Boşanma davasında edinilmiş mallara katılma alacağı kapsamında bir meskenin, davalı erkeğin kişisel mal yerine geçen değeri (ikame mal) olup olmadığına dair eksik araştırma nedeniyle verilen bozma kararı.
Özet: Eşler arasındaki mal rejimi tasfiyesi davasında, temyiz incelemesi neticesinde, davalı-davacı erkeğin üzerinde kayıtlı bulunan 8 ada 3 parsel 1 nolu meskenin Türk Medeni Kanununun 222. maddesindeki "bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş maldır" karinesi ışığında, edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal yerine geçen değer mi olduğunun belirlenmesinde, taşınmazın müteahhit firmanın ediniminden önceki tapu kayıtları ve erkeğin kişisel malının takasıyla elde edildiği iddiasına ilişkin tanık beyanı gibi delillerin eksik araştırıldığı ve incelendiği tespit edilerek, ilk derece mahkemesinin bu taşınmazla ilgili kararının bozulmasına hükmedilmiş; davalı-davacı erkeğin karşı davaya ilişkin diğer temyiz itirazları ise yerinde görülmeyerek reddedilmiştir.
2. Hukuk Dairesi         2024/9435 E.  ,  2025/12005 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1984 E., 2024/2162 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karaman 2. Aile Mahkemesi
SAYISI : 2018/121 E., 2024/284 K.
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı-davacı erkek vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
1. Davalı-davacı erkek vekilinin asıl davaya yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;
a. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı-davacı erkek vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
b. Davalı-davacı erkek vekilinin 8 ada 3 parsel 1 nolu meskene yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 219. maddesinde edinilmiş mallar, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 220. maddesinde de kişisel mallar sayılmış olup düzenlemeye göre, eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri, manevi tazminat alacakları ve kişisel mallar yerine geçen değerler kişisel maldır.
TMK'nin 222/1. maddesi uyarınca, belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. TMK'nin 222/3. maddesi uyarınca da, bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş maldır.
Ayrıca, ispat yükü TMK'nin 6/1. maddesinde “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 190. maddesinde de, “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Yukarıda açıklanan kanuni düzenleme ve ilkeler uyarınca, Mahkemece işbu taşınmazın edinilmiş mal olduğu kabul edilerek katılma alacağının kabulüne karar verilmiş ise de, işbu taşınmaz yönünden yapılan araştırma ve inceleme yeterli değildir. Şöyle ki, davalı-davacı erkeği işbu taşınmazın kişisel malı olan taşınmazın yerine geçen değer olduğunu iddia ettiği, davacı-davalı kadının kız kardeşinin ''... tasfiye konusu taşınmazın davalı-karşı davacı erkeğin 1990 yıllarında aldığı taşınmazın müteahhitte verilmesi karşılığında alındığına..'' yönelik tanık beyanı olduğu; dosya kapsamındaki tapu kayıtlarından tasfiye konusu taşınmazın arsasının müteahhit firma tarafından 2005 yılında satın aldığı, ancak önceki tapu devirlerini gösterir kayıtların dosya kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır.
O halde, Mahkemece 8 ada 3 parsel 1 nolu meskenin arsasının müteahhit firmanın edinme tarihinden önceki tapu kaydı ile dayanak belgeleri de getirtilerek ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek; taşınmazın öncesinde davalı-davacı erkek adına kayıtlı olup olmadığı ve 8 ada 3 parsel 1 nolu meskenin kişisel mal yerine geçen değer (ikame mal) olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
2. Davalı-davacı erkek vekilinin karşı davaya yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı-davacı erkek vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Asıl Dava Yönünden
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının asıl dava yönünden ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 8 ada 3 parsel 1 nolu mesken yönünden BOZULMASINA,
3. Davalı-davacı erkek vekilinin bozma kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,
B. Karşı Dava Yönünden
Davalı-davacı erkek vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının karşı dava yönünden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.