Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin, imar planında ortaokul alanı olarak belirlenen taşınmaza kamulaştırmasız el atılması bedelinin tahsili davasına ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Dava, davacı belediyeye ait imar planında ortaokul alanı olarak belirlenmiş bir taşınmaza davalı idare tarafından fiilen el atılarak okul yapılması nedeniyle oluşan kamulaştırmasız el atma tazminatının tahsili talebine ilişkindir; ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, bu karar Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılıp dosya geri gönderilmiş, yeniden yapılan yargılama sonrası ilk derece mahkemesince tekrar davanın kabulüne hükmedilmiştir, temyize konu olan Bölge Adliye Mahkemesi kararı ise, tarafların istinaf başvurularını esastan reddederek, sadece davalı idarenin harçtan muaf olması sebebiyle harç iadesine ilişkin kısımda düzeltme yapmak suretiyle, davacı belediyenin taşınmazdaki payı üzerinden kamulaştırmasız el atma bedelinin emsal karşılaştırmasıyla tespit edilerek davalı idareden tahsiline karar veren ilk derece mahkemesi hükmünü onamıştır.
5. Hukuk Dairesi         2024/11400 E.  ,  2025/8425 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/654 Esas, 2024/2144 Karar
DAVA TARİHİ : 16.05.2019
KARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/699 Esas, 2022/836 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddi ile kamu düzeni gereğince değerlendirme yapılarak İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Eskişehir ili, .... ilçesi,...Mahallesi 135 03... parsel sayılı olup, imar planında ortaokul alanında kalan taşınmaza, fiilen ortaokul yapılması suretiyle el atıldığından kamulaştırmasız el atma tazminat alacağının davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal seçiminin hatalı olduğunu, m² birim bedelinin gerçeği yansıtmadığını, yanyana olan ... Mahallesinde el atma dosyasında yüksek bedel belirlendiğini, tapu satışlarında gerçek değerin düşük gösterildiğini, ek raporun itirazları karşılamadığını ileri sürmüştür.
2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı idarenin öğretmenevi ile ilgili açtığı davada, idari yargının, kamu idaresinin, başka kamu idaresince imar planına uygun olarak kullanılan taşınmaza ilişkin olarak tazminat ve ecrimisil isteyemeyeceğine karar vermiş olduğunu, uzlaşma usulünün uygulanması gerektiğini, emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, düzenleme ortaklık payı kesintisinin yapılmadığını, eğitim alanlarından belediyenin sorumlu olduğunu, bedelin fahiş olduğunu, maktu vekâlet ücretine ve ıslahtan faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı dava konusu taşınmaz üzerinde davacı belediyenin payı olduğu ve bu pay ile ilgili olarak kamulaştırma işlemi yapılmadan davalı ... Bakanlığına ait yapılar yapılmak suretiyle el atıldığından taşınmaz bedeline karar verilmesi doğru olduğu gibi arsa niteliğindeki taşınmaza, emsal karşılaştırması yapılarak değerinin tespit edilmesinde ve bedelinin tespiti ve davalıdan tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf itirazları yerinde görülmemiş, ancak davalı idare harçtan muaf olduğundan davacı tarafça ödenen harçların karar ile birlikte davacıya iadesine hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden, kararın kesinleştiğinde iadesine karar verilmesi doğru görülmediğinden, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.
2.Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dosya kapsamına göre; ortaokul yapılması suretiyle fiilen el atılmış olan, dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve tazminatın sorumlu davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Dava konusu taşınmaza 1983 yılından sonra el atılmış olduğundan nispi vekâlet ücretinin hüküm altına alınması yerindedir.
4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.