Boşanma sonrası mal rejimi tasfiyesinde edinilmiş mallara katılma alacağı hesabında, taşınmazların boşanma dava tarihindeki durumu yerine keşif tarihindeki hatalı değerlemesi bozma gerekçesidir.
Özet: Yüksek Mahkeme, mal rejimi tasfiyesi davasında temyiz itirazlarını değerlendirerek, edinilmiş mallara katılma alacağı hesaplamasında taşınmazların değer tespitinin hatalı yapıldığına hükmetmiştir; zira mahkeme, 10 69... parseldeki binanın inşaat seviyesini ve 19 83... ile 6 parselin durumunu mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihi yerine keşif tarihi itibarıyla belirleyerek, tasfiye tarihindeki rayiç değerlerin doğru hesaplanmasına engel olmuş ve bu nedenle hükmü bozmuş, ancak davacı erkeğin diğer itirazlarını reddederek ve bir aracın edinilmiş mal niteliğinde olduğunu kabul ederek davalı kadın vekilinin taşınmazlara ilişkin itirazlarını haklı bulmuştur.
2. Hukuk Dairesi         2024/9430 E.  ,  2025/12004 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1929 E., 2024/954 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Lüleburgaz Aile Mahkemesi
SAYISI : 2020/22 E., 2023/620 K.
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı erkek vekilinin tüm, davalı kadın vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davalı kadın vekilinin 10 69... parsel (eski 3 27... parsel) ile 19 83... ve 6 parsel (eski 4 66... parsel) sayılı taşınmazlara yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;
Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye edilir (TMK md. 235/1). Eşlere ait kişisel ve edinilmiş mallar, mal rejiminin sonra ermesi anındaki durumlarına (nitelik, seviye, aşama vs) göre değerlendirilir (TMK md. 228/1). Bu malların, kural olarak tasfiye anındaki (TMK md. 227/1 ve 235/1), sürüm (rayiç) değerleri (TMK md. 232, 239/1) hesaba katılır. Yargıtay ve Dairemizin uygulamalarına göre, tasfiye tarihi karar tarihidir.
Somut olayda, Mahkemece tasfiye konusu 10 69... parsel (eski 3 27... parsel) ile 19 83... ve 6 parsel (eski 4 66... parsel) sayılı taşınmazlar yönünden erkeğin katılma alacağı olduğuna yönelik kabulü yerinde ise de, tasfiye konusu taşınmazların değeri hatalı belirlenmiştir. Şöyle ki, 10 69... parsel (eski 3 27... parsel) sayılı taşınmazın arsa vasfında 26.03.2008 tarihinde 1/2 hissesinin kadın adına satın alındığı ve satın alındıktan sonra üzerine bina yapıldığı, yapılan binanın mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihindeki (05.11.2014) inşaat seviyesi belirlenmeden keşif tarihindeki hali ile taşınmazın arsa+bina değerini belirlendiği; 19 83... ve 6 parsel (eski 4 66... parsel) sayılı taşınmazların da tarla vasfında iken 09.12.2011 tarihinde 1/2 hissesinin kadın adına satın alındığı, taşınmazdan TCDD hızlı tren hattı geçmesi nedeniyle ifraz işlemi ile iki parselin oluştuğu, mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihindeki (05.11.2014) durumu belirlenmeden keşif tarihindeki hali ile taşınmazların değerinin belirlendiği anlaşılmaktadır.
O halde, Mahkemece, tasfiye konusu 10 69... parsel (eski 3 27... parsel) sayılı taşınmaza yapılan binanın mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihindeki (05.11.2014) inşaat seviyesi ile 19 83... ve 6 parsel (eski 4 66... parsel) sayılı taşınmazların mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihindeki (05.11.2014) durumu tespit belirlenerek buna göre taşınmazların tasfiye tarihindeki değeri gözetilerek katılma alacağının hesaplanması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
3. Davalı kadın vekilinin 39... plakalı araca yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;
TMK'nin 219. maddesinde edinilmiş mallar, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 220. maddesinde de kişisel mallar sayılmış olup düzenlemeye göre, eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri, manevi tazminat alacakları ve kişisel mallar yerine geçen değerler kişisel maldır.
TMK'nin 222/1. maddesi uyarınca, belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. TMK'nin 222/3. maddesi uyarınca da, bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş maldır.
Ayrıca, ispat yükü TMK'nin 6/1. maddesinde “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” ve HMK'nin 190. maddesinde de, “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Yukarıda açıklanan kanuni düzenleme ve ilkeler uyarınca, Mahkemece işbu aracın edinilmiş mal olduğu kabul edilerek katılma katılma alacağının kabulüne karar verilmiş ise de, işbu araç yönünden yapılan araştırma ve inceleme yeterli değildir. Şöyle ki, davalı kadının işbu aracın kişisel malı olan aracın satışından elde edilen para ile alındığını iddia ettiği; ancak Mahkemece davalının bu yöndeki delilleri toplanmadan ve değerlendirilmeden karar verildiği anlaşılmaktadır.
O halde, Mahkemece, davalının kişisel mal savunmasına yönelik delilleri toplanıp değerlendirilerek tasfiye konusu aracın kişisel mal yerine geçen değer (ikame mal) olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda (2) ve (3) nolu bentlerde açıklanan sebeplerle BOZULMASINA,
3. Davacı erkek vekilinin tüm, davalı kadın vekilinin bozma kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,
Adli yardımdan yararlanması sebebi ile başlangıçta alınmamış olan aşağıda yazılı karar ve ilam harcı ile temyiz başvuru harcının ...'a yükletilmesine,
Peşin alınan harcın istek halinde yatıran ...'e iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.