2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu gereği tarım arazisinin kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında ilk derece ve bölge adliye mahkemesi kararlarının temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararına karşı hem idare hem de bir kısım malikler tarafından yapılan istinaf başvuruları üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece hükmünü kaldırarak tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduyla yeni bir bedel tespiti yapmış, kamulaştırma bedeline ödeme tarihinden itibaren faiz işletilmesine hükmetmiş ve aleyhe bozma yasağı ile usulü kazanılmış hak prensiplerini uygulayarak istinaf eden ve etmeyen davalılar arasında farklı değerlendirmelerle davanın kabulüne karar vermiştir.
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/2602 Esas, 2025/581 KararKARAR: Yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ: Varto Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2018/102 Esas, 2020/186 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davalılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde özetle; Muş ili, ... ilçesi, ... köyü 262 parsel sayılı taşınmazın bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, göl alanı olarak tapudan terkinini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın ada mevkiinde olduğu, raporlarda çelişki olduğunu, taşınmazın fiili dere yatağında olduğunu, bilirkişi raporunda üretim masraflarının eksik alındığını, buğday masrafının düşük alındığını, verimin yüksek kapitalizasyonun düşük alındığını, bu nedenle kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2. Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle;müvekkiline ait dava konusu taşınmazın tarla vasfında olup 1. sınıf sulu tarım arazisi olduğunu, taşınmazın değerlendirme yılında getirebileceği net gelirin yanlış hesaplandığını, objektif değer artışı uygulanmamasının hakkaniyete aykırı olduğunu, yeniden keşif yapılmak sureti ile hakkaniyete uygun hesaplama yapılması gerektiğini, taşınmaz üzerindeki muhtesatların gerçek değerinin rayiç değerler esas alınarak tespit edilmesi gerektiğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza net gelir yöntemine göre değer biçilmesinde ve dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak gelir metodu esas alınarak bedel belirlenmesinin uygun olduğu; kamulaştırma bedelinin davalıya nemaları ile birlikte derhâl ödenmesi gerektiğinden, tespit edilen fark bedele ödeme tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken, İlk Derece Mahkemesi karar tarihine kadar faiz işletilmesi istinaf yoluna başvurmayan davalılar yönünden aleyhe bozma yasağı dikkate alınarak, bu husus yalnızca istinaf eden davalılar yönünden kaldırma sebebi yapılarak ve istinaf eden davalılar yönünden Ek-1 nedeniyle değişen yüzölçüme göre ve 50... yaşında ağaç dikkate alınarak karar verilmiş, ancak istinaf etmeyen davalılar hükme esas alınan bilirkişi kurul raporunda 35... yaşında ağaç bedelini kabullendiklerinden davacı yararına oluşan usulü kazanılmış hak ve aleyhe kaldırma yasağı dikkate alınarak bu kişiler yönünden yeni duruma göre kamulaştırma bedeli tespit edilerek İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriBir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konus taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak bedel belirlenmesinde isabetsizlik görülmemiştir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Bir kısım davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Bir kısım davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,22.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.