bursa 1. asliye ticaret mahkemesinin çimento yükündeki zarar nedeniyle gemi ve yük alacaklılığından kaynaklanan, sigorta şirketinin taşıyan, p&ı sigortacısı ve gözetim firmasına açtığı itirazın iptali davasının gerekçeli kararı.

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin çimento yükündeki zarar nedeniyle gemi ve yük alacaklılığından kaynaklanan, sigorta şirketinin taşıyan, P&I sigortacısı ve gözetim firmasına açtığı itirazın iptali davasının gerekçeli kararı.

Özet: Bir sigorta şirketi, sigortalısına deniz yoluyla taşınan çimento yükünün taşlaşması sonucu oluşan hasar için tazminat ödedikten sonra, bu zarardan kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazların iptali için, geminin elverişsizliği ve gözetim şirketinin gerçeğe aykırı raporu nedeniyle oluşan zarardan müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek geminin taşıyıcısı, geminin P&I sigortacısı ve yükleme öncesi gözetim hizmeti veren şirkete karşı dava açmış; davalılardan gözetim şirketi ise yetkisizlik ve pasif husumet yokluğu itirazında bulunarak sorumluluğunun sözleşmesel sınırlar içinde olduğunu savunmuştur.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/

KARAR NO : 2026/

BAŞKAN :

ÜYE :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 1-

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 2-

VEKİLLERİ : Av.

Av.

DAVALI : 3-

VEKİLLERİ : Av.

Av.

DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/07/2023

KARAR TARİHİ : 26/01/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 26/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde : Davacı sigorta şirketinin sigortalısı ... Çimento San. Ve Tic. A.Ş.'nin ...'da yerleşik ... Firmasına ... esasıyla sattığı 4.050.00 M/T ... Çimento emteası 16.08.2020 tarihli ... ... konişmentosuna kayıtlı olarak ... isimli gemi ile ...'den ...'ya taşındığını, ... Limanı'nda 14.08.2020 tarihinde başlayan yükleme , ... Gözetim A.Ş.'nin gözetimi altında 16.08.2020 tarihinde tamamlanmış ve ... Gözetim A.Ş. Tarafından "Yükleme Limanı Gözetim Raporu" düzenlendiğini, Geminin ... ... Limanı'na varışını müteakip 27.08.2020 tarihinde emteanın tahliyesine başlanmış ancak tahliye sırasında emtea içerisinde topraklanmış/taşlaşmış çimento parçaları olduğu gözlenmiş ve tahliye durdurulmuş ve gemi kaptanına ilk protesto mektubu gönderildiğini, Geminin 2 No'lu ambarından tahliyeye başlanmış ve aynı şekilde topaklaşma/taşlaşma tespit edilmekle kaptana ikinci protesto mektubu gönderildiğini, toplam zararın %10 ilave bedel hariç 49.898,67 Euro olarak tespit edildiğini, sigortacı tarafından sigortalıya 42.226,84 Euro tazminat ödendiğini, fiili taşıyan, konişmentoda taşıyan belirtilmediğinden işbu dava dışı donatan ... şirketi olup, 1 No'lu davalı TTK mad.921 ve mad.1138 gereğince akdi taşıyan olarak davacı zararından TTK mad.1178 vd. ile mad.1191/4 kapsamında fiili taşıyan ile birlikte müteselsilen sorumlu olduklarını, fiili taşıyan hakkında da icra takibi başlatıldıysa da yurtdışı tebligat gerçekleştiremediğinden işbu davada taraf gösterilmediğini, fiili taşıyana karşı dava hakkını saklı tuttuklarını, 2 No'lu davalı ... isimli geminin mali sorumluluk (P&I) sigortacısı olduğunu, TTK mad. 1473 vd.hükümleri gereğince gemi donatanı/fiili taşıyanın sorumlu olacağı miktara kadar bir meblağı davacıya ödeme ile yükümlü olduğunu, Davacı, TTK mad.1478 gereğince zararını doğrudan sorumluluk sigortacısından talep edebileceğini, sorumluluk sigortacısı da davacı zararından müteselsilen sorumlu olduğunu, TBK mad.163 gereğince davacı müteselsil borçlulardan davanın yönlendirebileceğini, yükteki zarar geminin elverişsizliğinden kaynaklanmış olmakla bu davalılar, TTK mad.1141 gereğince davacının her türlü zararından sorumlu olduklarını, 3 No'lu davalı yükleme öncesi ve yükleme sonrasında gözetim hizmeti vermiş ve geminin ambarlarının, ambar kapaklarının yüke ve denize elverişli olduğuna dair rapor düzenlendiğini, davacı selefi de buna güvenerek eşyayı gemiye yüklediğini, 3 No'lu davalı gerçeğe aykırı rapor düzenleyip yükün zarar görmesine neden olduğunu ve bu nedenle davacı zararından sorumlu olduğunu, Davalılar hakkında ... İcra Dairesi 2021/... Esasa kayıtlı olarak başlatılan takibe itiraz edildiğini. ... İcra Dairesi 2021/... Esas Sayılı icra takibine itirazlarının iptali ile takibin takipteki koşullarla devamına, masraf ve vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı ... Gözetim A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle : Davanın pasif husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, davalının söz konusu deniz yoluyla taşımanın tarafı olmadığını, taraflardan birinin isteği doğrultusunda hazırlanan ve diğer taraf açısından bağlayıcı olmayan bir rapor esas alınarak davalı ile diğer davalılar arasında suni bir dava arkadaşlığı oluşturma çabasının kabul edilirliğinin bulunmadığını, davalı ... Gözetim ile dava dışı ... Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan gözetim, nezaret ve puantörlük sözleşmesi ve sözleşmenin ekleri uyarınca, sözleşmeden kaynaklı her türlü ihtilaf ve uyuşmazlığın çözümünün ... ... (...) Mahkemeleri ve İcra Dairelerinde çözümleneceğini içeren yetki maddesi bulunduğunu, bu nedenle yetki itirazında bulunduklarını, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davalının uluslararası bir gözetim firması olduğunu, davalı ile dava dışı ... arasında imzalanan ekte sunulan gözetim, nezaret ve puantörlük sözleşmesi ve sözleşmenin ekleri, ...'nın ithal edeceği her türlü dökme ve ambalajlı malzemelere ilişkin yapılacak sevkiyatlarda gemi ambarlarının yüke uygun şekilde ve sıvı sızıntısına karşı yapılacak kontrolleri, gemi yüklemelerinde tonajların belirlenmesini, puantörlük, numune alma ve gerektiğinde bot hizmeti işlemlerini kapsadığını, bahsi geçen sözleşmenin 6.1.1. maddesi ambar uygunluk ve sızdırmazlık kontrolü işi ile ilgili esasları düzenlediğini, buna göre davalının sözleşmesel sorumluluğunun, taşımayı yapacak gemi yanaştığında ambar temizliği, ıslaklık ve sızdırmazlıkla ilgili kontrollerin yapılması ve ambarların ilgili yükü hasara uğratmayacak şekilde nem, kir, pas, önceki yüke ait kalıntılardan vb. tamamen arınmış şekilde ve yükü yüklemeye her açıdan uygun durumda olduğunun kontrolünü yapmaktan ibaret olduğunu, düzenlenen raporda hiçbir şekilde kesin ve değişmez nitelikte bir tespit yapılmadığını, yalnızca inceleme anında ambarların temiz, yüke elverişli ve ambar kapaklarının su sızdırmaz olduğunun söylenebileceği bilgisi dava dışı ... bir görüş olarak sunulduğunu, davacı tarafın, davalı tarafından yapılan ultrasonik geçirgenlik testinin hatalı, eksik yapıldığına dair hiçbir delil de sunamadığını, haliyle davacının davalının verdiği hizmetinin hatalı olduğunu ispat edemediği de göz önüne alınarak davalının iddia olunan zarardan hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını, yüklemenin tamamlanmasına müteakip ambar kapaklarına mühürleme işleminin davalı tarafından yapılmadığını, somut olayda, ambarların mühürlenmesi davalının gözetiminden sonra ve davalı nezaret etmeden gerçekleştiğini, bu hizmetin davalıdan alınmadığını, davalının gözetim raporunu düzenlemesinin ardından ambarlarda ne meydana geldiği, örneğin ambarlar henüz açıkken içerisine su girip girmediği ya da ambar kapaklarının düzgün kapatılıp kapatılmadığı tamamen davalının bilgisi ve sorumluluğu dışında olduğunu ve ambarlardan içeriye sızan suyun sebebinin bu olabileceğini, yalnızca bu durumun bile, davalı ... Gözetim A.Ş.'nin kusursuzluğunu tamamen ispatlamaya yeterli olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmişlerdir.

Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle : Dava konusu uyuşmazlıkta Türk Mahkemelerinin yetkisiz olduğunu, Geminin ...'da mukim olduğunu, bu sebeple, ... Sigorta AŞ ile ... arasındaki uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığını, Dava, yabancılık unsuru taşısa bile usule ilişkin bütün konular münhasıran ...'ye tabi olduğunu, usul muamelelerinde ...'nin uygulanmasının ihtiyari değil, mecburi olduğunu, Dava konusu olay davalının yurt dışında mukim yabancı bir sigorta şirketi olmasından ötürü yabancılık unsuru taşıdığını, bu konuda ikame edilecek davalarda MÖHUK'da özel hüküm yer aldığını ileri sürerek davanın yetki yönünden reddine karar verilmesini, davacı tarafından talep edilen yüksek tazminat miktarının kabulünün mümkün olmadığını, davacının taşımadan kaynaklı herhangi bir talep hakkının bulunmadığını, dava dışı sigortalı ... Çimento Sanayi Ve Tic A.ş.'nin ticari defter kayıtlarına bakılarak iddia edilen hasardan dolayı malvarlığında bir değişikliğin olup olmadığının ispatlanması gerektiğini ileri sürerek davanın yetki itirazları doğrultusunda reddine, davalının pasif husumet yokluğu, davacının talep hakkı olmaması nedeniyle davanın reddine, ve her halükarda davanın, tümden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.Usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen davalı ... Transit Taşımacılık Denizcilik Turizm Ve Ticaret Limited Şirketi süresi içerisinde davaya cevap vermemiştir.Davalı ... Transit Taşımacılık Denizcilik Turizm Ve Ticaret Limited Şirketi vekili 10/12/2024 tarihli beyan dilekçesinde özetle : Türk Ticaret Kanunu md.1237 uyarınca Taşıyan ile konşimento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konşimento esas alındığını, dolayısıyla, TTK 1237. maddesi yerine Faturadan yola çıkılarak Davalının taşıyan / Akdi Taşıyan olduğu iddiasının TTK da herhangi bir dayanağı ve/veya TTK da buna ilişkin herhangi bir yasa maddesi mevcut olmadığını, Davalının kendisini taşıyan olarak nitelendirmediğini, ayrı bir konşimento düzenlemediğini, kendi adına herhangi bir taşıma sözleşmesi / navlun sözleşmesi imzalanmadığını, TBK kapsamında da şahısta yanılma veya aldatma şeklinde bir husus sözkonusu olmadığını, davalı Şirketin Taşıyan olmayıp, mevzuat uyarınca iddia edilen ziya ve hasardan doğan ekonomik yükü çekmekle sorumlu bulunanlar arasında bulunmadığından, sorumluluğuna başvurulamayacağının açık olduğunu, konşimentoda da taraf olarak yer almadığını, pasif husumet ehliyeti yönünden de davanın reddinin gerektiğini, Davacının Delil listesinin 5.maddesinde sunulan Gözetim Raporunun çelişkiler içerdiğini, Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin yaptığı ödeme ( ... ) hatır ödemesi mahiyetinde olduğunu ileri sürerek davanın reddinini gerektiğini savunmuşlardır.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava ... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı dosyasından yapılan takibe itirazın iptali tespit istemine ilişkindir.Davacı vekili ... sisteminden gönderdiği 15/01/2026 tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiğini bildirmiştir.Davalı vekillerinin de ayrı ayrı feragate karşı beyanda bulundukları, yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin bulunmadığına ilişkin dilekçe sundukları anlaşılmıştır.Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragat, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir.Feragatin hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Feragat, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur.6100 sayılı HMK’nun“Feragat ve kabulün şekli” başlıklı 309. maddesi hükmüne göre de feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. Feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Kısmen feragat veya kabulde, feragat edilen veya kabul edilen kısmın, dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır.Yukarıda belirtildiği üzere feragatin kati bir hükmün hukuki neticelerini hasıl edeceği hükme bağlanmıştır. Yine belirtmek gerekir ki feragatin geçerliliği karşı tarafın muvafakatine bağlı değildir. Etkisini onu yapanın tek yönlü irade beyanı ile doğurur. ...’ın yerleşmiş uygulamaları da bu doğrultudadır. (11.4.1940 tarihli ve 70 sayılı ... İçtihadı Birleştirme Kararı, ... Hukuk Genel Kurulunun 27.5.1992 tarihli ve 1992/... sayılı kararı) HMK'nın 74. Maddesi uyarınca vekilin davadan feragat edebilmesi için vekaletnamede bu konuda açık yetkisinin bulunması gerekir.

Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir. (md.312/1, c.1) Feragat ve kabul, talep sonucunun sadece bir kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkûmiyet, ona göre belirlenir.(md.312/1,c.2)Davadan feragat veya davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinde vuku bulursa,karar ve ilam harcının üçte biri, daha sonra olursa üçte ikisi alınır(Harçlar Kanunu md 22).

Tüm dosya kapsamı yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; davacı vekilinin dosyaya ibraz edilen vekaletnamesinde davadan feragat edibilmesi için açık yetkisinin olduğu, davacı vekilinin 15/01/2026 tarihli dilekçesiyle davadan feragat ettiği anlaşılmakla feragat kesin hüküm sonuçlarını doğurup davaya son veren taraf işlemlerinden olduğundan; iş bu davanın feragat nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1-Davanın feragat nedeniyle REDDİNE,

2-Harçlar Kanunun 22. Maddesi gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 19.288,91 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.556,91 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalıların vekalet ücreti ve yargılama talebi bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

5-Arabuluculuk aşamasında sarf edilen 3.200,00 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,

Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya Mahkememize ulaştırılmak üzere aynı nitelikteki başka yer mahkemesine verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde kullanılabilecek ... olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 26/01/2026

Başkan

E-imzalı

Üye

E-imzalı

Üye

E-imzalı

Katip

E-imzalı