Kamu ihale ve finansal usulsüzlük iddialarıyla açılan ceza davalarında, gerçeğe aykırı bilirkişi raporları nedeniyle mağdur olan davacının bilirkişilerden tazminat talep ettiği hukuki sorumluluk uyuşmazlığı.
Özet: Erzurum E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yöneticisi olan davacı, kurumdaki ihale ve idari usulsüzlük iddialarına ilişkin teftiş ve soruşturmalar sonucunda hakkında açılan ceza davaları ve aldığı mahkumiyetin, yargılama süreçlerinde sunulan bilirkişi raporlarının gerçeğe aykırı, özensiz ve kasıtlı olarak düzenlenmesinden kaynaklandığını ileri sürmektedir. Davacı, bu hatalı ve kasıtlı raporlar nedeniyle yaşadığı maddi ve manevi mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 285. maddesi uyarınca bilirkişilerin hukuki sorumluluğuna dayanarak, uğradığı zararların tazmini için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla maddi ve manevi tazminat talep etmektedir.
4. Hukuk Dairesi         2022/15645 E.  ,  2025/16261 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesi (İlk Derece)
SAYISI : 2020/1 Esas - 2022/3 Karar
ASIL ve BİRLEŞEN DAVALARDA
Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davalarda davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı asıl dava dilekçesinde; Erzurum E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 22/d maddesi gereğince çeşitli tarihlerde mutfak malzemesi alındığını, Ceza İnfaz Kurumunun 2014 yılında Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Kontrolörleri tarafından teftişi sırasında farklı tarihlerde yapılan piyasa fiyat araştırmalarında usulsüzlük olduğu, kendisinin, kurum ikinci müdürlerinin, görevli ........... ile infaz koruma memuru ...........'in sorumlu olduğu yönünde rapor hazırlandığını, hazırlanan raporun Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmak üzere Genel Müdürlüğe gönderildiğini, sonrasında Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2014/8756 soruşturma sayı dosyası ile hakkında soruşturma açıldığını ve hazırlanan iddianamenin Erzurum 3. Asliye Ceza Mahkemesince kabulüne karar verilerek 2016/375 esas sayılı dosyasında yargılamaya başlandığını, talimat mahkemesince alınan bilirkişi raporunda, dosya kapsamında bulunan beyanlar, kriminal bulgular ve sunulmuş olan deliller görmezden gelinerek gerçeğe aykırı olarak aleyhine rapor düzenlendiğini, gerçeğe aykırı rapor düzenleyen bilirkişiler ...... ....... ve ........'nun gerekli incelemeleri yapmadan, özensiz, gerçeğe aykırı hazırlamış oldukları rapor sonucunda kendisinin ve ailesinin maddi ve manevi zarara uğradığını belirterek 6100 sayılı HMK'nın 285 maddesi uyarınca bilirkişinin hukuki sorumluluğu gereği kendilerine rücu edilmek kaydıyla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 50.000,00 TL maddi tazminat ve 40.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davacı mahkemenin birleşen 2020/2 esas sayılı dosyasına ilişkin dava dilekçesinde; Erzurum 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2017/137 esas sayılı dosyasına ilişkin soruşturma aşamasında rapor düzenleyen bilirkişilerin kanuna aykırı hakaret ederek kasıtlı olarak gerçeğe aykırı rapor düzenlediklerini, Erzurum E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19. maddesi gereğince 18.10.2012 tarihinde 2012/127476 ihale kayıt numarası ile 28.12.2012 tarihinde 2012/190564 ihale kayıt numarası ile 27.06.2013 tarihinde 2013/70210 ihale kayıt numarası ile ihaleler yapıldığını, 2014 yılında Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Kontrolörleri tarafından farklı tarihlerde yapılan ihalelerde ihale doküman bedellerinin Erzurum Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü'ne yatırılmadığının tespit edildiğini ve sorumlu olarak şahsının ve diğer görevli ......'nun sorumlu olduğu yönünde rapor hazırlandığını ve sonrasında Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2014/8758 soruşturma sayılı dosyası ile hakkında soruşturma açıldığını, soruşturma dosyasında Ankara Bölge Bilirkişilik Kurulu Başkanlığı listesine kayıtlı ... ....... ....... ...........ve ........ tarafından bilirkişi raporu hazırlandığını ve kendisinin şahsen sorumlu olduğu yönünde rapor düzenlendiğini, düzenlenen gerçeğe aykırı rapor nedeniyle kendisinin ve ailesinin maddi ve manevi zarara uğradığını belirterek 6100 sayılı HMK'nın 285 maddesi uyarınca bilirkişinin hukuki sorumluluğu gereği kendilerine rücu edilmek kaydıyla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 100.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı mahkemenin birleşen 2021/1 esas sayılı dosyasına ilişkin dava dilekçesinde; Erzurum E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve İş Yurdunun 2014 yılı teftişi sırasında kendisinin de içinde bulunduğu şahıslarla ilgili olarak kurum elektrik bedellerini yatırmadığı ve geç yatırdığı iddiası ile hakkında idari soruşturma yürütüldüğünü, kurum müfettişleri tarafından hakkında rapor düzenlendiğini, başlatılan soruşturma sonucunda hakkında Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/178 esas sayılı dosyasında ceza davası açıldığını, ceza dosyasında talimat mahkemesince alınan ve dava dışı ........ve ......... tarafından kasıtlı ve gerçeğe aykırı olarak düzenlenen bilirkişi raporu nedeniyle 2 yıl 7 ay hapis cezası ile cezalandırıldığını, dosyanın istinaf aşamasında olduğunu, dosya kapsamına aykırı ve yeterli inceleme yapılmaksızın kasıtlı olarak aleyhine rapor tanzim edildiğini, hazırlanan rapor nedeniyle Erzurum, Karayazı ve Suruç Adliyelerine hizmet gereği gönderildiğini, taşınma, konaklama bedeli ve yol gideri ödediğini belirterek 6100 sayılı HMK'nın 285. maddesi uyarınca bilirkişinin hukuki sorumluluğu gereği kendilerine rücu edilmek kaydıyla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 23.060,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili asıl ve birleşen davalara ilişkin cevap dilekçesinde; davacının iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davalının sorumluluğunun doğabilmesi için öncelikle bilirkişinin kasten veya ağır ihmal sonucu gerçeğe aykırı bir rapor hazırlaması gerektiğini belirterek asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesini istemiştir.
III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI (İlk Derece MAhkemesi Sıfatıyla)
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının asıl davada bilirkişiler .........ve ......... tarafından Erzurum 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2016/375 esas sayılı dosyasında kasıtlı ve gerçeğe aykırı olarak rapor düzenlenmesi nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığı iddiası ile eldeki davayı açtığı, davanın derdest olduğu, davacının dava tarihi itibarıyla kasıtlı ve gerçeğe aykırı olduğunu iddia ettiği bilirkişi raporunun hükme esas alınmamış olduğu, davacının birleşen 2020/2 esas sayılı dava dosyasında; bilirkişiler .......... ve ....... tarafından Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2014/8758-4 sayılı soruşturma dosyasında kasıtlı ve gerçeğe aykırı olarak rapor düzenlenmesi nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığı iddiası ile maddi ve manevi tazminat talepli davayı açtığı, yapılan soruşturma neticesinde davacı hakkında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma, özel belgede sahtecilik, resmi belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçlarından ceza davası açıldığı, yapılan yargılama neticesinde davacının beraatine karar verildiği, davacının birleşen 2021/1 esas sayılı dava dosyasında; bilirkişiler .......... ve ......... tarafından Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2016/178 esas sayılı dosyasında kasıtlı ve gerçeğe aykırı olarak rapor düzenlenmesi nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığı iddiası ile maddi ve manevi tazminat talepli dava açtığı, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama neticesinde davacı sanık ...'in icbar suretiyle irtikap, ikna suretiyle irtikap, resmi belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçlarından beraatine, zimmet suçundan neticeten 2 yıl 7 ay 7 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın istinaf edilmesi neticesinde Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 2018/3966 esas ve 2020/3608 sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 285. maddesi uyarınca bilirkişilerin hukuki sorumluluğuna dayalı Devlete karşı tazminat davası açılabilmesi için bilirkişinin kasten veya ağır ihmal suretiyle düzenlemiş olduğu gerçeğe aykırı raporun mahkemece hükme esas alınması sebebiyle zararın meydana gelmiş olması gerektiği, davacı tarafından asıl ve birleşen davalarda maddi ve manevi tazminat talebine dayanak bilirkişi raporları nedeniyle zarara uğradığı hususunu ispatlayamadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı temyiz dilekçesinde; bilirkişiler tarafından kasıtlı olarak gerçeğe aykırı rapor düzenlendiğini, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 285. maddesi uyarınca uğranılan zararın tazmin edilmesi gerektiğini, Erzurum 2.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2016/178 esas sayılı dosyasında bilirkişilerin hazırladığı gerçeğe aykırı rapor nedeniyle davacının mahkumiyetine karar verildiğini, Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan incelemede imzaların tarafına ait olmadığının belirlendiğini, dosyanın bilirkişi incelemesine göderilmesi istenilmiş ise bu talep yerinde görülmeyerek eksik inceleme ile karar verildiğini, asıl ve birleşen dava dosyalarında maddi ve manevi tazminat talepleri kabul edilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 285. maddesi uyarınca bilirkişilerin hukukî sorumluluğu nedeniyle Hazine aleyhine açılan tazminat istemine ilişkindir.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 285. maddesi uyarınca Hazinenin sorumluluğundan bahsedilebilmesi için öncelikle gerçeğe aykırı şekilde bir rapor düzenlenmiş olması, bu nedenle bir zararın doğması, gerçeğe aykırı raporun düzenlenmesi ile zarar arasında nedensellik bağı bulunması ve bilirkişinin kastının veya ağır ihmalinin bulunması ile son olarak bilirkişinin eyleminin hukuka aykırı olması gerektiği gözetildiğinde bilirkişiler tarafından kasten veya ağır ihmal suretiyle gerçeğe aykırı olarak rapor düzenlediği ve bu nedenle davacının zarara uğradığı iddiasının ispat edilememiş olduğunun anlaşılmasına göre Bölge Adliye Mahkemesince asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesi usul ve kanuna uygun olup davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.