2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 26. maddesi uyarınca trampa yoluyla edinilen taşınmazın tapu tescilinin yapılmaması nedeniyle açılan tapu iptali ve tescil davasının temyiz incelemesi.
Özet: Davacı tarafından, müvekkilinin yaklaşık yirmi yıldır kullandığı, davalı belediye ile yapılan 2001 tarihli trampa yoluyla kamulaştırma protokolü uyarınca devredilmesi kararlaştırılan taşınmazın tapuya adına tescili talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermişken, davalı idarenin istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesi ilk derece kararını kaldırarak davanın reddine hükmetmiş, bu karar da davacı vekilince temyiz edilmiştir; bu süreçte, belediye meclis ve encümen kararlarıyla 2942 sayılı kanunun 26. maddesi gereği trampa kararı alındığı ve ilgili taşınmazlar için protokol imzalandığı ancak tescil işlemlerinin tamamlanmadığı belirtilmektedir.
5. Hukuk Dairesi         2024/8245 E.  ,  2025/8182 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/402 Esas, 2024/517 Karar
DAVA TARİHİ : 10.11.2020
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/565 Esas, 2021/767 Karar
Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 26 ncı maddesine göre trampa yolu ile kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ile müvekkilinin taşınmazı satın almış olduğu ...'nin de aralarında bulunduğu bir kısım esnaf arasında Belediye meclis kararına istinaden 01.06.2001 tarihinde trampa yoluyla kamulaştırma yapılmasına ilişkin protokol imzalandığını, bu protokole göre mülkiyeti ... Belediye Başkanlığına ait olan ... ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi 1 94... parselde kayıtlı olan taşınmaz üzerine inşa edilecek olan İşhanının zemin katında bulunan dükkanlar ile yine aynı adada yer alan 2'den 34'e kadar olan parseller üzerinde bulunan şahıslara ait dükkanların karşılıklı trampa edilmesine karar verildiğini, trampa işlemleri esnasında vatandaşa trampa yoluyla verilecek dükkanların daha büyük yüzölçümlü olması sebebiyle belediyeye ödeme yapılacağının kararlaştırıldığını, davacı tarafından davalı belediyeye ödeme yapıldığını, trampa protokolü uyarınca davalı idare tarafından işhanının inşa edilerek davacı müvekkiline teslim edildiğini, yaklaşık 20 yıldır taşınmazı kullandığını, ancak davalı idare tarafından tescil işleminin gerçekleştirilmediğini belirterek trampa yoluyla devredilmesine karar verilen taşınmazın davacı adına tapuya kayıt ve tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen hükmün hangi nedenlere ve hangi hukuksal düzenlemelere dayandırıldığının ortaya konması gerektiğini, sadece aradaki protokol esas alınarak davanın kabulü yönünde verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... Belediye Başkanlığının 28.06.2001 tarihli ve 140 sayılı meclis kararı ile "... Mahallesi 1 94... parselde bulunan mülkiyeti davalı belediyeye ait çok katlı iş merkezindeki dükkanlar ile aynı yer 1 94... -34 parseller arasında yer alan şahıslara ait dükkanların 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 26 ncı maddesi doğrultusunda belediye ile şahıslar arasında hazırlanacak protokole göre trampa edilmesine, gerekli işlemlerin ifası için evrakın Emlak İstimlak Müdürlüğü'ne tevdine" şeklinde kararın alındığı, Belediye Encümenin 04.07.2001 tarihli ve 1072 sayılı kararı ile" belediye meclisinin 28.06.20 01... sayılı kararıyla belediyeye ait taşınmaz ile şahıslara ait dükkanların trampa edilmesine karar verildiği, ... Mahallesi 1 94... parselde bulunan mülkiyet belediyeye ait dükkanlarla aynı yer 1 94... -34 parsellerde bulunan şahıslara ait dükkanların 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 26 ncı maddesi gereğince trampa edilmesine ve aynı kanunun 7 nci maddesi gereğince tapu kütüklerine istimlake tabidir şerhinin konulmasına ve gereği için evrakın Emlak ve İstimlak Müdürlüğü'ne tevdine" karar verildiği anlaşılmıştır. Dosya arasına celp edilen davalı ... ile 1 94... -34 parsel sayılı taşınmaz malikleri arasında imzalanan PROTOKOL başlıklı 01.06.2001 tarihli yazılı belgenin incelenmesinde, protokolün konusunun mülkiyeti davalı belediyeye ait ... Mahallesi 1 94... parselde kayıtlı taşınmaz üzerine inşa edilmiş olan iş hanının zemin katında bulunan dükkanlar ile yine aynı ada 2-34 parseller üzerinde bulunan şahıslara ait dükkanların karşılıklı trampa edilmesi olduğu, ödeme şeklinin üç eşit taksit (30.06.2001-30.07.2001-30.08.2001) olarak kararlaştırıldığı, trampa yapılacak vatandaşlara ait dükkanların yüzölçümü ile belediyeye ait dükkanların yüz ölçümleri arasındaki metrekare farkı nedeniyle beher metrekare için şahısların belediyeye 2.000.000.000 (iki milyar) ödeme yapacağı, protokolün imzalanmasına müteakip iki ay içerisinde devir işlemleri ikmal edilerek şahıslara ait dükkanların yıkımı işlemlerine başlanacağı, trampa işlemi için tapu devir işlemlerinde, şahıslar tarafından belediyeye devir yapılmasına müteakip, belediyenin de dükkanları şahıslara belirlenen plan dahilinde devir edeceği belirtilmiştir. Dosyada mevcut bilgi ve belgelerden; taşınmazlarının tapusunu devrinin gerçekleşmediği, taşınmaz bedelleri arasındaki farkın da bu süre içinde ödendiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı gibi ödeme hususunun davalı ... tarafından kabulünde olmadığı, protokole göre verilmesi gereken dükkanın bulunduğu binanında ağır hasar görmesi nedeniyle protokolün ifa olanağının da kalmadığı dolayısyla trampa yolu ile kamulaştırma işleminin usulüne uygun olarak tamamlanmadığı ve davacının tapu iptal ve tescil talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü doğru görülmediği gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının fiilen kullanımına bırakılan davaya konu taşınmazı 20 yılı aşkın süreden bu yana kullandığını, tescil işleminin yapılmamasında müvekkiline atfı kabil bir kusur bulunmadığını, trampa protokolü uyarınca davacıya yüklenen tüm yükümlülüklerinin yerine getirildiğini, idareye fiilen devredilen taşınmazın ise davalı idarece yıkıldığını, protokolün ifa edilmemesi nedeniyle mağdur olduğunu, davanın kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Dosya kapsamından; trampa yolu ile kamulaştırma işleminin usulüne uygun olarak tamamlanmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi yerindedir.
3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.