Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında taşınmazın arazi mi arsa mı olduğu, değerleme yöntemi, yasal faiz, vekalet ücreti ve bilirkişi raporuna ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin taşınmazı "arazi" olarak kabul edip belirlediği bedeli ve tapudan terkin kararını, davacı idarenin kamulaştırma bedelinin fahiş olduğu, yasal faiz işletilmesi ve vekalet ücreti konularındaki itirazlarına rağmen, bölge adliye mahkemesinin taşınmazın esasen "arsa" niteliğinde olduğunu tespit etse de, benzer konumdaki diğer arsa vasıflı taşınmazlar için emsal değerlere uygun bir bedel belirlendiği gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmesiyle sonuçlanan süreci özetlemektedir.
5. Hukuk Dairesi         2024/9224 E.  ,  2025/8221 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3697 Esas, 2024/1031 Karar
DAVA TARİHİ : 15.02.2021
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kandıra 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/213 Esas, 2022/67 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 31... sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı taraf cevap dilekçesinde özetle; idarece belirlenen bedelin düşük olduğunu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca belirlenen hususlara göre bedelinin belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, tespit edilen kamulaştırma bedelinin davacı tarafa ödenmesine, kamulaştırılan taşınmazın tapusunun iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece dava konusu taşınmaz için belirlenen kamulaştırma bedeline dava tarihinden 4 ay sonrası olan tarihten karar tarihine kadar geçen süre için yasal faiz işletilmesi yönünde hüküm kurulduğunu, yargılamanın uzamasında müvekkili kuruma atfedilecek bir kusur olmadığından kararın kaldırılması gerektiğini, davanın 15.02.2021 tarihinde açıldığını; ancak tensiple ilk duruşma tarihinin iki buçuk ay sonrası olan 23.05.2021 tarihine bırakıldığını, müvekkili kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporlarına karşı yaptıkları itirazlarının değerlendirilmediğini, teknik ve hukuki yönden eksik olan bilirkişi raporuna dayanarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin fahiş belirlendiğini, belirlenen objektif değer artışı nedenlerinin kapitalizasyon faiz oranı belirlenirken de kullanıldığını ve mükerrer artışa neden olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının eksik inceleme sebebiyle kaldırılmasına, müvekkili idare lehine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın gerek imar durumuna, gerekse parsel sorgu sisteminden yapılan incelemelerine göre, arazi niteliğini taşımadığı, arsa vasfında olduğu, keza Dairelerinin 2022/1791 Esas sayılı dosyasında görülen dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan ... Mahallesi 1 31... parsel sayılı taşınmazın arsa vasfında kabul edilerek Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/6721 Esas, 2024/973 Karar sayılı kararı ile onandığı, yine Dairenin 2022/157 Esas sayılı dosyasında görülen dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan ... Mahallesi 1 31... parsel sayılı taşınmazın arsa vasfında kabul edilerek, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/6461 Esas, 2024/974 Karar sayılı kararı onandığı, kıymet takdir raporunda dahi dava konusu taşınmazın arsa vasfında kabul edildiği de dikkate alındığında, mahkemece dava konusu taşınmazın arazi niteliğindeki kabulü ile net gelir esasına göre kıymet takdiri yapılması yerinde görülmemiş ise de aynı bölgeden gelen ve Dairemizce incelenen benzer dosyalardaki taşınmazlar için uygun görülen metrekare birim fiyatları dikkate alındığında, örneğin Dairenin 2022/1791 Esas sayılı dosyasında görülen dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan ... Mahallesi 1 31... parsel sayılı taşınmazın arsa vasfında kabul edilerek 2021 yılı itibarıyla belirlenen 300,00 TL/m² birim fiyatının Dairelerince uygun bulunduğu, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/6721 Esas, 2024/973 Karar sayılı kararı onandığı, yine Dairenin 2022/157 Esas sayılı dosyasında görülen dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan ... Mahallesi 1 31... parsel sayılı taşınmazın arsa vasfında kabul edilerek 2021 yılı itibarıyla belirlenen 300,00 TL/m² birim fiyatının Dairelerince uygun bulunduğu, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/6461 Esas, 2024/974 Karar sayılı kararı onandığı da dikkate alındığında, dava konusu taşınmazın bu parsellerle olan konumu da dikkate alındığında 1 31... parsel (ifrazen 1 31... parsel) için 2021 yılı itibarıyla belirlenen 199,85TL/m² birim fiyatının istinafa gelen tarafın yalnızca davacı idare olduğu gözetilerek yerinde olduğundan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.