taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, idare, malikler ile suriye hazine vekilinin istinaf ve temyizdeki kamulaştırma bedeli, kapitalizasyon faizi ve askeri yasak bölge değer düşüklüğü itirazları.

Taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, idare, malikler ile Suriye Hazine vekilinin istinaf ve temyizdeki kamulaştırma bedeli, kapitalizasyon faizi ve askeri yasak bölge değer düşüklüğü itirazları.

Özet: Bu davada, davacı idarenin bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili talebi üzerine ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş; karara karşı tüm tarafların, kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde uygulanan kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artışı, askeri yasak bölge etkisi, hisse payı ve vekalet ücreti gibi konulardaki farklı itirazları ile istinaf başvurusunda bulunması üzerine, bölge adliye mahkemesi sulu tarım arazisi için gelir metoduna göre %4 kapitalizasyon faizi ve askeri yasak bölge şerhi nedeniyle değer düşüklüğü uygulamasının doğru olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararını düzelterek yeniden esas hakkında davanın kabulüne hükmetmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/1399 E. , 2025/12771 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/570 Esas, 2024/1723 Karar

KARAR: Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

Hazine vekileri

İLK DERECE MAHKEMESİ: Reyhanlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2014/3 Esas, 2020/200 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, davalılardan ... vd. ile Suriye ... ... temsilcisi Hazine vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare, davalılar ... vd. ile Suriye ... ... temsilcisi Hazine vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Hatay ili, ... ilçesi, ... köyü 37 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza idarece belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın oldukça iyi bir konumda olduğunu, arsa niteliğinde olduğunu ileri sürerek bedelin mahkemece tespitini talep etmiştir.

2.Davalı Suriye ... ... temsilcisi Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle, 1062 sayılı Kanun gereğince Suriye ... şahısların mallarının Hazine tarafından idare edildiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd. ile Suriye ... ... temsilcisi Hazine vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alındığını, verim miktarlarının yüksek, üretim masraflarının ise düşük alındığını, taşınmazın askeri yasak bölge içinde olduğunu, taşınmazın terkinine karar verilmesine yönelik taleplerinin bulunmadığını, sadece tescil kararı verilmesi ile yetinilmesi gerekirken terkin kararı verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, haciz, ipotek vs. gibi her türlü tasarruf hakkını kısıtlayacak şerh ve kayıtların kaldırılmasına yönelik hüküm kurulmamış olması sebebiyle kararın hatalı olduğunu, her vekil için ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını, davacı idare yararına vekâlet ücretine hükmedilmesini talep etmiştir.

2. Suriye ... ... temsilcisi Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarına karşı mahkemeye sundukları itirazlarda da belirttikleri üzere; Suriye ... ...'in hissesinin 1/3 olup karşılığının 13.021,67 m² olduğunu, hükme esas raporda 8/48 olarak alındığını, askeri yasak bölge nedeniyle değer düşüklüğü yapılması doğru olmadığı gibi %20 objektif değer artışı yapılmasının da hatalı olduğunu, belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin kararın kesinleşmesini beklemeksizin faiziyle birlikte davalıya ödenmesine karar verilmesi gerektiğini, kamulaştırma bedeli tespit edilirken Anayasa, Uluslararası sözleşmeler ve 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi hükümlerinin gözönüne alınmadığını, dava konusu parselin kamulaştırma bedelinin düşük tespit edildiğini, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin doğru değerlendirilmediğini, kapitalizasyon faiz oranının %2 ve %3 olarak ve objektif değer artışının ise %100 olarak uygulanması gerekirken bu oranların %4 ve %20 olarak uygulandığını, kamulaştırma bedeline kararın kesinleşmesine kadar faiz işletilmesi gerekirken hukuka aykırı olarak karar tarihine kadar faiz işletilmesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza gelir metoduna göre %4 kapitalizasyon faizi alınarak hesaplama yapılıp belirlenen kamulaştırma bedeli üzerinden kabul kararı verilmesinin ve askeri yasak bölge şerhi nedeniyle değer düşüklüğü uygulanmasının doğru olduğu, ancak davacı kurumun terkin talebi bulunmadığı hâlde hükümde terkine dair hüküm kurulması, kamulaştırma davalarında birden fazla vekil bulunsa bile tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği hâlde, her bir davalı vekili lehine ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi hatalı olduğu gibi kamulaştırma bedelinin tamamının kararın kesinleşmesi beklenmeksizin derhal davalı hak sahiplerine yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinden İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd. ve Suriye ... ... temsilcisi Hazine vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

3. Davalı Suriye ... ... temsilcisi Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tapuya tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin tüm, davalı temsilci Hazine vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4.Dava konusu taşınmazın dosya arasında bulunan tapu kaydına göre Suriye ... ... 13.021,67 m²ye malik olduğu hâlde hatalı değerlendirme ile daha az paya malik olduğunun kabulü ile bedele hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin tüm, davalı temsilcisi Hazine vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı temsilci Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan ''646.135,10'' sayısının hükümden çıkartılarak yerine ''518.213,72'' sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... vd.'den peşin alınan temyia harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacı idare ile temsilci Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.