Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, taşınmazın vasfı (gölet/sulu tarım arazisi) ve gelir metoduyla değerlemesinde kullanılan kapitalizasyon faizi ile münavebe ürünlerinin hukuka uygunluğunun denetimi.
Özet: Sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tapu tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararları üzerine, bölge adliye mahkemesi davacı idarenin istinafını kısmen kabul ederek ilk derece hükmünü kaldırmış ve benzer dosyalarda uygulanan buğday/saman ve dane mısır münavebesini esas alarak düzeltilmiş haliyle davanın kabulüne karar vermiştir.
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/23 Esas, 2024/3994 KararKARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Aydın 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2020/184 Esas, 2021/450 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tescili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Aydın ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 238 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın gölet niteliğinde olduğunu, aynı yerde gölet olmayan ve tarım arazisi şeklinde kullanılan başka bir taşınmaz için m² birim fiyatının 17,27 TL olarak belirlendiğini, dava konusu taşınmaz gölet olduğu hâlde, söz konusu taşınmazdan daha yüksek metrekare birim fiyatı belirlenmesinin hukuka aykırı olduğunu, aynı yerde gölet niteliğindeki başka bir arazinin kamulaştırılmasında esas alınan m² birim fiyatının 9,21 TL olarak belirlendiğini, hal böyle iken sazlık (gölet) niteliğindeki taşınmazın işbu dosyada metrekaresine 18,11 TL değer biçilmesinin hak ve nefaset kurallarına aykırı olduğunu, tespit edilen bedelin çok yüksek olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı inceleme ile değerlendirmelere dayandığını, rapora yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını, taşınmazın arsa olarak nitelendirilmesi gerektiğini, taşınmazın rayiç değerinin göz önüne alınmadığını, yaptıkları araştırmaya göre civardaki arazilerin metrekare birim fiyatının 80 – 90 TL arasında olduğunu, münavebe ürünlerinin eksik belirlendiğini, taşınmazdan bir yılda üç ürün olmak üzere üç yılda 9 ürün alınabildiğini, taşınmazın mevcut halinin çevresindeki diğer arazilerden daha verimsiz olduğu gerekçe gösterilmek suretiyle 2015 yılı verilerinden düşük ürün verimlerinin kullanılmasının hatalı olduğunu, üretim masrafının yüksek uygulandığını, objektif değer artışı uygulanmamasının hatalı olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesi ve çelişkilerin giderilmesi için yeniden rapor alınması gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metoduna göre değer biçilmesi yöntem itibarıyla doğru olduğu gibi taşınmazın vasfı, konumu, bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri ve aynı bölgeden intikal eden dava dosyaları gözetilerek kapitalizasyon faizinin % 4 oranında alınmasında bir isabetsizlik görülmediği; ancak aynı bölgeden intikal ederek Dairelerinin ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin denetiminden geçen dava dosyalarında sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmazlara değer biçilirken buğday/saman + dane mısır münavebesi esas alınarak değerlendirme yapıldığı görülmekle uygulama birliği sağlamak amacıyla Dairelerince aynı münavebe planı ile yeniden hesaplama yapılarak kamulaştırma bedelinin tespit edildiği, tespit edilen bedelin idarenin kıymet takdir komisyonunca belirlenen ve İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile derhal ödenmesine karar verilen kısmına ilk karar tarihi olan 26.02.2019 tarihine kadar, fark bedele ikinci karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerektiği hâlde, tespit edilen kamulaştırma bedelinin tümüne ikinci karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verilmesi doğru değil ise de bu husus davacı idarece istinaf sebebi olarak ileri sürülmediğinden eleştirilmekle yetinildiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.