Sigorta şirketinin ölümlü trafik kazasında ödenen tazminat için araç sahibine rücu talebi ve işleten sıfatıyla sorumluluğuna yönelik itirazın iptali.
Özet: Bir sigorta şirketinin, kusurlu şekilde meydana gelen ölümlü trafik kazasında zarar görenlere ödediği tazminat bedellerinin, aracın sahibi olan ancak işleten sıfatını kabul etmeyen sigortalısından rücuen tahsili amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasında; ilk derece mahkemesi sigorta şirketinin rücu hakkı bulunduğuna ve hesaplamanın doğru olduğuna hükmederek itirazın iptaline karar vermiş, davalının istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, davalının sunduğu vekaletnamenin kiralama sözleşmesi anlamına gelmediğini belirterek kaza anında aracın maliki ve işleteni olduğunu tespit etmiştir.
4. Hukuk Dairesi         2025/9983 E.  ,  2025/16796 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/325 E., 2025/72 K.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı aleyhine ... İcra Müdürlüğü'nün 2017/265 Esas sayılı takip dosyası ile başlattığı takibin davalının, borca konu takip ile ilgili olan davanın halen istinafta olduğu ve borcun muaccel olmadığını belirterek itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, müvekkili şirketin, davalı .......'ın sahibi ve .........'nun sürücüsü bulunduğu aracın kusurlu olarak yaya .....e çarptığını, çarpma sonucunda yayanın vefat ettiğini, kazada ölenin hak sahiplerine 62.978,00 TL ödendiğini, bu ödemeye ilişkin müvekkili sigorta şirketinin ... İcra Müdürlüğünün 2015/513 sayılı dosyası ile davalı hakkında icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından bu takibe itiraz edilmesi üzerine ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/222 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını ve davanın kabulüne karar verildiğini, 2015/222 sayılı itirazın iptali davasında ise belgesiz sürücü ...'nun % 90 asli kusurlu olduğunu kanaatini bildirir rapor düzenlendiğini, ayrıca dava konusu tutarın ZMSS poliçesi kapsamında dava dışı zarar gören üçüncü kişilerce açılan ve sonuçlanan Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/136 sayılı ilamıyla ikinci kez ödenen tazminat tutarı olup müvekkili şirketin bu zarara ilişkin kanuni sorumluluğunu sigorta limiti dahilinde yerine getirdiğini, müvekkili şirketin kazada zarar görenlere ikinci kez tazminat bedelini ödediğini ve bu tutarı sorumlulardan tahsil etmek zorunda olduklarını beyanla ... İcra Müdürlüğü'nün 2017/265 E. dosyasına yapılan itirazın kaldırılarak takibin kaldığı yerden devamına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde; davalı müvekkilinin aracın sahibi görünmesine rağmen işleteni olmadığını, aracın zilyetliğinin devri ile aracı devralan .........'ın araç işleteni sıfatı kazandığını dolayısıyla kazada sorumluluğun bulunması halinde sorumlu kişinin Kerim olduğunu, müvekkilinin kazadan öncede aracın gerekli bakımını ve muayenesini yaptırdığını bu durumda araç sahibine herhangi bir kusur izafe edilemeyeceğini, Artvin Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen 2014/110 Esas sayılı dosyada da müvekkilinin yargılamasının yapılmadığını, araç işleteni ve sürücü hakkında hüküm tesis edildiğini, ayrıca ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/222 Esas sayılı dosyasının halen istinaf incelemesinde olduğunu ve bu dosyanın sonucunun beklenmesi gerektiğini, müvekkilinin dava konusu olaya sebebiyet veren kazada herhangi bir kusuru bulunmadığından ötürü davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin Mahkemesi'nin 13.02.2019 tarihli ve 2017/247 Esas- 2019/34 Karar sayılı kararıyla ile Trafik Sigortası Genel Şartları’nın “Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı” başlıklı B.4- b maddesine göre davacı ... şirketinin sigortalısına rücu hakkı bulunduğu, Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/136 E. sayılı dosyası ile aldırılan aktüer bilirkişi raporunun usule ve esasa uygun olarak hazırlanmış olduğu, dosyaya sunulan delillerin incelenmesi sonucunda yapılan hesap gereği davacı ... şirketince ... İcra Dairesinde 2017/265 E. sayılı takibin merhumun yakınlarına ödenen toplam bedelin, diğer yargılama giderlerinin ve faiz tarihlerine göre doğru miktar ve faiz talebinde bulunulduğu görüldüğünden davanın reddine gerekçesiyle davanın kabulüne, ... İcra Müdürlüğü'nün 2017/265 Esas sayılı dosyasında davalı tarafça yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalı tarafın kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi'nin 14.12.2021 tarihli ve 2019/1761 Esas- 2021/140 Karar sayılı kararıyla ... Noterliği'nin 04.04.2014 tarih ve 2567 yevmiye numaralı vekaletnamesi ile kazaya karışan '' 08... plakalı aracını ticari kiralama yolu ile sair nedenlerle yurt dışına çıkış ve dönüş işlemleri ile ilgili tüm işlemleri yapmak üzere'' dava dışı ...................... ve ......... isimli kişilere vekaletname verildiği ancak bu vekaletname tek başına kiralama sözleşmesi anlamına gelmeyeceği gibi, ortada bir araç kiralama sözleşmesi de bulunmadığı, kaza tarihinde davalı kaza yapan aracın işleteni ve davacı ... şirketinin akidi (sigortalayan) olduğundan davalının işleten sıfatının olduğu, dosya kapsamında kiralama sözleşmesi bulunmamasına, davalının kaza tarihinde aracın maliki ve aynı zamanda işleteni olduğunun anlaşılmasına; dava dışı sürücü ...'nun ehliyetsiz ve asli kusurlu olup Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin 2017/30 E.- 2018/588 K. sayılı dosyasında mirasçılar lehine maddi tazminata hükmedilmesi ve yapılan takip uyarınca davacı ... şirketinin ödediği rakamı davalı işletenden rücuen tahsilini istemekte haklı olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 14.05.2024 tarihli ve 2022/1189 Esas-2024/4656 Karar sayılı ilamıyla HMK'nın 297 nci maddesinin 2 nci fıkrası ve 298 inci maddesinin 2 nci fıkrasında, gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı, somut olayda, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçe bölümünde "davacı ... şirketince ... İcra Dairesinde 2017/265 E. Sayılı takibin merhumun yakınlarına ödenen toplam bedelin, diğer yargılama giderlerinin ve faiz tarihlerine göre doğru miktar ve faiz talebinde bulunulduğu görüldüğünden davanın reddine" karar verildiği belirtilmişse de hükümde "davanın kabulüne; ... İcra Müdürlüğü'nün 2017/265 esas sayılı dosyasında davalı tarafça yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalı tarafın kötüniyet tazminat talebinin reddine" karar verilerek gerekçe ile hüküm kısmı çelişki oluşturacak şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının, ... Noterliği'nin 04.04.2014 tarih ve 2567 yevmiye numaralı vekaletnamesi ile kazaya karışan '' 08... plakalı aracını ticari kiralama yolu ile sair nedenlerle yurt dışına çıkış ve dönüş işlemleri ile ilgili tüm işlemleri yapmak üzere'' dava dışı........ ..... ve ...... isimli kişilere vekaletname verildiği, ancak bu vekaletnamenin tek başına kiralama sözleşmesi anlamına gelmeyeceği, ortada bir araç kiralama sözleşmesi de bulunmadığı kaza tarihinde davalı, kaza yapan aracın işleteni ve davacı ... şirketinin akidi (sigortalayan) olduğundan davalının işleten sıfatının olduğu, aldırılan aktüer bilirkişi raporunun da usule ve esasa uygun olarak hazırlandığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı tarafından ... İcra Müdürlüğü'nün 2017/265 Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin aynen devamına, davalı tarafın tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; hususi olan aracın kayıt maliki görünmesine rağmen işleteni olmadığını, aracın kayden kendi adına göründüğünü, vekaletname ile aracın tüm tasarrufunun ......'a devredildiğini, müvekkiline atfı kabil kusur bulunmadığından rücu ve alacak talebinin haksız olduğunu, müvekkilinin araç üzerinde tasarrufu ve hakimiyeti bulunmadığını, araç işleteni olmadığını, araç sahibi ile araç işleteni kavramının birbirinden farklı olduğunu, mevcut davaya konu kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin ve aracının herhangi bir faktörü bulunmadığını, kusurun araç sürücüsünün eyleminden kaynaklandığını, kazanın meydana gelmesinde aracın mekanik aksamından kaynaklı bir illiyet bulunmadığı gibi davalı müvekkilinin araç işleteni sıfatı da bulunmadığından müvekkili hakkında açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini bildirmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; davacı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu destekten yoksun kalma nedeniyle ödenen tazminatın rücuen tazmini talebine ilişkindir.
Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, mahkemece yapılan değerlendirmelerin yerinde olduğu anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle; davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan mahkeme kararının ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,
Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,
16.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.