Hırsızlık suçunda Bölge Adliye Mahkemesinin müdafi eksikliğini duruşmasız olarak bozma nedeni yapması, CMK 280e aykırılığı ve hukuki sonuçları üzerine inceleme.
Özet: Hırsızlık suçundan verilen ilk derece mahkemesi mahkûmiyet hükmüne karşı yapılan istinaf başvurusunda bölge adliye mahkemesinin, zorunlu müdafi atanmaması gerekçesiyle verdiği bozma kararının hukuka aykırı olduğu, zira bu durumun Ceza Muhakemesi Kanununun 280/1-e ve f bentlerinde sınırlı olarak belirtilen duruşmasız bozma nedenleri arasında yer almaması nedeniyle bölge adliye mahkemesinin davayı yeniden görüp yargılamayı kendisinin yapması gerekirken, dosya üzerinden bozma kararı vermesinin ve ilk derece mahkemesinin buna dayanarak yeni bir hüküm kurmasının yasal olmadığını, bu nedenle hem bozma kararının hem de müteakip ilk derece hükmünün ağır hukuka aykırılık teşkil ettiği belirtilmiştir.
2. Ceza Dairesi         2023/25819 E.  ,  2025/21459 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2022/171 E., 2023/1339 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince hırsızlık suçundan verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
5271 sayılı Kanun’un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık müdafinin temyiz isteminin, ''Her ne kadar sanığa TCK'nın 142/2-h maddesi gereğince ceza verilmişse de dosya kapsamında motorsikletin direksiyon kilidi ile kilitli olduğuna ilişkin herhangi bir delil bulunmadığına, gerekçeli kararda ise aracın direksiyon kilidi ile kilitli olduğundan bahisle 142/2-h maddesince ceza tayinine gidildiğine, ayrıca hırsızlanan malın çitlerle çevrili site içerisinde olduğu belirtilmişse de site giriş çıkışlarının halka açık mı olduğu yoksa giriş yapılabilmesi için ayrıca bir sınırlama bulunup bulunmadığı tespit edilmediğine, bu haliyle suç mahallinin bina ve eklentileri içinde bulunan yer olarak değil herkesin girebileceği umuma açık yer olarak değerlendirilmesi gerektiğine ve sanık hakkında fazla ceza tayinine gidildiğine''; sanığın temyiz isteminin ise, ''Cezanın orantısız olduğuna ve lehine olan hükümlerin uygulanmasını talep ettiğine'' yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde bölge adliye mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre Bursa 19. Asliye Ceza Mahkemesinin, 19.11.2019 tarihli ve 2018/638 Esas ve 2019/789 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanığın istinaf istemi üzerine yapılan inceleme neticesinde, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin, 23.03.2021 tarihli ve 2020/1136 Esas, 2021/725 Karar sayılı kararı ile “TCK'nın 142/2-h, 143. maddeleri gereğince kamu davası açılan ve mahkûmiyet hükmü kurulan sanık hakkında CMK 150/2-3. maddeleri gereğince istemi olmaksızın baro tarafından müdafii görevlendirilmesi gerektiği gözetilmeksizin müdafiisiz olarak yargılamasının yapılmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, bu aykırılığın CMK'nın 289/1-e maddesi gereğince hukuka kesin aykırılık hallerinden sayıldığından'' bahisle hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılığın aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen yine aynı Kanun’un 289. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan “Hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “… Bölge Adliye Mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden İlk Derece Mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin, 23.03.2021 tarihli ve 2020/1136 Esas, 2021/725 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Bursa 19. Asliye Ceza Mahkemesinin 02.11.2021 tarihli ve 2021/555 Esas, 2021/691 Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık ve müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğname'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 01.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.