davalı tarafça ihlal edilen otogaz bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle cari hesap, cezai şart ve kar mahrumiyeti alacaklarının ıslahla talep edildiği ticari uyuşmazlık.

Davalı tarafça ihlal edilen otogaz bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle cari hesap, cezai şart ve kar mahrumiyeti alacaklarının ıslahla talep edildiği ticari uyuşmazlık.

Özet: Bu hukuki belge, bir LPG dağıtım şirketinin, otogaz bayilik sözleşmesini davalının ödenmeyen borçları, şirket yapısındaki izinsiz değişiklikleri ve istasyonu rakip firmayla anlaşan üçüncü kişilere devretmesi nedeniyle haklı feshettiğini iddia ederek, sözleşmeden doğan cari hesap alacağı, totem kullanım bedeli, kar mahrumiyeti ile iki ayrı maddeden kaynaklanan toplam 1.000.000 TL cezai şart tazminatını, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları doğrultusunda talep ettiği miktarları ıslah ederek davalıdan tahsilini istediği bir alacak davasını konu almaktadır.

T.C.

İSTANBUL

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/359 Esas

KARAR NO : 2026/29

DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 24/05/2023

KARAR TARİHİ : 13/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının müvekkili şirket ile akdetmiş olduğu bayilik sözleşmesi ile davacı şirketin ... bölgesinde "Otogaz Bayiliğini" üstlendiğini, taraflar arasında sözleşme ilişkisi devam ederken, müvekkili şirkete olan cari hesaptan kaynaklanan borçların ödenmediğini, müvekkili şirketin yazılı onayı olmaksızın davalı tarafça şirket ortaklık yapısında değişikliğe gidildiğini, ayrıca istasyonun işletmesinin üçüncü sahıslara devredildiğini ve işbu işleticinin başka bir LPG dağıtım firması ile anlaştığının saptandığını, bunun üzerine davalıya, ... 19. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi keşide edilerek bayilik sözleşmesinin 12.1,12.4,12,9 ve 12.10 maddeleri uyarınca haklı olarak feshedildiğini, davacının davalıdan cari hesap alacağının bulunduğunu, davalının sözleşme uyarınca müvekkili şirkete iade etmediği totem için kullanım bedelini ödemekle yükümlü olduğunu, davalının akdin feshine sebep olduğu için sözleşmenin 11.3 maddesi uyarınca 200.000 USD cezai şart tazminatını ödemekle yükümlü olduğunu, davalının akdin feshine sebep olduğu için sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca da 150.000 USD cezai şart tazminatını ödemekle yükümlü olduğunu, davalının sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca müvekkili şirkete sözleşme sonuna kadar hesap edilecek kar mahrumiyetine ilişkin tazminatı ödemekle yükümlü olduğunu, dava şartının yerine getirildiğini, sözleşmeden kaynaklanan sair talep dava hakları ile ilgili fazlaya ilişkin taleplerinin saklı kalması kaydıyla alacaklarının belirlenmesinden sonra ıslah ve talep artırım dilekçesi sunmak üzere şimdilik 1.000,00 TL cari hesap alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili şirkete verilmesine, sözleşmenin 3. maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00 TL kullanım bedelinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili şirkete verilmesine, sözleşmenin 11.3 maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00.-TL cezai şart tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili şirkete verilmesine, sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00.-TL cezai şart tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili şirkete verilmesine, sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00 TL kar mahrumiyeti alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili şirkete verilmesine, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava haklarının saklı tutulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafından yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı ve bu suretle iddiaların inkarı cihetine gidildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili ıslah dilekçesinde özetle; Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına istinaden fazlaya dair hakları ve ek dava ikame etme haklarının saklı kalması kaydı ile cari hesap alacağı taleplerini 1.000,00-TL'den 35.205,94-TL'ye, kullanım bedeli taleplerini 1.000,00-TL'den 400.000,00-TL'ye, sözleşmenin 11.3 maddesi uyarınca cezai şart taleplerini 1.000,00-TL'den 500.000,00-TL'ye, sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca cezai şart taleplerinin 1.000,00-TL'den 500.000,00-TL'ye, kar mahrumiyeti taleplerini 1.000,00-TL'den 15.147,40-TL'ye ıslah ettiklerini, ıslah talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Toplanan Deliller:

... 19. Noterliği'nin 31/05/2023 tarihli e-tebliğ mazbatası aslı,

Bilirkişi ..., bilirkişi ...ve bilirkişi ... tarafından hazırlanan 23/10/2024 tarihli bilirkişi heyet raporu,

Bilirkişi ..., bilirkişi ...ve bilirkişi ... tarafından hazırlanan 27/05/2025 tarihli bilirkişi heyet ek raporu, ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, taraflar arasında imzalanan otogaz bayiliği sözleşmesine istinaden davacının cezai şart, kar mahrumiyet bedeli, cari hesap alacağı ve kullanım bedeli istemine ilişkindir.

Dava konusu uyuşmazlıkta, taraflar arasında 18.05.2017 tarihinde, 5 yıl süreli olarak, konusu Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) ile çalışan araçlara satıcı olan davacıdan alınacak LPG'nin dolumunun, Otogaz LPG satış istasyonunun, davacının vereceği teknik talimatlara, resmi mercilerce çıkarılmış ve çıkarılacak kanun, kararname, standart, bildiri, tebliğ ve sair mevzuata uymak şart ile iş bu anlaşma hükümlerine göre yapılması işine dair otogaz bayiliği sözleşmesi akdedildiği, davacı tarafından davalı işleticinin başka bir LPG dağıtım firması ile anlaştığının saptanması sebebiyle ... 19. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği ve cezai şart, kar mahrumiyet bedeli, cari hesap alacağı ve kullanım bedeli istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davacının taleplerine konu olan ve alacak kalemlerinin dayanağını teşkil eden sözleşme hükümleri incelendiğinde; sözleşmenin 12. maddesinde, "Bayi, işbu sözleşmeyi kabul etmesine rağmen sözleşme süresi içinde 2 haftadan fazla satıcıdan LPG alıp satma taahhüdünü yerine getirmez veya LPG mübayasını tatil ederse, bayi LPG mübayasını başka şirket ve şahıslardan temin ederse, bayi işi gereği gibi ifa etmezse, bayi sözleşme süresi bitmeden işi fiilen bırakırsa, sözleşme satıcı tarafından tek taraflı ve derhal haklı nedenle feshedilebilir" şeklinde anlaşmanın feshinin düzenlendiği, sözleşmenin 11.3 maddesinde "İşbu sözleşme LPG istasyonuna bağlı olarak yapılmış olup sözleşme süresince satıcının yazılı izni olmadan istasyon hiçbir şekilde üçüncü kişilere devredilemeyeceği gibi sözleşme sonuna kadar bayi haricinde hiçbir şahıs bu istasyonun kurulu bulunduğu sahada faaliyette bulunamayacağı, aksi bir durumda bayi ve müteselsil kefil sözleşmedeki cezalardan hariç olmak üzere 200.000 USD (ABD doları) ceza ödemeyi peşinen kabul ve taahhüt eder" şeklinde cezai şartın düzenlendiği, sözleşmenin 13.3 maddesinde ise "Satıcı 12. maddenin 12.1 ve 12.2 fıkraları uyarınca feshettiği takdirde bayiden maruz kaldığı zarar, ziyan ve sözleşme sonuna kadar hesap edilmek üzere, mahrum kaldığı kar karşılığı tazminatı ve ayrıca 100.000 USD (ABD doları) cezayı; 12. maddenin 12 12.4, 12.5, 12.6, 12.7, 12.8, 12.9, 12.10 fıkraları uyarınca feshettiği takdirde bayiden maruz kaldığı zarar, ziyan ve sözleşme sonuna kadar hesap edilmek üzere, mahrum kaldığı kar karşılığı tazminatı ve ayrıca 150.000 USD (ABD doları) cezayı talep edebilir" şeklinde başka bir cezai şartın düzenlendiği görülmüştür.

Dosya kapsamında davalının başka bir LPG dağıtım firmasıyla anlaşıp anlaşmadığı, sözleşmesel ilişki çerçevesinde davalının yükümlülüklerini ihlal edip etmediği, davacının sözleşmenin feshinde haklı olup olmadığı ve feshin usulüne uygun olup olmadığı, bayilik sözleşmesi uyarınca davacının cari hesap alacağı bulunup bulunmadığı, var ise miktarının ne olduğu, davacı tarafından davalı şirkete emanet olarak totem verilip verilmediği, bunların iadesinin gerçekleşip gerçekleşmediği, iadesi gerçekleşmediyse davalının ödemesi gereken bedelin ne olduğu, sözleşmenin feshinde davalının haksız olup olmadığı, buna bağlı olarak davacının cezai şart talebinde bulunup bulunamayacağı, akdin feshine bağlı cezai şart koşullarının oluşup oluşmadığı, oluştuysa cezai şart bedelinin ne olacağı, davacının kar mahrumiyeti olup olmadığı, sözleşmenin hitam tarihinden önce feshi gerçekleşmiş ise kar mahrumiyeti bedelinin ne olacağı, cezai şartların davalı tacirin mahvına sebep olup olmadığı hususlarında ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ve hüküm kurmaya müsait şekilde rapor tanzim edilmesi amacıyla dosyanın mali müşavir, akaryakıt ve lpg sektör uzmanı ve borçlar hukuku anabilim dalı öğretim üyesinden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek kök ve ek raporlar alınmıştır.

Somut olayda öncelikle sektörel açıdan değerlendirme yapılması gerektiği, dosya kapsamındaki deliller ve düzenlenen bilirkişi raporları dikkate alındığın davalı tesisin dava dışı ...Şirketi unvanlı muhataba devri nedeni ile, davalı lisans sahibinin isteği üzerine ... tarihli ... sayılı EPDK Kurul kararıyla davalının lisansının sonlandırıldığı, bu durum karşısında ilgili sektörel mevzuat gereği, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin fiili olarak sürdürülmesinin mümkün olamayacağı, davalının da, başka bir dağıtım şirketi ile sözleşme yapmadığı, dava dışı yeni işleticinin ise dava dışı farklı bir dağıtım şirketi ile 23.09.2021 tarihli bayilik sözleşmesi yaptığı, fakat EPDK kurul kararı doğrultusunda faaliyetinin geçici olarak durdurulduğu, bu şekilde lisans iptal tarihi olan 06.10.2021 tarihinden önce 23.09.2021 tarihinde dava dışı Nargaz ile bayilik sözleşmesi yapılarak ihlalin gerçekleştiği, işbu sözleşme süresi içerisinde davalının Otogaz LPG istasyonunu 3. bir kişiye devretmesi ve ilgili istasyonda farklı bir LPG dağıtım şirketinin ticari faaliyete başlaması karşısında, taraflar arasında akdedilen sözleşmedeki feshe dair ilgili hükmün davalı tarafından ihlal edildiği, kaldı ki davalının lisanssının EPDK tarafından da iptal edildiği, protokolün 12. maddesinde fesih koşullarının oluştuğu ve taraflar arasındaki sözleşmenin davacı tarafından sektörel geçerli nedenle sonlandırıldığı kabul edilmiştir.

Davacının, davalıya ariyet olarak verilenleri bayilik sözleşmesi sona erdiği için teslim alma hakkı ve davalı bayininde sözleşme ile teslim edilen ariyetleri iade yükümlülüğünün bulunduğu, davacı tarafından, ariyet olarak teslim edilmiş olan totemin iade alınmasına yönelik, herhangi bir ihtar ve/veya davalının istasyonuna teknik ekip göndererek totemi teslim alma girişiminde bulunulmadığı, ariyet olarak davalı bayiye teslim edilen tüm malzemelerin, ariyet veren davacı dağıtım şirketince istasyondan davalı bayiye teslim edilen liste kapsamında davacı dağıtım şirketinin görevlendirdiği teknik personel tarafından demontaj yapılarak ve sözleşme gereği masrafı davalıya ait olmak üzere iade alınması gerektiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 3.maddesi uyarınca totemin iadesine ilişkin nakliye ve vinç bedeli davalı tarafından ödenmediğinden ve totem iade edilmediğinden davalının iade edemediği ariyet malzemesi için davacının her gün için 500,000-USD kararlaştırılan ariyet bedelini talep edebileceği kabul edilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 11.3.maddesi uyarınca istasyonun üçüncü kişiye devrine ilişkin davacının yazılı onayı olmaksızın işlemler yapıldığı, nitekim davalı tesisin dava dışı ... Şirketi unvanlı muhataba devredildiğinin dosya kapsamındaki deliller ve bilirkişi raporu ile sabit olduğu, öyleyse davacının ilgili hüküm uyarınca muvafakatinin alınmaması nedeniyle işbu sözleşmede yer alan cezai şartın koşullarının oluştuğu değerlendirilmiştir.

Davacı tarafından ayrıca sözleşmenin 13.3.maddesi gereği cezai şart talep edildiği, az yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere protokolün 12. maddesinde fesih koşullarının oluştuğu ve taraflar arasındaki sözleşmenin davacı tarafından sektörel geçerli nedenle sonlandırıldığı, bu durumda anılan madde uyarınca davacı tarafından 13.3.madde uyarınca cezai şartın talep edilebileceği kabul edilmekle bilirkişi heyeti tarafından yapılan hesaplamalar dikkate alınmıştır.

Dosya kapsamında davacı tarafından mahrum kalınan karın da istenildiği, taraflarca sunulan verilere göre fesih tarihi ile sözleşmenin normal bitiş tarihi arasındaki 203 gün için aylık ortalaması olan 2,53 ton üzerinden hesaplama yapıldığında mahrum kalınan karın 15.14740-TL olduğuna dair yapılan hesaplamalara üstünlük tanınmıştır.

Tüm bunlara ek olarak davacı tarafından davalıdan ayrıca işbu dava ile cari hesap alacağının talep edildiği, taraf ticari defter ve kayıtlarına göre, davacı tarafından tutulan ticari defterlerin lehine delil niteliğini haiz olduğu, davacının defterlerine göre davalı taraftan olan 35.205,94-TL'lik alacağının 2022 yılına devir olduğu ve sonrasında devir olan iş bu borç ile ilgili davalı tarafça devam eden dönemlerde ödeme yapılmadığı, davalı tarafından ticari defter ve kayıtların da sunulmadığı, ödeme yapıldığına dair delil ibraz edilmediği gibi davacının sözleşme uyarınca edimlerini ifa ederek bedele hak kazandığı da nazara alındığında davacının dava tarihi itibari ile davalı taraftan 35.205,94-TL cari hesap alacağı olduğu belirlenmiştir.

Taraf iddia ve savunmalarına, taraflar arasında akdedilen sözleşme içeriğine, tanzim edilen bilirkişi kök ve ek raporlarına, davacı tarafından keşide edilen ihtarname içeriğine göre, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi davalının lisasnsının EPDK tarafından iptal edilmesi ve davalının davacı taraftan muvafakat almaksızın istasyonu başka birine devretmesi sebebiyle nedeniyle sözleşmenin 12.maddesi uyarınca sona ermiş olduğu, bu durumda protokolün 11.3 ve 13.3.maddesindeki cezai şartın koşullarının oluştuğu, cezai şartın davalının mahvına sebep olup olmadığı hususunun davalının defter ve kayıtlarını sunmaktan imtina etmesi sebebiyle irdelenemediği, cezai şartların ifaya eklenen cezai şartlar olduğu, davacı tarafından sözleşmenin sona erdirilmesine bağlı olarak davalı bayiye teslim edilen totem istenebileceği gibi mahrum kalınan karın da talep edilebileceği, tüm bunlara ek olarak cari hesap alacağının da bulunduğu kabul edilmekle bilirkişi raporundaki hesaplamalar doğrultusunda ve taleple bağlı kalınarak alacağın tahsili gerekmiş, ihtarnamede yalnızca cari hesap alacağı miktarının belirtilmesi sebebiyle bu alacağa ihtarnamenin tebliği sonrası temerrüt tarihinden itibaren, diğer alacak kalemlerine ise dava tarihinden itibaren faize hükmedilmiş ve taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne dair takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,

Davanın KABULÜ ile,

1-Cari hesap alacağı olan 35.205,94-TL'nin temerrüt tarihi olan 27/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi geçmemek üzere reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-Sözleşmenin 3. maddesi uyarınca kullanım bedeli olan 400.000,00-TL'nin dava tarihi olan 24/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi geçmemek üzere reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Sözleşmenin 11.3 maddesi uyarınca cezai şart bedeli olan 500.000,00-TL'nin dava tarihi olan 24/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi geçmemek üzere reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca cezai şart bedeli olan 500.000,00-TL'nin dava tarihi olan 24/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi geçmemek üzere reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca kar mahrumiyeti alacağı olan 15.147,40-TL'nin dava tarihi olan 24/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi geçmemek üzere reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Kabul edilen dava değeri (1.450.353,34-TL) üzerinden alınması gereken 99.073,64-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 179,90-TL peşin harç ile 24.684,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 24.863,90-TL harcın mahsubu ile eksik olan 74.209,74-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

7-Davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 179,90-TL peşin harç ile 24.684,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 24.863,90-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8-Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 133,25-TL posta ve tebligat gideri ile 25.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 25.133,25-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

9-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

10-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 221.049,47-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

11-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin, davada haksız çıkan davalıdan alınarak 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile hazineye irat kaydına,

12-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/01/2026

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır