İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesince incelenen, ticari satım sözleşmesine konu gizli ayıplı aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesi talepli hukuki uyuşmazlık.
Özet: Yeni satın alınan ve garanti kapsamındaki aracının birden fazla kez aynı arızayı vermesi sonucu gizli ayıplı olduğunu ileri süren davacı, ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep etmiş; davalı ise, aracın sorunsuz onarıldığını, üretim kaynaklı bir ayıp bulunmadığını, müşteri memnuniyeti kapsamında ücretsiz servis hizmeti sunularak davacının onarım hakkını kullandığını ve davanın zamanaşımına uğradığını savunarak reddini istemiş olup, uyuşmazlığın tacirler arası ticari satıştan kaynaklandığı ve Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olduğu anlaşılmıştır.

T.C.

İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/777
KARAR NO : 2025/989
DAVA :Satım Sözleşmesine Konu Satılanın Gizli Ayıplı Olması Nedeniyle Ayıpsız Misli İle Değişim
DAVA TARİHİ: 14/02/2022
KARAR TARİHİ: 06/11/2025
İzmir ...Tüketici Mahkemesinin 18.02.2022 tarihli, ... Esas, ... Karar sayılı görevsizlik kararı üzerine İzmir ...Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.03.2023 tarihli, ... Esas, ...Karar sayılı görevsizlik kararı verilmesi üzerine kararın istinaf edilmesi sonucu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi...Hukuk Dairesinin 12.07.2023 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı ilamı ile mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı dava dilekçesi ile özetle; ... plakalı ...Şasi No:... aracını dava dışı ...A.Ş'den satın aldığını, anılan aracın birden fazla kez arızalanması sebebiyle aracı dava dışı ...A.Ş nin yetkili servisine teslim ettiğini, 06.09.2020 tarihli trafiğe çıkış ve garanti kapsamındaki aracın, servise teslim edildikten sonra, 3 defa aynı sebeple arızalandığını, davalının da anılan aracın ayıplı olmasından sorumlu olduğunu, aracın birçok parçasının tamamen değişmesi sebebiyle, ayıplı aracın ayıpsız misli değiştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, dava konusu aracın sorunsuz bir şekilde onarılarak davacı yana teslim edildiğini, dava konusu araçta üretim kaynaklı bir problem bulunmadığını, öte yandan müvekkili şirket ve yetkili servis ve satıcıların şirket politikası gereği her zaman müşterilerinin üst düzey memnuniyetini sağlamayı amaçladığını, bu doğrultuda, araç ile ilgili herhangi bir ayıp iddiasını kabul etmemek ile beraber, müşteri memnuniyeti gözetilmek suretiyle; yetkili servis tarafından davacının aracının yetkili servise giriş yapması ve davacı yanın ...'nun ...maddesinde sayılan ücretsiz onarım hakkını kullanması neticesinde onarılıp ve sorunsuz bir şekilde davacıya teslim edildiğini, öte yandan iş bu servis girişinde davacı yana ikame araç da sağlandığını, davacının hali hazırda aracını sorunsuz bir şekilde kullanmaya devam ettiğini, bu halde, araçta üretim veya yetkili servis kaynaklı herhangi bir sorun bulunmamakla beraber, yetkili servisin müşteri memnuniyeti kapsamında ücretsiz olarak davacının bilgisi ve rızası dahilinde gerçekleştirdiği işlemler ile birlikte davacı tarafın ücretsiz onarım hakkını kullanmış olması karşısında, husumet itirazları olduğunu beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; ... Sayılı ... nın ...maddesi uyarınca satın alınan aracın gizli ayıplı olduğu iddiasıyla ayıpsız misli ile değiştirilmesi istemine ilişkindir.
Eldeki davaya ... sayılı Borçlar Kanunu (...) ve... sayılı Türk Ticaret Kanunu (...) hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
... sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun satım sözleşmesine dair hükümlerinin (... m. ... vd) esasen tacirler arasında yapılan satım sözleşmelerine de uygulanması benimsenmiştir. Bununla birlikte satım sözleşmesinde malın ayıplı olması halinde özel hükümler öngörülmüştür (... m. ...). Dolayısıyla tacirler arası satım sözleşmelerine Borçlar Kanunu hükümleri ile birlikte... m. ... hükmü de uygulanacaktır.
Satım sözleşmesi ... sayılı Türk Borçlar Kanununun ... maddesinde “satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir.” şeklinde tanımlanmıştır. Satım sözleşmesi synallagmatik, başka deyişle tam iki tarafa karşılıklı borçlar yükleyen bir sözleşmedir. Tam iki yanlı sözleşmelerde, her iki yan birbirine karşı birer asli edim ile çeşitli yan ve tali edimler yüklenirler. Eş deyişle bu sözleşmeler nitelikleri gereği yanlardan her birini zorunlu olarak alacaklı ve borçlu kılar. Yanlardan her biri karşı edimi elde etmek için borç altına girer. Satıcının malın teslimi ve mülkiyetinin alıcıya geçirilmesi yükümlülüğü yanında satılanın ayıplardan ari olmasını sağlama yükümlülüğü de bulunmaktadır.
Bilindiği üzere Türk Ticaret Kanunu ...’üncü maddesinde; “Ticari satış ve mal değişimi” düzenlenmiş, tacirler arasında yapılan ticari satışlarda esas itibariyle Türk Borçlar Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtildikten sonra bu tür satışlar hakkında özel bazı hükümlere yer verilmiştir. Bu hükümlerin uygulanabilmesi için somut olayda ticari satışın mevcut olması gerekir. Ticari satış, sözleşmenin her iki tarafının da tacir olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olan satıştır. Tacirler arası ticari satımlarda satıcının ayıplı ifadan sorumluluğu esas itibariyle Türk Borçlar Kanunu ... ve devamı madde hükümlerine tâbidir ancak tacirler arasındaki ticari satımlardan kaynaklanan ayıplı ifa hallerinde alıcının muayene ve ihbar külfetlerinin süresi hakkında Türk Ticaret Kanunu ... madde hükmünde düzenlenmiş olan özel hüküm uygulanacaktır. Satıcının ayıplı ifasına ilişkin diğer konularda ise Türk Borçlar Kanunu 219 ve devamı hükümlerinde düzenlenen genel hükümler uygulama alanı bulacaktır. (Prof. Dr. ..., Av. ... Hukuk Fakültesi Dergisi Yıl... Sayı 1 - Haziran 2017 (1-19) 3)
... sayılı ...’nun ayıba karşı tekeffül hukuki kurumunu düzenleyen... ve devamı maddelerine bakmak gerekir. Buna göre “Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.” düzenlemesi mevcuttur.
... sayılı ...Maddesinde; Satıcının, satış sözleşmesinin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplardan sorumlu olmayacağı, satıcının, alıcının satılanı yeterince gözden geçirmekle görebileceği ayıplardan da, ancak böyle bir ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse sorumlu olacağı düzenlenmiştir.
Ticari satış ve mal değişimi başlıklı...sayılı... maddesinde; Maddedeki özel hükümler saklı kalmak şartıyla, tacirler arasındaki satış ve mal değişimlerinde de Türk Borçlar Kanununun satış sözleşmesi ile mal değişim sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulanacağı buna göre malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmesi gerektiği, açıkça belli değilse alıcının malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde inceleyip veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlü olacağı, diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun ... üncü maddesinin ikinci fıkrasının uygulanacağı düzenlenmiştir.
...sayılı ...madde hükmü incelendiğinde; Alıcının gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal etmesi halinde, satılanı kabul etmiş sayılacağı, ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hükmün uygulanmayacağı, bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmesi gerektiği; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.
Ayıp durumunda alıcının seçimlik haklarını düzenleyen... Maddesi incelendiğinde;
Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.
Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir. "Düzenlemesi mevcuttur.
... Sayılı ...'nun ... maddesinde "satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Alıcının satılanın kendisine devrinden başlayarak iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan def'i hakkı, bu sürenin geçmiş olmasıyla ortadan kalkmaz.
Davacının eldeki dava ile, davalı şirketin distrübütörü olduğu...plakalı ..., Şasi No: ... aracı 09/06/2020 tarihinde ... dahil toplam 133.179,70-TL bedelle dava dışı ...AŞ den satın aldığını, aracın ayıplı olduğunu belirterek, anılan aracın ayıpsız misli ile değişimini talep ettiği görülmüştür.
Davalı ise; davanın iki yıllık zaman aşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, pasif husumetin kendilerine yöneltilemeyeceğini, aracın ayıplı olmadığını bildirerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Uyuşmazlık, davaya konu araçta üretimden kaynaklı gizli ayıp olup olmadığı, gizli ayıptan dolayı davalının sorumlu tutulup tutulamayacağı, davacının talep ettiği ayıpsız misli ile değişimin koşullarının somut olayda bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Davalı...A.Ş vekilinin davanın zaman aşımı definin incelenmesinde; davaya konu araç 09/06/2020 tarihinde davacı yanca satın alınmış arızanın çıkması nedeniyle yetkili servise başvurulmuş olup, eldeki davanın 14/02/2022 tarihinde 2 yıllık zaman aşımı içerisinde açılmış olması karşısında, davalının zaman aşımı definin reddine karar verilmiştir.
Davalı ... A.Ş (Eski unvanı... A.Ş) vekilinin pasif husumet itirazının incelenmesinde ise; davalı şirketin ...nin, Türkiye'deki resmi ... ve bayiliğinden sorumlu kuruluş olduğu, ülkemizde ... gibi çeşitli... markalarının dağıtımını bu şirketin dava konusu aracın satın aldığı tarihte yürüttüğü, davaya konu aracın...marka olması ve davalı ...A.Ş'nin, davacıya karşı sorumlu olduğu anlaşıldığından, davalı ... A.Ş vekilinin pasif husumet itirazının reddine karar verilerek, işin esasına geçmek gerekmiştir.
Mahkememizce taraf delilleri toplanmış ve...' den seçilen bilirkişi heyetlerinden kök ve ek raporlar alınmış, anılan raporlarda davacıya ait aracın gizli ayıplı olduğu, imalat hatasının tamirat yolu ile giderildiği, davacının aracındaki gizli ayıp niteliğindeki imalat hatasından kaynaklanan arızanın tekrarlanmasının mümkün olmadığı, davacının aracının ayıpsız misli ile değiştirilmesinin tarafların hak ve menfaatleri bakımından davalı aleyhine aşırı dengesizliğe neden olacağı, davacıya ait araçta yapılan işlemler nedeniyle 10.000-TL değer kaybı oluştuğu belirtilmiş ise de dava konusu araçtaki imalat hatasının tamirat yolu ile giderildiği, arızanın tekrarlanmasının mümkün olmadığı yönünde "garanti verir nitelikte" görüş belirtilmesinin hayatın olağan akışı ile örtüşmediği açıktır. Kaldı ki davaya konu araç ...marka sıfır (0) kilometre bir araç olup ,(0) kilometre aracı ayıpsız olarak satın almak isteyen davacı- alıcıya motor arızalı aracın satılmış olmasının önemli bir ayıp olup, davacı- alıcının satılandan beklediği faydayı önemli ölçüde azaltan bir durum olduğu sabittir. Davacı-alıcı tarafın sözleşmeden dönme ve bedel iadesi talebi bulunmamakta aksine sözleşmeyi ayakta tutarak, aracın ayıpsız misli ile değişim talebinde bulunduğu, seçimlik haklardan aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep etmesinde ... Sayılı Türk Medeni Kanununun ... maddesi ile menfaatler dengesine aykırı bir yön bulunmadığı gibi bu seçimlik hakkını kullanmasının davacı-alıcının sözleşmeyi yapmaktaki amacını gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla bilirkişi heyeti raporundaki aracın gizli ayıplı olduğu hususu dışındaki diğer görüşlere itibar edilmemiştir.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya içeriğine göre; davalı şirketin ... olduğu ... plakalı ...., Şasi No: ...aracı 09/06/2020 tarihinde KDV dahil toplam 133.179,70-TL bedelle dava dışı...AŞ den satın aldığı, alınan bu aracın motor arızasının üretimden kaynaklı olup, kullanıcı kaynaklı olmadığı, satım sözleşmesi sırasında aracın ayıplı olduğu, ayıbın gizli ayıp niteliğinde bulunduğu, ayıbın satım sözleşmesi esnasında veya öncesinde gerek davacı gerek ise davalı tarafından olağan bir gözden geçirme ile fark edilemeyeceği, sıfır km satın alınan araçta çok kısa süre içerisinde motor arızası niteliğinde ve birden fazla sayıda arıza meydana gelmesinin araçtan beklenilen faydayı ve sürekli kullanımı engeller nitelikte bulunduğu, davacının motor kaynaklı ayıplı bir aracı kullanmasının kendisinden beklenemeyeceği, misli ile değişim olanağı varken değer kaybı bedelini almaya zorlanamayacağı, böyle bir durumda davacının aleyhine hak menfaat dengesi bozulacağı gözetilerek, mahkememizce davacının davasında haklı olduğu kanaatine varılarak, davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, iş bu dava nedeniyle yapılan yargılama giderleri HMK nın...maddesi uyarınca davalıya yükletilmiş, davaya konu aracın satış değeri 133.179,70-TL olduğundan yargı harçları bu değere göre hesaplanmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-Davalının zamanaşımı definin reddi ile davanın kabulüne,...plakalı..., Şasi No: ... aracın davalı tarafından aynı model ve özellikteki AYIPSIZ MİSLİ İLE DEĞİŞTİRİLEREK DAVACIYA VERİLMESİNE, bu mümkün olmadığı takdirde İCRA İFLAS KANUNU ...MADDESİNİN UYGULANMASINA, birlikte ifa kuralı gereği araç misli ile değiştirildiğinden dava konusu aracın her türlü takyidatlardan ari olarak davalıya teslimine,
2-Alınması gerekli 9.097,50-TL nispi karar ve ilam harcından, başlangıçta alınan, 2.274,38-TL peşin nispi harç ile 2.274,37-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 4.548,75-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.548,75-TL karar ve ilam harcının, davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça yatırılan 427,60-TL başvuru harcı, 2.274,38-TL peşin nispi harç, 2.274,37-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 4.976,35-TL harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu 1.668,5-TL'si tebligat-posta gideri, 2.200,00-TL bilirkişi ücreti, 571,90-TL keşif ücreti olmak üzere toplam 4.440,40-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama giderinin, davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmediğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve ...sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 800,00-TL'nin davada haksız çıkan davalıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına,
8-HMK.nun ...maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmı ile davalı tarafından yatırılan delil avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde ilgili taraflara resen iadesine,
Dair davacının ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren ...hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.
06/11/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır