kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli isteminde, davanın tmk 1007 tazminat davası olarak nitelendirilerek nispi harç eksikliği nedeniyle açılmamış sayılmasına ilişkin temyiz incelemesi.

Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli isteminde, davanın TMK 1007 tazminat davası olarak nitelendirilerek nispi harç eksikliği nedeniyle açılmamış sayılmasına ilişkin temyiz incelemesi.

Özet: Davacılar tarafından kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemiyle açılan dava, ilk derece mahkemesince harç eksikliği nedeniyle açılmamış sayılmış; davacıların istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesi, talebi Türk Medeni Kanununun 1007. maddesi kapsamında nispi harca tabi bir tazminat davası olarak nitelendirip, eksik harcın tamamlanmaması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararını usul ve kanuna uygun bularak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2024/11812 E. , 2025/14460 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2 Esas, 2024/2056 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/440 Esas, 2022/153 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine, yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, ... ilçesi, ... ve ... Mahallesi 16... , 37... , 2 05... , 3 22... , 3 19... parsel sayılı taşınmazlara davalı ... Belediye Başkanlığı tarafından el atıldığını belirterek taşınmazların bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların hiçbir zaman Hazine adına tescilli taşınmaz olmadıklarını, bu taşınmazların ... ve ... Müdürlüğünce bedelsiz olarak göçmenlere dağıtıldığını, yapılan bu işlemlerin müvekkili ile ilgilisinin olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile takip edilmeyen ve yasal süresinde yenilenmeyen iş bu davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Temlik alan davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin davayı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun ) 1007 nci maddesi uyarınca devletin sorumluluğuna ilişkin tazminat davası olarak nitelendirilmesi hukuka aykırı olduğunu, harç ve vekâlet ücretlerinin maktu olduğunu, el atma tarihinin 1983 yılı öncesi olduğunu ve bedel artırım dilekçesi ile maktu harcın ikmal edildiğini göz önünde bulundurularak kararın kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın kamulaştırma el atma davası olması nedeniyle maktu harcın ikmal edildiği gözetilerek kararın kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekillerinin isteminin 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi kapsamında tazminat davasına ilişkin olduğu, istemin tapu kaydındaki mülkiyetin kaybından kaynaklandığı, daha önce verilen kararın istinaf edilmesi nedeni ile Daireler arası verilen görevsizlik kararı sonrası, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulunca verilen 12.03.2021 tarihli karar gereği de davanın 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi kapsamında tazminat davası olarak nitelendiği ve bu davaların nispi harca tabi olması nedeniyle taşınmazların belirlenen değeri üzerinden eksik harcın verilen süre içinde tamamlanmadığından İlk Derece Mahkemesince verilen karar usul ve kanuna uygun olup istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Temlik alan davacı vekili özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 6100 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi gereğince hakim Türk Hukukunu resen uygulamak zorundadır. Bir uyuşmazlıkta maddi vakaları belirtme ve açıklama taraflara, hukuki nitelendirme hakime aittir. Aynı taşınmazlara ilişkin aynı taleple açılan Dairemizin 2024/14187 Esas, 2025/8962 Karar sayılı kararı ile denetimden geçen davanın kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği gözetildiğinde somut uyuşmazlık kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup maktu harca tabidir.

3. İstanbul Valiliğinin 21.07.1967 tarihli ve ... Müdürlüğünün 3817 sayılı yazısına bağlı temlik cetvelleri gereğince göçmenlere tahsis edilen dava konusu taşınmazlar için sorumluluk ... Müdürlüğüne ait iken 22.05.1985 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3202 sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile sorumluluğun Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğüne 13.01.2005 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5286 sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Kaldırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Ek 1 inci Maddesi ile Köy Hizmetleri Müdürlüğünün kaldırılmasının ardından Ek 2 nci maddesi ile belirtilen hizmetlerle ilgili İstanbul ili sınırları dahilinde sorumluluğun İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına devredildiği, dava konusu taşınmazların aynı Kanun‘un geçici 1 inci Maddesinin (f) bendi ile diğer davalı TOKİ Başkanlığına devredilen taşınmazlar kapsamında da bulunmadığı anlaşıldığından ve Dairemizin 2024/14187 Esas, 2025/8362 Karar sayılı kararı ile denetimden geçen paydaş dosyasında sorumlu idarenin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı olarak kabul edildiği gözetilerek mahkemece işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hatalı nitelendirmeye ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

4. Kabule göre; ıslah harcı yatırılmadığından mahkemece ıslah harcının tamamlanması için davacı tarafa kesin süre verilmeli, kesin süre içinde harç tamamlandığı takdirde, ıslah edilen değer üzerinden karar verilmeli, harç tamamlanmaz ise ıslah beyanına değer verilemeyeceğinden, başlangıçta talep edilen dava değeri ile bağlı kalınarak hüküm kurulması gerekirken davanın işlemden kaldırılmasına ve sonrasından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi de doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacılar vekillerin temyiz istemlerinin kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.