İstanbuldaki koruma alanında bulunan, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin tahsili davasında, değerleme ve önceki ödeme mahsubu itirazlarıyla ilgili tarafların temyiz başvurularının incelenmesi.
Özet: Mirasçıların, imar kısıtlaması nedeniyle kamulaştırmasız el atıldığını iddia ettikleri taşınmaz için idareden bedel tahsili talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş; bu kararın istinaf edilmesi üzerine, davacılar taşınmazın arsa yerine arazi olarak değerlendirilmesiyle bedelin düşük kaldığını, davalı idare ise davanın yersiz olduğunu, daha önceki ödemelerin mahsubu gerektiğini ve belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürmüş, ancak bölge adliye mahkemesi arazi niteliğindeki taşınmaz için net gelir metoduyla yapılan bilirkişi değer tespitini usul ve kanuna uygun bularak istinaf başvurularını esastan reddetmiş olup, taraflar bu kararı temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2024/10386 E.  ,  2025/8493 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2378 Esas, 2024/529 Karar
DAVA TARİHİ : 08.08.2019
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 9. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/384 Esas, 2022/463 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar taraf vekillerince istinaf edilmiş olup, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.
Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 27.05.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.
Duruşma günü taraf vekilleri duruşmaya katılmadıklarından incelemenin evrak üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.
Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 340, 5 53... (yeni 868) parsel sayılı taşınmazların ...'ın mülkiyetindeyken vefatı ile taşınmazların müvekkillerine intikal ettiğini, ... Koruma Alanı'nda bulunan taşınmazların imarının bulunmadığını, mülkiyet hakkının kısıtlanmış oluğunu belirterek, belirlenecek tazminatın davalı idareden tahsili ile davacı tarafa hak ve hisseleri oranında ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davacılar vekili ıslah dilekçesinde özetle; taleplerinin 3 40... parsel sayılı taşınmazlara hasrettiğini 868 parsel yönünden ıslah taleplerinin olmadığını belirtmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, taşınmazlar bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazların tapusunun iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların arsa niteliğinde olmasına rağmen arazi olarak değerlendirildiğini, belirlenen bedelin çok düşük olduğunu, vekâlet ücretinin nispi yerine maktu olarak belirlendiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Davalı idare vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı vekili tarafından Pendik 2. (yeni İstanbul Anadolu 4. Asliye) Asliye Hukuk Mahkemesinde 2011/698 Esas (yeni 2014/87 Esas) ile kamulaştırmasız el koymadan kaynaklanan tazminat davası açıldığını, davanın kabulüne karar verildiğini, kararın Yargıtay tarafndan idari yargının görev alanına girdiği belirtilerek bozulduğunu, bu arada ilk karara dayanılarak başlatılan icra takibi üzerine bedelin ödendiğini, şimdi ise aynı kişinin mirasçıları taraf gösterilerek aynı konuda, aynı parseller hakkında işbu davanın açıldığını, daha önce ödenen bedelin mahsubunun gerektiğini, 451,07 TL/m² fiyatın yüksek olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmazlara mahallinde yapılan keşif sonucu net gelir metodu yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu belirtilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.
2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dava konusu İstanbul ili, ... ilçesi, .... Mahallesi, 3 40... parsel sayılı taşınmazlara davalı idare tarafından fiilen el atılmamış ise de taşınmazların .... mutlak koruma alanında kaldığı anlaşılmış olup, İçme Suyu ve Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmeliğinin 9 ncu maddesinin ikinci fıkrası gereği kamulaştırılması zorunlu alanlardan olduğu gibi davalı idarenin bir kısım paydaşların paylarının kamulaştırılması suretiyle dava konusu taşınmazlarda paydaş olduğu gözetildiğinde kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğini kabulü ile işin esasına girilmesi yerindedir.
3.Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporu doğrultusunda taşınmazlara değer biçilmesinde, aynı bölgeden Daireye intikal eden ve denetimden geçen dosyalar dikkate alındığında bir isabetsizlik görülmemiştir.
4. Davalı idare tarafından, davacılar murisi tarafından dava konusu taşınmazlar için Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2011/698 Esas sayılı dosyası ile kamulaştırmasız el koymadan kaynaklanan tazminat davası açıldığını, davanın kabulüne karar verildiğini, kararın temyizi üzerine idari yargının görev alanına girdiği belirtilerek bozulduğunu, bozma kararı üzerine, yargı yolu yokluğu nedeni ile davanın reddine ilişkin verilen kararın kesinleştiğini, ancak davacıların karar kesinleşmeden, bozma ilamı öncesi verilen ilk kararda hükmedilen bedele istinaden icra takibi başlatması üzerine, haczen bedelin ödendiği iddia edilmiş ise de davalı tarafça icra tehdidi altında yapılan ödemelerin iş bu davanın konusu olmadığı ve yapılan ödemelerin kabul ya da sulh niteliğinde olmadığı gözetildiğinde yazılı şekilde karar verilmesi yerindedir.
5. Dairemiz yerleşik uygulamaları gereği davacı taraf lehine maktu vekâlet ücretine takdiri yerindedir.
6. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.