Bozmaya uyularak yeniden verilen kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedeli tespiti kararının taşınmaz değerlemesi ve faiz oranına ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayalı irtifak hakkı bedel tespiti ve tescili davasında, yerel mahkemenin önceki bozma kararına uyarak davanın kabulüne hükmettiği karar hem davacı idare hem de davalılar tarafından temyiz edilmiştir; davacı idare belirlenen bedelin yüksekliğini, enkaz bedeli indirimi eksikliğini ve faiz hesabındaki hataları iddia ederken, davalılar yirmi yıla yaklaşan dava sürecinde eski tarihli bilirkişi raporuyla belirlenen taşınmaz ve ağaç değerlerinin güncel rayicin çok altında kaldığını, bu durumun mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ve yasal faizin yetersizliğini ileri sürmektedir.
5. Hukuk Dairesi         2024/12217 E.  ,  2025/8392 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/168 Esas, 2024/25 Karar
DAVA TARİHİ : 24.09.2003
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Malatya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1450 parsel sayılı taşınmazın 1.444,34 m²lik kısmındaki irtifak hakkı bedelinin tespiti ile irtifak hakkının tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 30.06.2005 tarihli ve 2003/621 Esas, 2005/169 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosyada taraf sıfatı bulunan ..., ... ve ...'ya 2942 sayılı Kanun'un 7 nci ve 8 nci maddeleri gereğince satın alma usulüne uygun işlemler tamamlandıktan sonra 10 ncu madde uyarınca tespit ve tescil davası açıldığından, haklarında usulüne uygun dava açılan bu davalılar yönünden Mahkemece işin esasına girilerek; usulüne uygun olarak dava açılmayan ... yönünden ise 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde belirtilen tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptırılacak araştırma ile adresleri belirlenip, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre dava dilekçesi ve ekleri davalılara tebliğ edilip taraf teşkili sağlandıktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 11.01.2024 tarihli ve 2018/168 Esas, 2024/25 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükmün hatalı oluşturulduğunu, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, irtifak hakkı kurulmuş olan taşınmazdaki değer düşüklüğünün yüksek belirlendiğini, bahse konu bilirkişi raporları ve daha önce açılmış olan “acele el koyma” davasının raporları karşılaştırıldığında; dava konusu taşınmazların olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir hesabında, aynı kurumların istatistikî bilgilerinden faydalanıldığı anlaşılmasına rağmen, bir yıl gibi kısa bir süre içinde bedellerin neden bu kadar arttığının anlaşılamadığını, Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarına göre taşınmaz üzerindeki ağaçlara yaş ve cinslerine göre ağaçların kesilmesi ile oluşan enkaz bedelinin de düşülmesi suretiyle değer biçilmesi gerekirken bu hususta herhangi bir hesaplama yapılmamış olmasının hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin tamamına faiz yürütülmesinin doğru olmadığını, müvekkili lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; öncelikle dava konusu tarlanın ve ağaçların özellikleri dikkate alındığında, gerek tarla değeri gerekse ağaçların değeri rayiçten düşük belirlendiğinden buna bağlı olarak kamulaştırma bedelinin az hesaplandığını, değerleme yapılırken esas alınması gereken tarihin taşınmazın değerinin belirlendiği 22.04.2022 tarihi olması gerekirken hükme esas alınan raporda 2003 yılının esas alınması nedeniyle taşınmazların güncel değerinin hatalı belirlendiğini, tarihler arasındaki ekonomik değer farklılığı da göz önüne alındığında müvekkiller aleyhine fahiş derecede az değer belirlendiğini, dava tarihi 2003 yılı olup neredeyse 20 yıla yaklaşan bir süreç sonunda bu fahiş hata ile taşınmazların değerinin olduğundan çok daha az belirlenmesi nedeniyle müvekkillerinin mağduriyetinin doğduğu, yasal faiz oranı uzun yıllar boyunca %9 olarak uygulanmış olup bu oranın müvekkillerinin hak kaybını karşılamayacağını, mülkiyet hakkı ihlali olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Davacı idare ile davalılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
26.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.