2942 sayılı Kanun uyarınca irtifak hakkı bedel tespiti ve tescili davasında, taşınmazın değeri, kapitalizasyon faizi ve değer düşüklüğü oranlarına ilişkin istinaf başvurusunun reddine karşı yapılan temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki süreç, davacı idare tarafından talep edilen kamulaştırma konusu irtifak hakkının bedel tespiti ve tescili davasını içermektedir. İlk derece mahkemesi, irtifak hakkının bedelini tespit ederek tesciline hükmetmiş; davacı idare, taşınmazın niteliği, birim fiyat, kapitalizasyon faizi, değer düşüklüğü oranı gibi çeşitli kalemlerde yapılan değerlendirmelerin hatalı olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın kuru tarım arazisi vasfı, 13,60 TL/m² birim fiyat, %5 kapitalizasyon oranı ve %30 değer düşüklüğü oranı gibi hususlarda ilk derece mahkemesi kararında bir isabetsizlik görmeyerek davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Davacı idare vekili, kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiği, bilirkişi raporunun hatalı olduğu ve değer düşüklüğü oranının yüksek olduğu gibi gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz ederek bozulmasını talep etmiştir.
MAHKEMESİ: Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/2443 Esas, 2024/3496 KararKARAR: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ: Muş 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2021/1013 Esas, 2023/375 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Muş ili, ... ilçesi, ... köyü 1 23... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesi suretiyle kamulaştırma bedelinin tespitini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın sulu değil kuru tarım arazisi vasfında olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun usul ve kanuna aykırı olduğunu, irtifak tesis edilen alanın 2.228,84 m² değil 2.295,50 m² olduğunu, uygulanan kapitalizasyon faiz oranının hatalı olduğunu, tescil yönünden kesin olarak hüküm kurulması gerektiğini, değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını, taşınmazın metrekare birim fiyatının çok yüksek belirlendiğini, taşınmazda başka irtifak kamulaştırmaları nedeniyle oluşabilecek değer düşüklüklerinin de araştırılması gerektiğini, bilirkişi raporuna karşı itirazları değerlendirilerek yeniden alınacak raporun sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin ve yargılama giderlerinin davacı idare üzerinde bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca o yörede mutat olarak ekilen buğday, nohut ve karpuz verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden metrekare birim fiyatının 13,60 TL olarak tespit edilmesinde, kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak alınmasında, dosya kapsamı ve taşınmazın özellikleri dikkate alınarak objektif değer artışı uygulanmamasında, %30 oranında değer düşüklüğü uygulanmasında, istinaf edenin sıfatına ve istinaf nedenlerine göre bir isabetsizlik görülmediği, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hatalı olup hükme esas alınamayacağını, tespit edilen kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, taşınmazın metrekare birim fiyatının yüksek belirlendiğini, değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, üretim masraflarına % 25 oranında döner sermaye faizi ile %3 oranında genel idare giderinin eklenmesi gerektiğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden az olamayacağını, kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak uygulanmasının hatalı olduğunu, seri dava usulüne göre davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve yine aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,14.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.