılan yargılamada, Yüksekova 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2002/520 Esas ve 2007/64 Karar sayılı ilamıyla üzerinde kriminal inceleme yaptırılan dava konusu küçükbaş hayvanların teslim tutanağı ve tanık beyanları uyarınca yüklenen suçun sabit olmaması nedeni ile sanıklar hakkında beraat kararı verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Hukuk mahkemesi de bu karara istinaden söz konusu hayvanların davalılara teslim edildiğini kabul etmiş ise de ceza dosyasında hükme esas alınan teslim zaptının fotokopi belge olması nedeniyle üzerinde imza incelemesi yapılamayacağı gözetildiğinde, söz konusu belge aslının ilgili tüm kurumlardan sorularak dosya içerisine alınmasının ardından belge üzerinde kriminal bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisinin usul ve yasaya uygun düşmediği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamı doğrultusunda ilgili kurum ve kuruluşlara ıslak imzalı belgelerin olup olmadığının bildirilmesi için müzekkere yazıldığı herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilerek karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesi ekinde bulunan yedi emin teslim tutanağnın davalılar ile yedieminler tarafından düzenlenerek imza altına alındığını, Yüksekova Asliye Ceza Mahkemesinin 2002/520 E. sayılı dosyasından mahkemece yaptırılan inceleme sonucunda Diyarbakır Polis Kriminal laboratuvarınca hazırlanan raporla tutanağın gerçeğe uygun olduğunun tespit edildiğini ve bu sayede 740 adet küçükbaş hayvanı teslim alan yedieminlerin beraat ettiğini, 740 adet küçükbaş hayvan 31.05.1999 tarihinde kaçak zannı ile yakalanmış ve bu hayvanlara el konularak yedieminlere teslim edildiğini, 01.06.1999 tarihinde mahkeme keşif heyeti, bilirkişi marifeti ile hayvanlar üzerinde keşif yapıldığını, bu tarihten daha sonraki bir tarihte yedieminler 740 adet küçükbaş hayvanı sahiplerine teslim etmiş ve bunu, dosyada örneği bulunan, tarihsiz bir tutanakla imza altına aldığını, ceza dosyasında 740 adet küçükbaş hayvanın iadesine karar verildiğini, kararda hayvanların teslim edilmediği hususu hüküm altına alınmadığını, davalılar, el konulan 740 adet küçükbaş hayvanı hukuka aykırı bir şekilde teslim aldığını, bununla da yetinmeyip, kamuyu zarara uğratmak pahasına ve kötü niyetli olarak, idare aleyhine icra takibi başlattıklarını, davanın kabulü gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davalılara ait küçükbaş hayvanlara kaçak oldukları iddiasıyla haksız olarak el konulması ve ceza yargılaması sonucunda iade kararı verilmesine rağmen iade edilmemesi nedeniyle başlatılan icra takibi nedeniyle davacı idarenin borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden; Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/213 Esas ve 2017/335 Karar sayılı dosyasında, dosyamız davalılarının davacı sıfatıyla, dosyamız davacısı Gümrük Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı ve Maliye Hazinesi aleyhine aynı olay nedeniyle (27.05.1999 tarihinde kendilerine ait 740 adet küçükbaş hayvana haksız olarak el konulduğu ve Hakkari Ağır Ceza Mahkemesinin 1999/163 Esas ve 2001/5 Karar sayılı ilamıyla sanıkların beraatine ve el konulan hayvanların iadesine karar verildiği, ancak iadenin gerçekleşmediği gerekçesiyle) 04.06.2012 tarihinde tazminat davası açtığı, davanın kısmen kabul edildiği ve Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 2017/1037 Esas, 2018/527 Karar sayılı ilamıyla 11.876,00 TL tazminatın el koyma tarihi olan 27.05.1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Adalet Bakanlığı, ... ve Maliye Hazinesinden alınarak davacılara verilmesine, davacıların fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verildiği ve hükmün eldeki dosya karar tarihinden önce 26.04.2018 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır. Belirtilen dosyada, davacının borçlu olup olmadığı ve borcun miktarı da tartışılarak kesin hükme bağlanmıştır. Bu durumda, mahkemece belirtilen tazminat dava dosyası incelenip o dosyada verilen tazminat miktarı ile eldeki davaya dayanak icra dava dosyasında tespit edilen miktarın ilerde çelişki oluşturma ihtimali de gözetilerek, kesinleşen mahkeme kararı ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirilerek ve o dosyada hükmedilen miktarı geçmemek üzere karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,
Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,
02.10.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.