samsunda imar planıyla lise alanı olarak ayrılan taşınmaza kamulaştırmasız el atma nedeniyle mülkiyet hakkı kısıtlanan davacıların bedel talebi ve temyiz kesinlik sınırı incelemesi.

Samsunda imar planıyla lise alanı olarak ayrılan taşınmaza kamulaştırmasız el atma nedeniyle mülkiyet hakkı kısıtlanan davacıların bedel talebi ve temyiz kesinlik sınırı incelemesi.

Özet: İmar planında lise alanı olarak belirlenerek mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmazlar için kamulaştırmasız el atma bedeli talebiyle açılan asıl ve birleştirilen davalarda, ilk derece mahkemesinin talepleri kabul etmesi ve bölge adliye mahkemesinin bu kararları onaması üzerine temyize götürülen dosyada, Yargıtayın bazı davacılar için hükmedilen tazminat bedellerinin temyiz kesinlik sınırının altında kalması nedeniyle davalı idarenin temyiz dilekçelerini reddettiğini, diğer davacılar yönünden ise temyiz incelemesinin sürdürüleceğini belirten bir yargı incelemesidir.

5. Hukuk Dairesi 2025/2581 E. , 2025/12725 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/3688 Esas, 2024/3368 Karar

BİRLEŞTİRİLEN DAVADA

ASIL VE BİRLEŞTİRİLEN

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2023/811 Esas, 2024/848 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

Miktar veya her paydaş için değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın her paydaş için değeri kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçelerinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre asıl davada davacı ..., birleştirilen davada davacılar ..., ...,...,...,... yönünden hüküm altına alınan ve temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla, asıl davada davacı ..., birleştirilen davada davacılar ..., ...,...,...,...'a ödenmesine karar verilen tazminat bedelleri yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Birleştirilen davada davacılar ..., ..., ..., ...,..., ... ve ... yönünden ödenmesine karar verilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeli yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Samsun ili, ..., ... Mahallesi, 84 94... parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırılmadığı hâlde, imar planında lise alanı olarak ayrıldığını, bu nedenle mülkiyet hakkının kısıtlandığını, taşınmaza hukuken el atıldığını ileri sürerek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleştirilen davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların Samsun ili, ..., ... Mahallesi 84 94... parsel sayılı taşınmazın hissedarı olduklarını, taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, müvekkillerinin mülkiyet hakkının kullanılmasının kısıtlanması suretiyle kamulaştırmasız el koyma sebebiyle fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla ayrıca tahkikat ve değere yönelik bilirkişi incelemesi neticesi dava tarihi itibarıyla bedelin tam ve kesin belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda 6100 sayılı Kanun'un 107 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca artırılmak suretiyle şimdilik her bir müvekkili için ayrı ayrı 1.000,00 TL nin (toplam 12.000,00 TL) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davada zamanaşımı ve hak düşürücü sürenin geçtiğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davaya bakmaya idari yargının görevli olduğunu, davacının taşınmazına fiilen el atılmadığını, kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını savunarak davanın reddini, aksi yönde hüküm kurulacak ise taşınmazın tapu kaydının iptali ile Milli Eğitim Bakanlığına tahsisine ve Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Asıl ve birleştirilen davada davacılar vekilleri istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın üstün niteliklerine nazaran bedelinin düşük belirlendiğini, ayrıca lehlerine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesinin isabetsiz olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın bedelinin yüksek belirlendiğini, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, davalı idareye husumet yöneltilemeyeceğini, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, ıslah edilen miktar yönünden faizin başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edilerek, emsal karşılaştırılması yoluyla değerinin tespit edilmesinin ve belirlenen bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalı idareden tahsiline karar verilmesinin doğru olduğunu, taraf vekillerinin istinaf sebebi olarak ileri sürdükleri hususların yerinde görülmediğini, mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Arsa niteliğindeki Samsun ili, ..., ... Mahallesi 84 94... parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik bulunmamıştır.

3. Buna karşın 2942 sayılı Kanun'un kıymet takdir esaslarını belirten 11 inci maddesinin birinci fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca, arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması ve dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça yakın bölgelerde ve benzer yüzölçümlü olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

4. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal alınan satış hisse satışına ilişkin olup yanıltıcı sonuçlar doğurabileceğinden bu rapor inandırıcı değildir.

5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığının ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezî yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı idare vekilinin asıl davada davacı ..., birleştirilen davada davacılar ..., ...,...,..., ...'ın paylarına düşen tazminat bedeli yönünden temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

2. Davalı idare vekilinin birleştirilen davada davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... yönünden ödenmesine karar verilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeli yönünden temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.