kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada, idarenin usul itirazları reddedilerek taşınmazın güncel değeri üzerinden tazminat belirlenmesine dair temyiz incelemesi.

Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada, idarenin usul itirazları reddedilerek taşınmazın güncel değeri üzerinden tazminat belirlenmesine dair temyiz incelemesi.

Özet: Dava, bir aile sağlığı merkezi yapılmasıyla kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsili istemine dayanmakta olup, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, davalı idare vekilinin zamanaşımı, husumet ve değer belirleme hataları itirazlarına rağmen istinaf başvurusu bölge adliye mahkemesince esastan reddedilerek emsal satışlar üzerinden belirlenen taşınmaz değerinin ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizin doğru olduğu teyit edilmiş; karar davalı idarece temyiz edilmektedir.

5. Hukuk Dairesi 2024/8554 E. , 2025/8542 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2365 Esas, 2024/760 Karar

DAVA TARİHİ : 10.01.2023

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/31 Esas, 2023/542 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Antalya ili, ...ilçesi, .... Mahallesi 300 19... parsel sayılı taşınmaza ... Aile Sağlığı Merkezi yapılmak suretiyle el atıldığını belirterek bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının olduğunu, dava süresinde açılmamış olup bu nedenle davanın reddi gerektiğini, İmar Kanunu’nda düzenlendiği üzere, imar planları Belediyeler tarafından hazırlandığından, husumetin sadece ilgili Belediye’ye yöneltilmesi gerektiğini, bu nedenle davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davacı tarafından, taşınmazın kamulaştırılması talebiyle idareye herhangi bir başvuru yapılmadan, dava açma yoluna başvurulması usule aykırı olduğunu, usûl ve esas bakımlarından haksız ve mesnedsiz açılan davanın reddi ile, muhakeme masraflarının, vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına ve 659 sayılı Kanun Hükmüne Kararnâme uyarınca Bakanlığımız lehine vekâlet ücreti ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, el atma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine taşınmazın tapu kaydının tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın süre ve husumetten reddi gerektiğini, davacının tazminat talebi söz konusu olduğundan İmar Kanunu uygulamasından doğan uyuşmazlık nedeniyle husumetin imar planını yapan belediyeye yöneltilmesi ve idari yargı kolunda tam yargı davası olarak ikame edilmesi gerektiğini, düzenleme ortaklık payı ile oluşturulan kısımda özel mülkiyet hakkının kalkarak bu kısmın mülkiyetinin idareye geçmesi gerektiğinden bu şekilde oluşmuş taşınmazların kamulaştırılmasından bahsedilemeyeceğinden bu taşınmazların kamulaştırmasız el atmaya konu edilemeyeceğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu gibi m² birim fiyatının yüksek belirlendiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporunda kıyaslamaya esas alınan emsal ile (kıyasi emsal Antalya ili, ... ilçesi, .... Mahallesi 83 19... parsel sayılı taşınmazın 11.11.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu) dava konusu taşınmazla benzer özelliklere sahip olduğu, emsal alınan satışın dava öncesinde tapuda yapıldığı, buna ilişkin evrakların dosyaya celp edildiği, emsal taşınmazın satış tarihinin dava tarihinden önce ve tapuda yapıldığı, bu satışın özel nitelikte olmadığı ve emsal kıyaslamasına esas alınabileceği, emsal ile dava konusu taşınmazın mevkii, konum, nitelik, yüzölçümleri, vergi beyan değerleri bakımından kıyaslaması yapılarak ve benzer özellikleri ile üstün ve eksik yanları gözetilerek değerinin hesaplandığı, dava konusu ve emsal taşınmazın vergi değerleri ile bilirkişilerce tespit edilen değer arasında ters orantı bulunmadığından, yapılan mukayese sonucunda emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan 0,98412 kat daha değerli olduğu kabul edilerek dava tarihine güncellenen m² birim fiyatı üzerinden değerlilik katsayısı uygulanarak dava tarihi olan 10.01.2023 tarihi itibarıyla taşınmazın m² birim fiyatının 8.262,97 TL olarak hesaplanmasında, davanın kamulaştırmasız el atmaya yönelik tazminat istemi olması nedeniyle değerlendirmenin davanın açılış tarihine göre yapılıp, faize de dava tarihi itibariyle hükmedilmesinde, yargılama giderlerinin davalıdan tahsilinde, davacı yararına vekâlet ücreti takdir edilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun’un) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde taşınmazdaki davacı payının iptali ile tapudan terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.