Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesince, ticari satımdan kaynaklı alacak talebiyle açılan itirazın iptali davasında, sözleşme feshi ve ticari defter incelemesiyle borçluluk durumunu değerlendiren gerekçeli karar.
Özet: Bir itirazın iptali davasında, davacı şirket ticari satışlardan doğan ve davalının itirazıyla durdurulan alacağını talep ederken, davalı şirket ise davacının tek taraflı ve haksız feshettiği ticari sözleşme nedeniyle zarara uğradığını, ödediği demirbaş ve hizmet bedellerinin mahsubu halinde davacıya borçlu olmadığını, aksine davacının kendisine borçlu çıkacağını iddia ederek davanın reddini istemiş; mahkeme, taraflar arasındaki kapsamlı ticari ilişkinin netleştirilmesi amacıyla her iki tarafın ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasını kararlaştırmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/
KARAR NO : 2025/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/09/2024
KARAR TARİHİ : 13/11/2025
KARAR YAZIM TARİHİ :26/01/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davacı firma ... GIDA TİCARET VE SANAYİ A.Ş.'den muhtelif faturalar gereği cari hesap uyarınca alacaklı olduğunu, davalı taraf, taraflar arasındaki ticari ilişkiye ve ... Anlaşması'na rağmen borcunu ödememiş olduğunu, bu suretle davalı aleyhine ... 1. Genel İcra Dairesi 2024/... Esas sayılı dosyası ile takip başlatılmış olduğu, davalı taraf icra takibine haksız biçimde itiraz etmiş olduğunu ve icra takibinin durdurulmuş olduğunu, işbu davalarda arabuluculuk zorunlu dava şartı olup 2024/ Arabuluculuk dosyası tarafımızca açılmış olduğu, davalının itirazı, alacağın tahsilini geciktirmeye matuf olup kötü niyetli olduğu, iş bu sebeplerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, itirazın iptali ile takibin işlemiş ve işleyecek takipte talep olunan faiziyle birlikte devamına, %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: davalı şirket ile davacı şirket arasında 25.01.2019 tarihli ... sözleşmesi akdedildiği, ancak davacı yanın ekte sunulan mail yazışmalarında da görüleceği üzere taraflar arasında akdedilen sözleşmeyi tek taraflı ve sözleşmeye aykırı olarak feshettiği, davalının bu sebeple mağdur olduğu ve zarara uğradığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.11 maddesinde belirtildiği üzere davalı şirketin ... sözleşmesiyle belirlenen bilgi işlem, mimari ekipman, mutfak ve pasta tezgahı, kıyafet, kamera, terazi, kasa işletim sistemi kalemlerine karsılık gelmek üzere davacıya 1.050.000,00-TL + KDV bedel ödediği, ayrıca kasa işletim sistemi ... isimli sistem için de düzenli olarak her yıl güncelleme ve bakım bedeli ödediği, 5 yıllık sürenin sonunda sözleşmenin uzaması sebebiyle uzama dönemine ilişkin yine bakım ve güncelleme bedeli ödediği, davacı tarafından sözleşmenin uzatılmasına ilişkin yeni sözleşmenin de ekinde yer aldığı maile karşı olumlu olarak dönüş yapıldığı, gönderilen sözleşmenin imzalanarak davacıya gönderildiği, sözleşmenin uzamasına ilişkin olarak bedeli de davacı hesabına yatırdığı, ancak davacının tüm bunlardan sonra sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği, davacıya iade süreci ile ilgili defalarca ulaşıldığı, mail yoluyla iade edilecek ürünlerin listesi ve fotoğrafları atılmak suretiyle iade sürecinin tamamlanmak istendiği, davacının bu bildirimlere hiçbir şekilde yanıt vermediği, davacıya bedeli ödenen ve iadesi yine davacı tarafça alınmayan yılbaşı konsepti olarak kullanılan ... ... figürü ve yıllık peşin alınan ... isimli kasa işletim sistemine ilişkin program bakım ve kullanım bedeli ücretine ilişkin iki adet fatura kesildiği, davacının sözleşmeye ve yasaya aykırı olarak bu bedelleri de kendi cari hesabına eklemeden alacak talebinde bulunduğu, ücreti ödenmesine rağmen davacı tarafından ... isimli kasa işletim sisteminin kapatıp işlevsiz hale getirdiğini, davalı şirketin bedelini ödeyerek demirbaş olarak aldığı ürünü kullanamadığı, davacının feshi sonrasında iade alması gereken ürün bedelleri ve ... isimli kasa İşletim sisteminin demirbaş bedelinin ve yıllık bakım kullanım bedelinin mahsup edilmesi sonrasında davalıdan alacağı kalmayacağı hatta davalıya borçlu olacağı, davalı şirket aleyhine açılan haksız ve yersiz olan davanın reddine, davacının itirazın iptali davası açmakta haksız ve kötü niyetli olduğundan dava miktarının %20 oranından az olmamak üzere davalı şirket lehine tazminata hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, beyan dilekçeleri, ... 1. Genel İcra Dairesi 2024/... Esas sayılı dosyası, ticari defterler, bilirkişi raporu, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
Mahkememizce taraflar arasındaki alacak borç ilişkinin açıklığa kavuşturulması yönünden, taraflar arasındaki ticari ilişkinin başlangıcından sonuna kadar olan dönemi kapsayan, her iki tarafa ait ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilerek bilirkişi raporu aldırılmıştır.Aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Davacı şirketin 2024 yılı 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği gereği ticari defterlerini E-Defter olarak kayıt altına alındığı. 2 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel tebliği 3.Maddesi gereği ise yevmiye ve kebir defteri beratlarını süresi içerisinde ... sistemine yüklediği, davalı şirketin 2024 yılı 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği gereği ticari defterlerini E-Defter olarak kayıt altına alındığı. 2 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel tebliği 3. Maddesi gereği ise yevmiye ve kebir defteri beratlarını süresi içerisinde ... sistemine yüklediği, davacının incelenen 2024 yılı defter kayıtlarına göre; 2023 yılı kapanış 2024 yılı açılış bakiyesinde davacının davalıdan 868.832,85-TL alacaklı olduğu, davacının davalıya 2024 yılı içerisinde düzenlediği faturaların toplam tutarının 4.125.569,67-TL olduğu ve davalıya borç kayıt ettiği, davacının davalıdan aldığı faturaların toplam tutarının 74.268,65-TL olduğu ve davalıya alacak kayıt ettiği, davacının davalıdan yaptığı tahsilatların toplam tutarının 4.843.297,08-TL olduğu ve davalıya Alacak kayıt ettiği, 2024 yılı sonunda davacının davalıdan 76.836,79-TL alacaklı göründüğü, davalının incelenen 2024 yılı defter kayıtlarına göre; 2023 yılı kapanış 2024 yılı açılış bakiyesinde davalının davacıya 873.377,47-TL borçlu olduğu, davalının davacıdan 2024 yılı içerisinde aldığı faturaların toplam tutarının 4.125.569,67-TL olduğu ve davacıya alacak kayıt ettiği, davalının davacıya düzenlediği faturaların toplam tutarının 74.268,65-TL olduğu ve davacıya borç kayıt ettiği, davalının davacıya yaptığı ödemelerin toplam tutarının 4.843.297,08-TL olduğu ve davacıya borç kayıt ettiği, 2024 yılı sonunda davalının davacıya 48.952,63-TL borçlu göründüğü, her ne kadar açılış bakiyesinde taraflar arasında fark olsa da bunun kayıt tarihlerindeki farklılıktan kaynaklandığı, açılıştan gelen farkın 2024 yılı kayıtları içerisinde düzeldiği, davacı ve davalı ticari defter kayıtlarında aralarında 27.884,16-TL fark olduğu, davacı ve davalı arasında olan 27.884,16-TL'lik farkın kaynağının; davacı tarafından düzenlenen 31.01.2024 tarih no ve ... SENELİK TEKNİK VE BAKIM ANLAŞMASI açıklamasıyla E-Fatura türünde Temel Fatura senaryosunda 23.384,40-TL tutarlı satış faturasına karşılık davalının düzenlediği 30.06.2024 tarih no ve ... SENELİK TEKNİK VE BAKIM ANLAŞMASI açıklamasıyla E-Fatura türünde Temel Fatura senaryosunda 23.384,40-TL tutarlı iade faturasının davacı kayıtlarında olmaması, davacı tarafından düzenlenen 23.01.2024 tarih no ve ... “... acıklamasıvla E-Fatura türünde Temel Fatura senarvosunda 4.500,00-TL tutarlı SATIŞ faturasına karşılık davalının düzenlediği 30.06.2024 tarih no ve ... ... açıklamasıyla E-Fatura türünde Temel fatura senaryosunda 4.500,00- TL tutarlı iade faturasının davacı kayıtlarında olmaması, 0,24-TL'lik kayıtlar arasında küsürat faklarının olması, (D E-Fatura Temel senaryosunda düzenlenen faturaları sistem üzerinden reddetme şansı olmadığından yasal süresi içerisinde Noter-Kep kanalıyla faturaya itiraz edilebilir olduğu, dava dosyasına ibraz edilen 14394 yevmiye numaralı ... 26. Noterliğinde hazırlanan ihtarname ile davacının aradaki farkı oluşturan bu 2 iade faturasına yasal süresi içerisinde itiraz ettiği, davacının yasal süresinde farkı oluşturan 2 adet İade faturasına itiraz etmesi sebebiyle faturaların kayıtlara alınmaması gerektiğinden, ticari defter kayıtlarına göre davacının davalıdan 76.836,79-TL alacaklı davacı 11.07.2024 tarihinde ... 1.Genel İcra Müdürlüğü 2024/E. Sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinde 76.836,79-TL Asıl Alacak, 3.688,17-TL işlemiş faiz talep etmiş olduğu, ... sözleşmesi 5) Parasal Koşullar başlığı 5.7) Md ise ödeme gecikmelerinde günlük gecikme cezası uygulanacağı, bu cezanın devletin gecikilen tarih itibariyle kamu alacaklarına uyguladığı aylık temerrüt faizinin 1/30 u kadar olacağı belirtildiği, ... Kararları ile Tahsilat Genel Tebliği () ile kamu alacakları için gecikme zammı oranı yüzde 4,5 olarak belirlendiğinden bu faizin 1/30 oranı 0,15'e tekabül etmektedir. 76.836,79 *0,15 = 11.525,52-TL, 11.525,52 /30 5384,18-TL (Günlük faiz tutarı) ,384,18*9 =3.457,62-TL Faiz hesaplanmış olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (HMK 222/1) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).
Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır. Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan davalı taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ticari defterini ibraz etmediğinden HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğu kabul edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE :
Dava itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talepli davadır.Davacı dilekçeler aşamasında ki beyanları ile, davalı ile aralarındaki ... ilişkisinin bittiği bu ilişki içeriği ve bitmesi nedeniyle davalıdan bu ilişki nedeniyle faturadan kaynaklı alacaklarının ödenmemesi kaynaklı başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatı talep etmekle, davalı tarafça, davacının ... ilişkisini hukuka aykırı sona erdirdiği, teslim almakla yükümlü olduğu sözleşmeden kaynaklı eşyaları teslim almadığı, parası ödenen demirbaşları bu nedenle kullanamadıkları davacının iddia ettiği alacağın bulunmadığından bahisle davanın reddini inkar ettiği anlaşılmaktadır.Taraflar arasında ki çekişmeli vakıaların, ... 1. Genel İcra Dairesi 2024/... sayılı takip dosyasından kaynaklı ... sözleşmesi nedeniyle aralarında alacak ilişkisi bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmakta olup, itirazın iptali davaları İİK m.67/1 hükmü gereği genel hükümlere tabi olup bu bakımdan TMK m.6 ve HMK m.190 gereği ispat yükü davacı takip alacaklısı üzerinde bulunmakla, ispat şekli bakımından ise alacağın miktarı göz önüne alındığından HMK m.200 hükmü gereği senetle ispat kuralına tabi olmakla, şartları var ise HMK m.222 gereği tarafların ticari defterlerinin incelenmesi suretiyle iddialar ispatlanabilecektir.İtirazın iptaline konu ... 1. Genel İcra Dairesi 2024/... sayılı takip dosyasının incelenmesi neticesinde, takibin tarafları ve konusunun eldeki dava ile aynı olduğu, takibin usulüne uygun başlatılarak böylelikle davacının eldeki davayı açmakla hukuki yararı olduğu, takibe yapılan itirazın içeriği, tebliği ve tarihi bakımından davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Tahkikat aşamasında, cevap dilekçesi eklerinde sunduğu ve taraflar arasında uyuşmazlık konularından bulunmayan ... sözleşmesinin incelenmesi neticesinde, taraflar arasında 25/01/2019 tarihinde ... ilişkisinin kurulup davacının ... veren olduğu, sözleşmenin 6.1 ve 6.2 maddelerinde süresinin 5 yıl olup kendiliğinden uzama hallerinin düzenlendiği, 5. maddesi ve alt düzenlemelerinde aralarında ki parasal ilişkilerin düzenlenip, ... alanın hak ve yükümlülükleri kısmında da ayrıca düzenlendiği haliyle tarafların ilişki devam ettiği sürece ilişkiden kaynaklı para alacaklarının düzenlendiği yine sözleşmenin sona ermesi halinde, 4.23 düzenlemesinde yapılacak işlerin belirlendiği, harici unsurlar bakımından taraflar arasında teminat ilişkisininde bulunduğu görülmüştür. Buradan hareketle sözleşme süresince taraflar arasında ilişkinin devam ettiği süresi sonunda sözleşmenin son bulduğu, her ne kadar davalı ile aralarında uzatmaya yönelik görüşme yapılsa da bu hususta aralarında yeni bir protokol akdedilmediği gibi kendiliğinden uzamasına yönelik durumlarında ortada bulunmadığı bu bakımdan kendiliğinden sona eren sözleşme bakımından davacının haksız feshinin ortaya çıkamadığı, demirbaşlar ve teslim edilmesi eşyalar bakımından aralarında sözleşme hukuku bulunmakla birlikte, davacının teslim almak yükümlülüğüne uygun davranıp davranmadığının eldeki uyuşmazlığa takibi ilgilendirmediği anlaşılmıştır. Bu bakımdan sözleşmeden kaynaklı alacakların talep konusu edilmesi göz önüne alınarak tarafların ticari defterleri incelenmekle ( taraflar arsında ki sözleşme 3.7, HMK m.222 ve tarafların delilleri göz önüne alınarak) tarafların defterlerin süresinde mahkememize ibraz ettikleri, defterleri usulüne uygun tuttukları, sözleşmeden kaynaklı karlılık politikası ve para ilişkisine uygun olarak birbirlerini cari dökümlerinde takip ettiklerini, tarafların ticari defterlerinde bşr kısım bakiye olarak mutabakatsızlık olmakla, bu durumun davalının teslim alınmayan ürünlerden kaynaklı iade faturalarından kaynaklandığı bu hususun sözleşmenin başka bir maddesinden kaynaklanıp yargılama konusunu oluşturmadığı gibi, davacının da iade faturalara itiraz ettiği görülmekle tek başına iade faturasının düzenlenmesiyle defter kayıtlarında ki mutabakatsızlıktan sorumluluğun kaldırılamayacağı açık olduğundan davacının defterleri doğrultusunda alacaklı olduğu anlaşılmıştır.
Davalı takip alacaklısının icra takibinde yaptığı faize itiraz bakımından, tarafların ticari ünvanları da göz önüne alınarak tacir oldukları bu bakımdan TTK m.8 gereği faiz oranını serbestçe belirleyebilecekleri TBK m.88 gereği faizin yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre belirleneceği bu bakımdan taraflar arasında faizin belirlendiğine ilişkin ispata yarar herhangi bir delilin sunulmadığı, bu bakımdan yürürlükte ki mevzuat olan 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereği belirlenen ticari temerrüt faizini geçmemek şartıyla faiz talep edilebileceğinden takip talebindeki faizin uygun olduğu bu bakımdan ana para alacağı ve işleyen faiz bakımından itirazın iptali yönünde hüküm kurulması gerektiği anlaşılmıştır.
İcra inkar tazminatı bakımından, davalı borçlunun itirazlarının incelenmesi neticesinde kısmi mutabakatsız olmayan kısmın likit alacak olduğu görülmekle İİK m67/2 hükmü gereği icra inkar tazminatı talebi bu miktar üzerinden kabul edilmiş olup, takip konusu alacağı bakımından davacının iddiasını ispatlaması kabul edilen miktar olan ana para alacağı üzerinden yargılama giderlerinden davalının tamamen sorumluğuna karar verilerek aşağıda ki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın KABULÜ ile : ... 1. Genel İcra Dairesinin 2024/... sayılı takip dosyasına yapılan itirazın İPTALİ ile aynen DEVAMINA,
2-İcra inkar tazminatı talebinin KISMEN KABULÜ ile taraflar arasında alacak ilişkisi bakımından likit olan 48.952,63 TL'nin %20'si olan 9.790,53 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.500,66 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 972,55 TL'nin mahsubu ile bakiye 4.528,11 TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 3.600,00 TL'nin davalıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan bilirkişi gideri, dosyalı alım ücreti, posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 5.301,00 TL yargılama gideri ile 1.460,95 TL harç olmak üzere toplam 6.761,95 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri davanın kabul red oranına göre hesaplandığında cüzi miktar olduğundan takdiren davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 45.000,00 TL kabul vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/11/2025
Katip
¸e-imzalıdır.
Hakim
¸e-imzalıdır.