Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortası Eksikliği Nedeniyle Sigortacıdan Güvence Hesabına Yapılan Tazminat Rücu Talebi Davası
Özet: Bir sigorta şirketi, zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası bulunmayan bir minibüsün karıştığı kazada yaralanan yolcuların tedavi giderleri ve tazminatını ödemiş olup, bu ödemeleri Güvence Hesabından rücuen talep etmektedir; bilirkişi raporu, kaza tarihinde aracın zorunlu sigorta yaptırmakla yükümlü olduğunu ve yapılan ödemelerin Güvence Hesabı teminat limitleri altında kaldığını, bu nedenle Güvence Hesabının sorumlu olduğunu ve sigorta şirketinin ödediği 28.604,30 TLyi davalıdan talep edebileceğini belirtmektedir.
T.C.
İSTANBUL10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2022/242 EsasKARAR NO : 2026/41 KararDAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)DAVA TARİHİ : 07/12/2015KARAR TARİHİ : 15/01/2026Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVACI İDDİASI VE TALEP:Davacı vekili, müvekkili şirkete Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı minibüs ile çekicinin karıştığı kazada minibüs içerisinde bulunan yolcuların yaralandığını, 4925 sayılı Taşıma Kanununa göre kaza yapan bu aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortası yaptırmak zorunda olmasına rağmen yaptırmadığını, bu durumda zarardan güvence hesabının sorunlu olmasına rağmen müvekkili şirket tarafından tedavi giderleri ve tazminatın ödendiğinden ödenen 28.604,30 TL nin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir. DAVALI CEVABI :Davalı vekili, davanın haksız eylemden kaynaklandığını, müvekkili kurumun adresinin Şişli İstanbul olduğunu, kazanın ise Kandıra'da olduğunu, davacının kazanın olduğu yerde dava açma hakkı varken bu seçim hakkını kullanmayarak bu hakkın taraflarına geçtiğini, yetkisizlik kararı verilmesini, esasa ilişkin olarak da talebin zamanaşımına uğradığını, yasa kapsamında davacının rücu hakkı olmadığını, 6111 sayılı yasa kapsamında müvekkili kurumun sorumluluğunun sona ermesi nedeniyle davanın reddi gerektiğini, zorunlu taşıma sigortasına tabi bir araç olmadığını, faiz isteminin başlangıç tarihi ve yargılama isteminin haksız olduğunu, ileri sürerek usule yönelik itirazlarının karara bağlanmasını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini istemiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Mahkememizin ...Esas sayılı dosyasından verilen ... tarihli ...sayılı yetkisizlik kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi'nin ... Esas,... Karar sayılı, 15/02/2022 tarihli ilamıyla kaldırılmakla, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapıldığı anlaşıldı.... 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen ... Esas ... Karar özetle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110/2 maddesinde gösterilen yerde dava açılmadığı, hazine müsteşarlığının adresi davalının merkezi olarak kabul edilemeyeceğinden davanın açılacağı yer hususunda seçimlik hakkı da davalıya geçtiğinden HMK'nun 6. maddesine göre de davalının merkezinin bulunduğu yer bu davaya bakmaya yetkili olduğundan davacının ilk itiraz olarak ileri sürdüğü yetki itirazının bu nedenle kabulüne verilerek yetkisizlik kararı verilmiş.Mahkememizce verilen... Esas ... sayılı Kararı özetle; Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nin 2. Maddesi ile il sınırları içinde yapılan yolcu taşımaları, 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımaları ve belediye sınırlarıyla mücavir alan içindeki şehir içi yolcu taşımalarının yönetmelik kapsamı dışında olup bu tür taşımacılıkla ilgili yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar geçici kapsam dışında bırakıldıklarının ifade edilmesi karşısında şehir içi taşımacılık yapılan aracın ferdi kaza sigorta yaptırma zorunluluğu olmadığı takdir edildiğinden davalının bu sebeple rücuya konu zarar bedelinden sorumlu tutulamayacağı kabul edilerek sübut bulmayan davanın reddine kararı verilmiştir. İstanbul Bam 40. H.D'nin ... Esas ... Karar ilamı özetle; Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde,... plakalı minibüsün, olayın meydana geldiği 1/12/2010 tarihi itibarıyla ZKTMSS poliçesi düzenletme kapsamında olup olmadığının .... Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığından sorularak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile yazılı biçimde hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu kanaatine varılmıştır.Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... Belediye Başkanlığı tarafından gelen bilgi ve belge kayıtları dosya içerisine alınmıştır. Bilirkişi tarafından hazırlanan 07/01/2025 tarihli raporunda; Dava konusu kaza olayının meydana geldiği tarihte, davadışı sigortalının Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi yaptırmakla yükümlü olduğu, Dava konusu trafik kazasında mağdur olanlar için yapılacak ödemelerin, 175.000,00TL limite kadar Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası teminatında olacağı, ZKTMS poliçesinin olmadığı durumlarda teminatın ... Hesabınca karşılanacağı, bu limitin yetmemesi durumunda, davacının düzenlediği Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin devreye gireceği, sıralı sorumluluk esasının olduğu, Davacının yapmış olduğu giderlerin ... Hesabı teminatı limitleri altında kaldığı, limitin dolmadığı, bu nedenle kaza mağdurlarına yapılan ödemelerden davalı ... Hesabının sorumlu olacağı, Davacının mağdurlara yapmış olduğu tedavi ödemelerinin, sigortalısının kazadaki adli makamlarca tespit edilen kusuru oranında ve toplam ödeme tutarının 28.604,30TL olduğu, Davacının mağdurların zararını karşıladığı toplam 28.604,30TL'nı davalı ... Hesabından rücuen talep edebileceği, Sayın Mahkemenin davacı lehine hüküm kurması durumunda; davacının hükmolunacak alacağına, 3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 2/2 maddesi gereğince; 23.597,29TL için ödemenin yapıldığı 25.02.2012 tarihinden itibaren, 5.007,01TL için ödemenin yapıldığı 13.06.2012 tarihinden itibaren TCMB'nin reeskonta kabul edebileceği senetler karşılığı verdiği avanslar için uyguladığı avans faizi oranında faiz talep edebileceği sonuç ve görüşlerine ulaşıldığı bildirilip rapor sunulmuştur.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava; Sigorta ödemesinden kaynaklı tazminat davasıdır. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ile sigortalı olan ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 18'inci maddesi uyarınca yaptırma zorunluluğu bulunmamasına rağmen Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası (ZKTMSS) poliçesi bulunmayan... plakalı minibüsün, 1/12/2010 günü yolcu taşımacılığı yaptığı sırada ... plakalı araçla kavşak içinde çarpışması sonucu yaralanan kişiler için müvekkili sigorta şirketi tarafından ödenen 28.604,30 TL tazminat ödendiğini belirterek, tazminatın ... Hesabından rücuen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının sorumlu olmadığı bedeli ödemesinin "lütuf ödemesi" niteliği taşıdığını, Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında araç bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.Davacıya ZMSS poliçesiyle sigortalı dava dışı sürücüsü ...'un yönetimindeki yolcu taşımacılığı yapan ... plakalı minibüs ile dava dışı sürücüsü ...'ın idaresindeki... plakalı kamyonun 1/12/2010 günü Kandıra İlçesinde çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında yaralanan dava dışı ..., ..., ..., ... ve ...'ın bedensel yaralanmalarından dolayı davacı tarafından tedaviyi yapan ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne ödeme yapıldığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Somut olayda tartışılması gereken hukuki sorun ... plakalı minibüsün ZKTMSS yaptırmakla yükümlü olup olmadığı konusunda toplanmaktadır. Trafik kazasının meydana geldiği 1/12/2010 tarihinde yürürlükte bulunan 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 17'nci maddesi ile Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.1'inci maddesine göre, bu sigorta türü ile sigortacı; poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10/7/2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunundan doğan sorumluluğunu poliçede yazılı limitlere kadar sigorta örtüsüne almaktadır. Aynı Kanunun 18'inci maddesi uyarınca da; taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Yasanın 17'nci maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Anılan Kanunun 19'uncu maddesinin son fıkrası ile Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8 nci maddeleri hükümlerine göre meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak, bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur. Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise, bu aracın trafik veya ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır. Ancak, limit aşımında sırasıyla zorunlu ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacılarının sorumluluğu söz konusu olacaktır.Hemen belirtmek gerekir ki, 26/4/2016 gün ve 29695 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle; yukarıda açıklanan 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 3 üncü maddesinde söz edilen “Sorumluluk sigortası” tanımı değiştirilerek, aynı Kanunun 17 ila 25'inci maddeleri yürürlükten kaldırılmış ise de, kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 3.maddesi ile 17 ila 25'inci maddeleri uygulama alanı bulacaktır.4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 2'nci maddesinin, 3'üncü fıkrası uyarınca il sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.25/2/2004 gün ve 25384 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürülüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 2'nci maddesinin, 3'üncü fıkrası uyarınca; taşıma mesafesine bakılmaksızın il sınırları içinde yapılan yolcu taşımaları, 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımaları ile belediye sınırları ile mücavir alanı içindeki şehiriçi yolcu taşımaları, bu Yönetmeliğin kapsamı dışında olup; bunlar için Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelik yürürlüğe konuluncaya kadar, il sınırları içinde yapılan yolcu taşımaları ile 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımaları il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklerce, belediye sınırları ile mücavir alanı içindeki şehiriçi yolcu taşımaları il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılma suretiyle ilgili belediyelerce, bu Yönetmeliğin taşımacılar için getirdiği sorumluluk ve yükümlülükler dikkate alınarak düzenlenir. Somut uyuşmazlık .... plakalı minibüsün, olayın meydana geldiği 1/12/2010 tarihi itibarıyla ZKTMSS poliçesi düzenletme kapsamında olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması için ... Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığına yazılan müzekkereye verilen 07/11/2023 Tarihli cevabı yazıda dava konusu kaza olayının meydana geldiği tarihte, davadışı sigortalının Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi yaptırmakla yükümlü olduğu anlaşılmakla dava konusu trafik kazasında mağdur olanlar için yapılacak ödemelerin, 175.000,00TL limite kadar Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası teminatında olacağı, ZKTMS poliçesinin olmadığı durumlarda teminatın ... Hesabınca karşılanacağı, bu limitin yetmemesi durumunda, davacının düzenlediği Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin devreye gireceği, sıralı sorumluluk esasının olduğu, davacının yapmış olduğu ödemelerin ... Hesabı teminatı limitleri altında kaldığı, limitin dolmadığı, bu nedenle kaza mağdurlarına yapılan ödemelerden davalı ... Hesabının sorumlu olacağı, davacının mağdurlara yapmış olduğu tedavi ödemelerinin, sigortalısının kazadaki adli makamlarca tespit edilen kusuru oranında ve toplam ödeme tutarının 28.604,30TL olduğu, davacının mağdurların zararını karşıladığı toplam 28.604,30TL’nın davalı ... Hesabından rücuen talep edebileceği sabit olmakla davanın kabulü ile 23.597,29-TL tazminatın 25.02.2012 tarihinden itibaren, 5.007,01-TL tazminatın ise 13.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın Kabulü ile,2-23.597,29-TL tazminatın 25.02.2012 tarihinden itibaren, 5.007,01-TL tazminatın ise 13.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine 3-Alınması gereken 1.953,95-TL karar harcından peşin alınan 488,49-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 1.465,46-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-Davacı duruşmalarda kendisini avukat ile temsil ettirdiğinden, A.A.Ü.T. gereğince belirlenen 28.604,30-TL vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacıya verilmesine,5- Davacının yapmış olduğu 488,49- TL harç gideri ve 5.644,00 TL yargılama gideri toplamı olan toplam 6.132,49 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6- Davalının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,7- Gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda 5235 sayılı Kanun'un 33-(1), 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341-(1) ve devamı maddeleri uyarınca, gerekçeli kararın usulen taraflardan her birine tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre dahilinde, Mahkememize dilekçe ile başvurmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/01/2026 Katip ¸E-İmzalıdır Hakim ¸E-İmzalıdır