İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin, özelleştirme kaynaklı kullanım hakkı devri kira sözleşmesinden doğan kira alacakları davasına ilişkin istinaf kararı.
Özet: Davacı, özelleştirme kararı neticesinde devredilen kullanım hakkı sözleşmesinden kaynaklanan, davalılarla akdedilen 15.08.1996 tarihli ana sözleşmenin 4/a ve 4/b maddeleri gereğince tahakkuk eden ancak ödenmeyen emlak vergileri ve kira gelirleri karşılığı, 2002-2010 yılları arasını kapsayan toplam 2.492.612,13 TL tutarındaki alacağın, 2010 yılında faturalandırılmış olmasına rağmen davalılar tarafından vadesinde ödenmediğini belirterek, bu meblağın davalılardan müştereken ve müteselsilen, ilgili cinslerden (TL ve USD) işleyecek ticari temerrüt faizleriyle birlikte tahsilini talep etmektedir.

T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO : 2022/2777
KARAR NO : 2025/3172
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 14/04/2021
ESAS NO : 2014/530
KARAR NO : 2021/325
DAVANIN KONUSU : Alacak
KARAR TARİHİ :24.12.2025
GEREKÇELİ KARAR TARİHİ : 24.12.2025
Davacı vekili Av.... tarafından yapılan 26.12.2021 tarihli, davalı ....Şti. vekili Av. ... tarafından yapılan 11.12.2021 tarihli, davalı .... A.Ş. vekili Av. ... tarafından yapılan 29.11.2021 tarihli, Davalı ...A.Ş. vekili Av. ... tarafından yapılan 17.1.2022 tarihli istinaf kanun yolu başvurusu ve dosya kapsamı incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı, 17.10.1995 tarih 95/72 sayılı özelleştirme yüksek kurulu kararı ile.... İzmir ... Mahallesinde bulunan ...'indeki taşınmazın davalı ... Şti. ve diğer davalı .... AŞ önderliğinde oluşturulacak bir ortak girişim grubuna veya bu grupça kurulacak şirkete tahsisine karar verildiğini, bu karara istinaden 15.08.1996 tarihli kullanım hakkı devri kira ana sözleşmesinin akdedildiğini, diğer davalı ...’ A.Ş.de bu yeri alt kiracı olarak kullandığını, taşınmazlar üzerinde ... A.Ş.lehine üst hakkının da tesis edildiğini, İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2005/29 E. sayılı dosyası ile üst hakkının iptali için dava açtıklarını, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2005/30 E. sayılı dosyası ile davalı ... Şti. ve diğer davalı...A.Ş. aleyhine 24.10.1995 tarihli Kullanım Hakkı Devri Ön Sözleşmesiyle 18.05.1996 tarihli Kullanım Hakkı Devri Ana Sözleşmesi iptali için ayrıca İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2005/31 E. sayılı dosyası ile de; davalı ... Şti. ve diğer davalı .... AŞ ile .... AŞ aleyhine 09.08.1996 tarihli Kullanım Hakkı Devri Tasarım- Modernizasyon- İşletme Sözleşmesi’nin iptali için dava açtıklarını, dava dosyalarının İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2005/30 E. sayılı dosyada birleştirildiğini, birleşen davanın 12.07.2007 tarihinde 2007/484 K. sayılı kararla reddine karar verildiğini, Yargıtay’ın temyiz ve karar tashihi aşamasından geçerek onandığını, 15.08.1996 tarihli Kullanım Hakkı Devri Ana Sözleşmesi’nin 4a ve 4b maddeleri kapsamında kira alacaklarının hesaplandığını, 1.717.347,34-TL (KDV dahil) ve 775.264,79-TL (KDV dahil) 2 adet fatura toplamının davalılardan talep edilmesine rağmen herhangi bir ödeme yapılmadığını, komisyon tarafından belirlenen devir sözleşmesinin 4/a maddesi kapsamında daha önce faturalandırılan 2002 yılı emlak vergisi karşılığı 2003/99 müş. No ile dava açılan 196.396,21-TL, 1998/2002 yılları arası noksan tahakkuk ettirilen emlak vergileri karşılığı 2003/251 müş. No ile açılan 43.958,35-TL, 2003-2004-2005-2006 yıllarında tahakkuk eden emlak vergileri karşılığı 2006/258 müş. No ile dava açılan 1.129.151,45-TL alacaklar dışında fatura edilmemiş ve tahsil edilmesi gereken 2002-2010 yılları kira bedelleri için emlak vergileri emsali karşılığı toplam 1.717.347,34-TL ile devir sözleşmesinin 4/b maddesi kapsamında daha önce faturalandırılmış 2002 yılı kira geliri karşılığı 2003/42 müş. No ile dava açılan 73.750,00 USD (118.987,08-TL ) lik alacak bedeli dışında fatura edilmemiş ve tahsil edilmesi gereken 2001-2009 yılları arasındaki kira gelirleri için 775.264,79-TL (524.140,42 USD ) (KDV dahil) olarak tahsili amacıyla 25.10.2010 tarihinde 250741 ve 250743 numaralı iki adet faturanın ... A.Ş. adına düzenlendiğini, söz konusu faturaların toplam bedelinin 2.492.612,13 TL’nin tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde işlemiş ve işleyecek faizleriyle birlikte 29.01.2010 tarihli 9674 yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiğini, söz konusu alacak bedelinin ödenmediğini, taraflar arasında yapılan 15.08.1996 tarihli Kullanım Hakkı Devri Kira Sözleşmesinin 4. maddesindeki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle 1998-1999 ve 1999 ek emlak vergileri bedeli, çevre temizlik vergisi bedelinin tahsili zımnında İzmir 4. İcra Müdürlüğü’nün 2000/1852 E. sayılı dosyası ile icra takibine girişildiğini, itiraz üzerine İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2000/1449 E. sayılı dosyasında itirazın iptaline karar verildiğini, kararın onandığını, Özelleştirme Yüksek Kurulu 02.02.1995 tarih 95/14 sayılı kararı ile kullanım hakkının 25 yıllığına ortak girişim grubuna devredilen ... ile ilgili olarak düzenlenen 25.11.2010 tarihli 1.717.347,34-TL ile 775.264,79-TL (524.140,42 USD ) olmak üzere iki adet fatura toplamı 2.492.612,13-TL’nin 15.08.1996 tarihli sözleşmesinin 4/a ve 4/b maddelerine göre ödenmesi gerekli tarihlerden itibaren TL cinsinden alacağın işlemiş ve işleyecek en yüksek TL ticari temerrüt faizi, USD cinsinden talep edilen alacağın işlemiş ve işleyecek en yüksek USD ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş., Özelleştirme Yüksek Kurulu özelleştirme kapsamına dahil ettiği 230 sayılı KHK ile kurulu ... A.Ş.’nin bağlı bulunduğu Ulaştırma Bakanlığı’ndan ayrılarak Özelleştirme İdaresi’nin idari vesayeti altına alındığını, bu kapsamda Konak Meydanında bulunan eski ... Merkezi’nin özelleştirmeye konu edildiğini, diğer davalıların ... A.Ş.ile 15.08.1996 tarihinde kullanım hakkı devri (kira) ana sözleşmesini yaptıklarını, ... ise umuma açık ihale yoluyla kullanım haklarını koruma amaçlı ihaleye çıkardığını, ihaleyi ... AŞ’nin aldığını, .... ile .... AŞ arasında ihale sonucu yapılan sözleşme gereği ... AŞ’nin iştiraki olan ...A.Ş.’ye devir yoluyla bu devrin ... tarafından kabulü ile 02.09.1996 tarihli sözleşme ile yatırım ve kullanma hakkının müvekkillerine devredildiğini, böylece sırasıyla 17.10.1995 tarihli ÖYK kararı, umuma açık ihale, ...ile ... arasında yapılan 24.10.1995 tarihli ön akit, 15.08.1996 tarihli ana akit, ... tarafından umuma açık ihale, ...., .... AŞ ve ... AŞ arasında ihale sonrasında yapılan 09.08.1996 ve 02.09.1996 tarihli kira bedeli ödeneceğini düzenleyen Kullanma Hakkı Tasarım Modernizasyon Sözleşmesi’nin yapıldığını, ÖYK’nın bunları onayladığını, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gereğince koruma amaçlı imar planına dahil değilken, imar planına alınan bu yerin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca .... Projesi’nin yer aldığı alanla sınırlı olmak koşuluyla onaylandığı, bu yerde ... Komutanlığı’nın boşaltmadığı alan dışındaki kalan kısımlar için kira sözleşmesinin yapıldığı, ancak İBB ve Konak Belediyesi’nin plan onaylanmadan iskan belgesi ve açılış ruhsatı verilemeyeceğini bildirdiğini,... Komutanlığı’nın kullanımında olan bölümünün de Temmuz 2010 tarihinde boşaltıldığını,..Ada ... parselin irtifak hakkının müvekkil adına tescil edilmediğini, davanın 5 yıllık zaman aşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, BK m. 126/1 hükmüne göre kira alacaklarının 2002-2003-2004-2005 yıllarının zaman aşımına uğradığını, davacının malik olmadığından dava açma hakkının bulunmadığını, ...’nin dava açamayacağını, yine husumet yönünden de; müvekkiline husumetin yöneltilemeyeceğini, ... tarafından müvekkili şirket aleyhine İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2006/822 E. sayılı dosyasının halen mevcut olduğunu, davanın derdest olması nedeniyle reddinin gerektiğini, ayrıca ...’nin İzmir 4. ATM 2004/184 E, İzmir 5. ATM 2008/178 E, İzmir 4. ATM 2011/149 E. sayılı dosyaları ile kira bedeli talep ettiklerini, davanın derdest olduğunu, talebin 2002-2010 tarihleri arasındaki ....ada .... parsel ve .... ada ....parsel, ...ada ...-... parsel kullanılmasından kaynaklanan kira bedellerinin ödenmesine ilişkin olduğunu, oysa bu parsellerin henüz teslim olmadığından müvekkili tarafından kullanılmadığını, .... ada ....parselin...’nin iskelesi olduğunu,... ada ... parselin de imar planının dahi bulunmadığını, ... ada ... parsel in ... metrekarelik bölümünün ....’nın kullanımında bulunduğunu, bu nedenle kira bedeli talep edilemeyeceğini, 15.08.1996 tarihli sözleşmenin 4/a ve 4/b maddelerine göre; ayrı ayrı talepte bulunulması gerektiğini, 4/a nın yatırım süresince emlak vergisi olarak açılışa kadar ... tarafından ödeneceği, açılıştan sonra ise 4/b maddesine göre hasılat kirası ... ( .... ) tarafından Özelleştirme İdaresi ve ...’ye birlikte ödeneceği, davacının emlak vergisi mükellefi olmadığını, bu yerin sit alanı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Merkezi, 2003, 2004 ve 2005 yılları için yeniden kira ve ecrimisil talep edemeyeceğini, dava konusu olan ... ada ...-... parsel,... ada... parsel, ... ada ... parselde kayıtlı taşınmazların ÖYK tarafından özelleştirme kapsamına alındığını,.... ada ... ve ...nolu parsellerin 25 yıllığına (kamu hissesinin %50 üzerinde olmayan özel bir şirkete) kiralandığını, özelleştirmenin amacının taşınmazların özel sektörce işletilmesini sağlamak olduğunu, çoğunluk hissesini ...’ye ve çeşitli belediyelere ait olduğunu, diğer davalı taraf ve dava dışı ... AŞ arasında tasarım, modernizasyon ve işletme sözleşmesinin yapıldığını, bu sözleşmenin tüm hak ve yükümlülüklerinin kısmen veya tamamen sözleşme konusu projenin gerçekleştirilmesini teminen ve proje bitiminde mevcut yatırımın işletilmesi amacıyla kurulacak olan ... AŞ’ye devretme yetkisi verilecek şekilde yapıldığını, ... AŞ’nin yetkilerinin diğer davalı ... AŞ’ye devrettiğini, özelleştirme kapsamındaki taşınmazların davacı tarafından diğer davalı ... AŞ’nin kullanımına bırakıldığını, ayrıca ... AŞ lehine bir üst hakkının da tesis edildiğini, fiili kullanımın ... AŞ’ye bırakıldığını, davacı karşı tarafa kira bedeli ödemek yükümlülüğünün ... AŞ’de bulunduğunu, sözleşmede taraf olmasına rağmen, davada taraf olamayacağını, ÖYK kararı ve ... ile şirketin içinde bulunduğu ... (...) arasında tanzim edilen sözleşme gereğince yıllık kira bedelinin “kullanım hakkı devredilen taşınmazların emlak vergisi tutarına eşit miktarda” olacak şekilde belirlendiğini, taşınmazların emlak vergi değerleri konusunda henüz netlik bulunmadığını, tereddütler mevcut olduğunu, söz konusu yerin tarihsel sit alanı olarak belirlendiğini, Emlak Vergisi Kanunu m. 19’da tasarrufu yasak edilen arazinin vergisinin yasak süresini izleyen taksitlerden başlayarak kısıtlılığın devam ettiği sürece alınamayacağını, taşınmazı fiilen devir ve teslim alan ... AŞ’nin kiradan sorumlu olabileceğini, böyle bir yükümlülüğünün bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece davanın kısmen kabulüne fazla ilişkin istemi reddine karar verilmiştir.
Davacı istinaf dilekçesinde; Faturaların toplam bedeli olan 2.492.612,13.-TL’nin tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde işlemiş ve işleyecek faizleri ile birlikte ödenmesi zımnında davalı taraflara Beyoğlu 21. Noterliği’nin 29.11.2010 tarih ve 9674 yevmiye sayılı ihtarnamesi keşide edilmiş ise de davalı taraflarca faturalara itiraz edilerek söz konusu alacak bedelinin ödenmediğini, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulü yönünde karar tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, sözleşmenin 4/a bendindeki yıllık kira düzenlemesinin işletmeye geçilmesinden önceki kira bedelinin, 4/b bendinin ise yatırımın tamamlanmasından sonra işletmeye geçilmesi durumunda ödenecek kira bedelini düzenlediği, taşınmazların işletmeye açılmasından sonraki dönemde sadece sözleşmenin 4/b maddesinde yıllık asgari 62.500 USD olarak kararlaştırılan kira bedelini talep edebileceği belirtilmekte ise de bu hususun mahkeme dosyasında mübrez kesinleşmiş mahkeme ilamları ve 15/08/1996 tarihli sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, sözleşmenin 4/b maddesinde kararlaştırılan kira bedelinin yıllık 62.500 USD üzerinden KDV dahil edilmeksizin tespit edilmesinin gerektiği belirtilmekte ise de bu hususun mahkeme usul ve yasaya aykırı söz konusu tespitin kabulünün mümkün olmadığını, dava tarihinden itibaren işleyecek faiz uygulanması gerektiği yönünde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, kararın kaldırılmasının gerektiğini belirtmiştir.
Davalı ....Şti. istinaf dilekçesinde; Mahkemece Teb. Kan. 35. Maddesine göre gönderilen tebligatın usulsüz olduğunu, yapılan zamanaşımı itirazının süresinde olduğunu,....in ...dan devralmış olduğu hak ve yetkiler mucibince, şirketin davacı ... A.Ş. ile yapmış olduğu sözleşmenin sorumlusu haline geldiğini, davada sorumlu tutmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ....in imzalamış olduğu sözleşme hükümlerine riayet etmeyerek şirkete hiçbir zaman sözleşme karşılığı bir bedel ödemediğini, davacı şirket ile imzalamış olduğu sözleşme ile elde etmiş olması gereken kazanım ve hakları hiçbir zaman elde edemediğini, sözleşmenin tek kazananın ... olduğunu, davalı ...in her zaman için, işletmenin tüm kira gelirini kendi kontrolünde tuttuğunu, davacı şirkete kira ödemelerini yaptığını, bu konuda kendisinin sorumlu olduğunu ikrar ettiğini, davacı yanın alacağının TL ye dönüştüğünü, mahkemece ise Dolar üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirtmiştir.
Davalı ....A.Ş. istinaf dilekçesinde; Davada husumet düşmediğine ilişkin savunmasının mahkemece kabul görmediğini ve şirket aleyhine 2006-2007-2008-2009 yılları için sözleşmenin 4b maddesi uyarınca kira bedeline hükmedildiğni, taraflar arasındaki ilişkide davacıya bedel ödeme yükümlülüğünün, davalılardan ... A.Ş. tarafından üstlenildiğini, davacı yanın alacağının TLye dönüştüğü halde ABD Doları üzerinden hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının 25.11.2010 tarihli ve 250741 sayılı faturasında ABD Doları olan kira bedellerini fatura tarihindeki döviz kuru üzerinden TL'ye çevirdiğini, iki faturanın toplam bedelinin 2.492.612,13 TL olduğunu, kararın kaldırılmasının gerektiğini belirtmiştir.
Davalı ... ...A.Ş. istinaf dilekçesinde; Davanın dayanağı 15.08.1996 tarihli Kullanım Hakkı Devri Sözleşmesinin 4.a maddesinde belirlenen kullanım hakkı bedelinin ancak alan işletmeye açılmadan önce talep edilebileceğini, işletmeye açıldıktan sonra davacı sadece 4.b maddesine göre kullanım hakkı bedeli isteyebileceğini, mahkemenin 2003 - 2014 tarihi dönemler için yıllık 31.775 Usd dava konusu dönem de toplam 190 .650 Usd 'lik ödemeler için B.K 100 madde gereğince öncelikle faizden düşmesi gerektiği yönündeki mahkeme kararının kaldırılmasının gerektiğini, bu ödemelerin yıl bazında ana paradan düşmesi yönünde kararın değiştirilmesinin gerektiğini belirtmiştir.
Dosyanın incelenmesinde; Davacı ... 233 sayılı KHK ile kurulmuş, sermayesinin tamamı devlete ait 4046 sayılı yasa kapsamına alınmış kamu kuruluşudur. Davacı ile ....A.Ş. ve ... ... Şti. arasında 15.8.1996 tarihli Kullanım Hakkı Devri (Kira ) Ana Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmede, kiralayan davacı ile sözleşme imzalayan diğer taraf ''.... ''...'' olarak adlandırılmıştır. Sözleşmeye ... ve davalı ... A.Ş ayrıca imza atmıştır. Sözleşme imzalanmadan önce ... ile ... A.Ş arasında ''Kullanım Hakkı -tasarım- modernizasyon işletme sözleşmesi imzalanmıştır. Davalı ... A.Ş. Bu sözleşmeye 2.9.1996 tarihinde imzalayarak ... A.Ş 'nin tüm hak ve vecibelerini üstlenerek sözleşmenin tarafı olmuştur. ... ile ... A.Ş arasında 27.4.1998 tarihinde ''intifa-irtifak'' (üst hakkı) başlıklı sözleşme imzalanmıştır. Üst hakkının konusu ....ada ... ve ... nolu parseller ile .... ada ... parsel ve ... ada ...nolu parsellerdir. Aynı tarihte davacı ...'nin muvafakati ile ...'ye ait .... ada ... ve ... nolu parseller ile .... ada ... nolu parselin tapu kaydına 25 yıl süre ile ... Ltd. Şirketlerine üst hakkına dair şerh düşülmüştür.
... A.Ş ile ... arasında imzalanan intifa-irtifa hakkı (üst hakkı) sözleşmesi 2. maddesinde de ''... A.Ş ile ... arasında imzalanan 15.8.1996 tarihli sözleşme şartlarına aynen umayı kabul etmektedir...'' şeklinde düzenlenmiştir.
Kullanım Hakkı Ana Sözleşmesinin 4. maddesinde '' Yıllık kira bedeli A)Kullanım hakkı devredilen taşınmazların emlak vergisi tutarına eşit miktarda olup 4 aylık dönemlerde üç eşit taksitte ödenecektir. İşbu kira bedeli 1. maddenin (c) bendinde tadat edilen taşınmazlar için ... A.Ş. tarafından ödenecek emlak vergisi, çevre vergisi ve benzeri gayrimenkullerin aynına tahakkuk eden vergilerin KDV hariç toplamı olup, ... A.Ş. tarafından ödeme makbuzlarının ...'ye ibrazı esaslarla ... A.Ş'ne ödenecektir. B) Yatırımın tamalanmasını müteakip işletmeye geçildikten sonra ve işletme süresince işletmenin yıllık KDV dışındaki brüt kira gelirinin 62.500 ABD Dolarında aşağı olmamak üzere %2,5 oranında belirlenen brüt gelirin %50'si ... A.Ş'ne ödenecektir.İşbu bedel, sözleşme konusu taşınmazlarda yapılacak olan yatırımın işletmeye açılmasından sonraki yılda elde edilecek brüt gelirin elde edilmesi tarihinden itibaren 20 (yirmi) gün içerisinde ödenecektir.''şeklinde düzenleme bulunmaktadır.Sözleşmenin 4/b maddesine göre davacı kurum davalılardan kira bedeli talep edebilecektir.
Sözleşmede imzası bulunan ...'den .... Şti.'nin ünvanı .... A.Ş. olarak değişmiştir. Davacı kurum 15.8.1996 tarihli sözleşme uyarınca kullanım bedeli talep etmektedir. Davalı ... Şti. Ve ... Şirketinin sözleşme uyarınca taraf - davalı sıfatları bulunmaktadır.Adıgeçen davalılar ile dava dışı ... A.Ş. arasında aktedilen ''Kullanım hakkı-tasarım-modernizasyon-işletme sözleşmesine ''davalı ... A.Ş. 2.9.1996 tarihinde katılarak ... AŞ'nin hak ve borçlarına halef olmuştur. Davalı ... A.Ş ile ... arasında imzalanan intifa-irtifak hakkı sözleşmenin 2. maddesi karşısında davalı ... A.Ş. Kullanım bedelinden diğer davalılarla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 15.8.1996 tarihli sözleşmeye konu taşınmazlar ile üst hakkı sözleşmesine konu taşınmazlar aynı taşınmazlardır.
Somut olayda; Davacı dava dilekçesinde fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunun 2.2.1195 tarih 95/14 sayılı kararı ile kullanım hakkı 25 yıllığına ortak girişim grubuna devredilen İzmir Konak Eski ... (....) ile ilgili düzenlenen 25.11.2010 tarihli 1.717.344,34 ile 54240,42 USD karşılığı 775.264,79 TL olmak üzere 2 adet fatura toplamı 2.492.612,13 TL'nin 15.8.1996 tarihli Kullanım Hakkı Devri Ana Sözleşmesinin 4/a ve 4/b maddelerine göre ödenmesi gerekli tarihlerden itibaren işlemiş ve işleyecek en yüksek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemine ilişkindir. Dava dilekçesine ekli faturaların incelenmesinde 25.11.2010 tarih 250743 seri nolu fatura da 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009 ve 2010 yılı emlak vergisi karşılığının sözleşmenin 4 A maddesine göre KDV dahil 17.344,34 TL tutarında fatura, 250741 seri no'lu fatura da 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 ve 2009 yılı kira bedelinin sözleşmenin 4 B maddesine göre KDV dahil 775.264,79 TL tutarında fatura düzenlenmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu sözleşmede kiralanan yerin işletme faaliyetine başlaması halinde sözleşmede 4/a ve 4/b maddelerinde düzenlenen kira bedellerinin birlikte ödenip ödenmeyeceği konusunda toplanmaktadır. Davacı tarafından davalılar aleyhine Kullanım Hakkı Devri Kira Ana Sözleşmesinin 2014 yılına ilişkin 4/a maddesine konu alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takip dosyasında takibe itiraz üzerine İzmir 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/600 Esas sayılı dava dosyasında itirazın iptali davası açılmıştır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ilama karşı istinaf kanun yoluna başvuru sonucunda Dairemizin 2021/620 esas 2023/2623 sayılı kararı ile davalıların istinaf kanun yolu başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Dairemizin söz konusu ilanına karşı temiz yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 3.Hukuk Dairesinin 2024/1092 esas 2025/2155 karar sayılı ilamında "Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa kanun maddelerinin doğru şekilde uygulandığı, davaya dayanak yapılan icra takibinde davacının sözleşmenin (4/a) maddesine göre belirlenen 2014 yılı kira alacağını talep ettiği, sözleşmenin 4.maddesinin a ve b bentlerinde yıllık kira bedelinin belirlendiği, 4/b maddesine göre belirlenen kira bedelinin kiralananın işletmeye açılması ile birlikte ödemeye başlayacağı, kiralananın işletmeye açılması halinde sözleşmenin 4/a maddesine göre belirlenen kira bedeli ödenmesinin sona ermeyeceği, davacının her iki kira bedelini birlikte talep etmesinde bir usulsüzlük bulunmadığı, '4/a' maddesinde emlak vergisi tutarı esas alınarak kira bedelinin belirlenmesi yoluna gidildiği verginin kiraya veren tarafından ödenip ödenmediğinin sonuca etkili olmadığı, davalı ... 'in kira sözleşmesinin tarafı olduğu davalı ...'in ise intif- irtifak şartları sözleşmesi uyarınca kira bedellerinden diğer davalı ile birlikte sorumlu olduğu" anlaşılmakla davalıların temyiz itirazlarının reddi ile kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
Sözleşmenin 4.maddesinin "a" ve "b" bentlerinde yıllık kira bedelinin belirlendiği, 4/b maddesine göre belirlenen kira bedelinin kiralananın işletmeye açılması ile birlikte ödenmeye başlanacağı, kiralananın işletmeye açılması halinde sözleşmenin 4/a maddesine göre belirlenen kira bedeli ödemesi sona ermeyecektir. Kiralananın işletmeye açılması tarihinden itibaren kiracılar sözleşmenin 4/a maddesinde belirtilen kira bedelinden de KDV dahil sorumlu olduklarından 4/a maddesinde belirtilen kira bedelinin kiralananın işletmeye açılmasından sonra yalnızca 4/b maddesi gereğince kira bedelinden sorumlu tutulmaları doğru değildir. Dosyanın mali müşavir ve hesap bilirkişisinden oluşacak bilirkişi kuruluna tevdi edilerek sözleşmenin 4/a ve 4/b maddelerinde belirtilen kira bedellerinin 4/a maddesinde belirtilen kira bedelinin kiralananın işletmeye açılma tarihine kadar KDV dahil, kiralanan işletmeye açıldıktan sonra da 4/a ve 4/b maddelerinde belirtilen kira bedellerinin KDV dahil hesaplanarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesi doğru değildir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2024/1092 Esas 2025/2155 Karar, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 2018/165 Esas 2019/983 Karar, 2021/620 Esas 2023/2623 Karar, 2022/5480 Esas 2025/1359 Karar )
Açıklanan nedenlerle, davalıların istinaf kanun yolu başvurusunun ve davacının sair istinaf sebeplerine ilişkin istinaf kanun yolu başvurusunun incelenmeksizin, davacının kira bedeline ilişkin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulüyle yeniden yargılama yapılması için mahkeme kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
Davalıların istinaf kanun yolu başvurusunun ve davacının sair istinaf sebeplerine ilişkin istinaf kanun yolu başvurusunun incelenmeksizin, davacının kira bedeline ilişkin istinaf kanun yolu başvurusunun KABULÜ ile,
İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14/04/2021 tarih 2014/530 Esas 2021/325 Karar sayılı mahkeme kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Dosyanın yeniden görülmek üzere mahkemesine gönderilmesine,
Kararın taraflara tebliğine,
İstinaf karar harcının isteği halinde yatırana iadesine,
İstinaf gider fazlalığı bulunması halinde yatırana iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 24.12.2025 günü oybirliği ile karar verildi.