Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, kaybolan çeklerin iptali davasında keşidecinin aktif husumet ehliyeti bulunmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verdi.
Özet: Davacı şirket, keşidecisi olduğu ve kaybolduğunu iddia ettiği iki çekin kötü niyetli üçüncü şahıslar eline geçme ihtimaline karşı bankaya ödeme yasağı konulması ve çeklerin iptali talebiyle dava açmış, ancak mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali davası açma hakkının çekin hamili veya üzerinde hak sahibi olan kişiye ait olduğunu, çek keşidecisinin bu tür bir davayı açma ehliyetinin bulunmadığını belirterek, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO 2026/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)
DAVA TARİHİ : 02/01/2026
KARAR TARİHİ : 08/01/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/01/2026
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin keşidecisi olduğu ... Bankası ... Şubesi, 28.02.2026 Tarih, 392.195,40 Tl Miktar, Keşideci ... Otomotiv Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olan, Lehdarı ... Otomotiv San Ve Tic. A.ş. olan, ... Seri Numaralı Çek ve ... Bankası ... Şubesi, 31.03.2026 Tarih, 29.700,00 Tl Miktar, Keşideci ... Otomotiv Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olan, Lehdarı ... olan, ... Seri Numaralı çeklerin kaybolduğunu, kaybolan çeklerin 3. şahıslar tarafından kullanılması ihtimali bulunduğunu, dava konusu çeklerin kötüniyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve vadesi geldiğinde muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesi müvekkilinin mağduriyetine neden olacağını, çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek için ödeme yasağı konulmasını da içeren çeklerin iptali için iş bu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu, açıklanan nedenlerle müvekkilinin ileride zor durumda kalmaması için çekler ile ilgili olarak bankaca ödeme yapılmaması için  acil olarak tedbir kararı verilerek ilgili bankaya müzekkere yazılmasına ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
HUKUKİ DELİLLER:
Dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.TTK.757-765.maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca hamile aittir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s bendi yollamasıyla çekler hakkında uygulanacak olan Türk Ticaret Kanunu'nun 651, 757 ve 765.maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkının kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet (çek) üzerinde hak sahibi olan kişiye ait olduğu (651/2.madde) yani çekte hamil olan kişinin ancak zayi nedeniyle çekin iptaline karar verilmesini isteyebileceği, çek sahibinin/keşidecisinin bu hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkının olmadığı anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamı ve yukarıdaki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; davacının davaya konu çeklerin çek keşidecisi (çek karnesi sahibi) olduğu, çekin cirantası, hamili ya da çek üzerinde hak sahibi olan kişinin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği, davacının ise iş bu davayı açamayacağı, aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın HMK'nın 114/1-d ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. Maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesinden sonra resen yatıran tarafa (taraflar tarafından hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktırılmak üzere, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı gider avansından karşılanmak üzere ... merkez ve iş yerleri vasıtasıyla adrese ödemeli) İADESİNE,
Dair, davacı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 08/01/2026
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır