Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, idarenin imar planından kaynaklı pasif müdahalesi sonucu oluşan tazminatın kabulü ve temyiz itirazlarının reddi.
Özet: Bu dava, imar planında kamu alanı olarak ayrılan ancak sorumlu idarece kamulaştırılmayan veya takas edilmeyen taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı gerekçesiyle tazminat talebine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince davacı lehine kabul edilen ve bölge adliye mahkemesince onanan karar, Yargıtay tarafından da, idarenin pasif kalarak mülkiyet hakkına müdahalesinin kamulaştırmasız el koyma olgusunu oluşturduğu ve bilirkişi raporuna göre belirlenen bedelin tahsilinin yerinde olduğu gerekçesiyle temyiz itirazları reddedilerek kesinleşmiştir.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/637 Esas, 2025/46 KararKARAR: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2016/330 Esas, 2022/198 KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden husumetten reddine, davalı ... bakımından kabulüne karar verilmiştir.Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 8 21... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından tazminat bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddini talep etmişlerdir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... bakımından kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın imarda ... alanda kaldığını, ekonomik değerinin düşük olduğunu, müvekkil tarafından işgalin söz konusu olmadığını, işgalin idareleriyle ilgisinin bulunmadığını, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın emlak metrekare rayiç değerlerinin doğru orantılı olduğu, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre bedelinin uygun olduğu, böylece mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... yönünden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavalı ... vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız elatılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi, bedelin sorumlu davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi yerindedir. 3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurullarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 4. Dosya kapsamına göre; dava konusu taşınmazın 2008 yılı onaylı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında, ... alan olarak ayrıldığı, taşınmazın davalı ... Başkanlığının sorumluluğunda olduğu, taşınmaz üzerinde özel spor kulübü ile bir derneğe ait yapıların bulunduğu, her ne kadar taşınmaza davalı ... tarafından fiili olarak el atılmamış ise de davalı idare tarafından imar planının kesinleşmesinden itibaren 5 yıllık süre içinde dava konusu taşınmazın kamulaştırılması yönünde geçerli bir işlem yapılmadığı uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği anlaşıldığından bedele hükmedilmesi yerinde olmakla birlikte, kamu düzeni gereğince resen yapılan incelemede; taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmamış olduğu gözetildiğinde, 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası uyarınca ve Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği maktu harca hükmedilmesi gerekirken nispi harca hükmedilmiş olması bozmayı gerektirir.Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddine, 2. Kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinin hükümden tamamen çıkartılmasına, yerine “Davacı tarafından yapılan; 170,78 TL Peşin Harç ve 32.750,37 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 32.921,15 TL'den, karar ve ilam harcı 80,70 TL nin mahsubu ile bakiye 32.840,45 TL harcın davacıya iadesine” cümlesinin, devamla (8) numaralı bendin tamamen çıkartılması, yerine “Davacı tarafından ödenen 80,70 TL karar ve ilam harcının davalı ... Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine” cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Aşağıda yazılı harcın davalı ... Başkanlığına istenildiğinde iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,14.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.