Kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tapudan terkin davasında tarım arazisi değerlemesi, kapitalizasyon faiz oranı, bilirkişi raporu verileri ve usuli kazanılmış hak ihlalleri üzerine temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir asliye hukuk mahkemesi tarafından kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak tapudan terkini talebiyle açılan davanın temyiz sürecini detaylandırırken, üst mahkemenin, taşınmazın değeri hesaplanırken yanlış kapitalizasyon oranı, eski verilerin kullanılması ve objektif değer artırıcı unsurların göz ardı edilmesi gibi esasa ilişkin hatalar ile temyiz etmeyen davalılar yönünden usuli kazanılmış hak ilkesi ve bozma sonrası yeniden tescil hükmü kurulması gerekliliği gibi usul hataları nedeniyle yerel mahkeme kararını defalarca bozduğunu ancak yerel mahkemenin her bozma sonrası davanın kabulüne karar verdiğini belirtmektedir.
5. Hukuk Dairesi         2024/10727 E.  ,  2025/8552 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/33 E., 2024/288 K.
DAVA TARİHİ : 20.01.2016
KARAR : Kabul
Taraflar arasında 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Tokat ili, ....ilçesi, ... köyü 1 18... parsel sayılı taşınmazın bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesi özetle; müvekkilinin dava açılmadan evvel müştereklerinden paylarını satın aldığını, ayrıca müvekkiline yapılan teklifin kabul edilmemesi nedeniyle iş bu davanın açıldığını, dava konusu taşınmazda keşif yapılarak taşınmazın gerçek değerinin tespiti ile mahkeme masrafları ve ücreti vekâletin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
2. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesi özetle; müvekkillerine yapılan teklifin kabul edilmemesi nedeniyle iş bu davanın açıldığını, dava konusu taşınmaz Tokat, ...., ... karayolu üzerinde olması nedeniyle çok kıymetli olduğunu, dava konusu taşınmazda keşif yapılarak taşınmazın gerçek değerinin tespiti ile mahkeme masrafları ve ücreti vekâletin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 14.06.2016 tarihli ve 2016/34 Esas, 2016/414 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 14.06.2016 tarihli ve 2016/34 Esas, 2016/414 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; tarım arazisi niteliğindeki ...köyü 1 18... parsel sayılı taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değerinin tespit edilmesinde; üzerinde bulunan ve taşınmaz mala bahçe niteliği vermeyen ağaçlara maktuen değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde yöntem itibari ile bir isabetsizlik görülmemiştir, ancak taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının % 4 uygulanması gerekirken, bu oranın % 5 kabulü ile az bedel tespiti, münavebeye esas alınan ürünlerin ve ağaçların değerlendirme tarihi olan 2016 yılı resmî verilerinin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden getirtilip, bilirkişi raporu denetlenerek, sonuca göre karar verilmesi gerekirken, 2015 yılı verilerine göre belirleyen bilirkişi raporunun hükme esas alınması ve dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alındığında tespit edilen metrekare birim fiyatına 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi gereği objektif değer artırıcı unsur ilave edilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 09.07.2020 tarihli ve 2019/139 Esas, 2020/179 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 09.07.2020 tarihli ve 2019/139 Esas, 2020/179 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; ilk karar davalılardan sadece ..., ..., ... ve ... tarafından temyiz edilmiş olup, ilk kararda tespit edilen kamulaştırma bedeli, kararı temyiz etmeyen davalılar yönünden kesinleşmiştir.Bu durumda ilk kararı temyiz etmeyen davalılar yönünden kesinleşen bedel davacı idare lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğundan bozmadan sonra sadece ilk kararı temyiz eden davalının payı hesaplanarak bu miktarın bloke ettirilip adı geçenlere ödenmesine yönelik hüküm kurulması gerektiği düşünülmemesi ve bozma öncesi verilen kararın bozma kararı ile birlikte ortadan kalktığı düşünülmeksizin yeniden tescil hükmü kurulmaması doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin ilam başlığında belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin ... yönünden hatalı hesaplandığını, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, kalan kısımda değer artışı oluştuğunu ve faiz hükmünün hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
2.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük tespit edildiğini, Anayasa Mahkemesinin emsal kararları gereğince enflasyon nedeniyle uğranılan zararın karşılanması gerektiğini ileri sürmüştür.
3.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas raporun denetime elverişli olmadığını, kamulaştırma bedelinin düşük tespit edildiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı ve bir kısım davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,28.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.