yargıtay 5. hukuk dairesi, davalı idare tarafından imar planında okul alanı olarak ayrılan taşınmaza kamulaştırmasız el atılması sonucu bedel tahsili davasında temyiz kesinlik sınırını değerlendirdi.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, davalı idare tarafından imar planında okul alanı olarak ayrılan taşınmaza kamulaştırmasız el atılması sonucu bedel tahsili davasında temyiz kesinlik sınırını değerlendirdi.

Özet: Yargıtay, imar planında okul alanı olarak ayrılan taşınmaza idare tarafından kamulaştırmasız hukuki el atıldığı iddiasıyla açılan tazminat davasında, davacıların bir kısmı için belirlenen miktarın temyiz kesinlik sınırının altında kalması nedeniyle ilgili temyiz dilekçelerini reddederken, yeterli miktardaki davacı yönünden davalı idarenin temyizini kabul ederek, mülkiyet hakkının imar planı ile belirsiz süreli kısıtlanması ve makul sürede kamulaştırmanın yapılmaması durumunda hukuki el atmanın oluştuğu ve bu nedenle tazminat ödenmesi gerektiği yönündeki bölge adliye mahkemesi kararını esastan incelemeye almıştır.

5. Hukuk Dairesi 2025/9585 E. , 2025/12726 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/4683 Esas, 2025/1485 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2023/1324 Esas, 2024/709 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

Miktar veya her paydaş için değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın her paydaş için değeri kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçelerinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre davacı ... dışındaki davacılar yönünden hüküm altına alınan ve temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 544.000,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla, davacı ... dışındaki davacılara ödenmesine karar verilen tazminat bedeli yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı ... yönünden ödenmesine karar verilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeli yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Samsun ili, İlkadım ilçesi, ... Mahallesi 63 54... parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı hâlde, imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, bu nedenle mülkiyet hakkının kısıtlandığını, taşınmaza hukuken el atıldığını ileri sürerek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; görevli yargı yerinin idari yargı olduğunu, açılan davanın asıl talepler bakımından zamanaşımına uğradığını, müvekkili idare açısından davanın reddinin gerektiğini, müvekkili idare açısından husumet yokluğu nedeniyle davanın reddini, aksi hâlde, esastan reddini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yüklenilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, taşınmaz bedelinin dava tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, bedeline hükmedilen davacıların payının tapusunun iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın bedelinin yüksek belirlendiğini, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, davalı idareye husumet yöneltilemeyeceğini, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, ıslah edilen miktar yönünden faizin başlangıç tarihinin ve faiz oranının kabul edilemeyeceğini , idare aleyhine vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar planında "okul alanı" olarak tahsis edildiği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun benzer konudaki 15.12.2010 tarihli ve 2010/5 Esas, 662/651 Karar sayılı kararı uyarınca imar planında yol, park, pazar yeri, ... alan ve okul alanı gibi kamu hizmetine ayrılmış bulunan yerlere el atılmamış olsa dahi bedeline hükmedileceğine ilişkin kararı da gözetilerek 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 10 uncu maddesi uyarınca 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının kesinleştiği tarihten itibaren makul süre içinde ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenmesi gerektiği, (Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin 18.02.2013 tarihli ve 2012/23763 Esas, 2013/2441 Karar sayılı kararı), davaya konu Samsun ili, İlkadım ilçesi, ... Mahallesi 63 54... parsel nolu taşınmaza davalı idarece hukuki olarak el atıldığı gözetildiğinde, Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7421 sayılı Kanun ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek Madde 1'in birinci fıkrasına eklenen cümle gereğince, hukuki el atma nedeniyle açılacak tazminat davalarında adli yargının görevli olmasında, davanın esasına girilip, hasım olarak davalı idarenin tespitinde bir isabetsizlik olmadığı, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmasında ve değerlendirme tarihi olarak, dava tarihinin esas alınmasında, yine fen bilirkişisi raporunda taşınmazın "okul alanı" olarak belirtilen yüzölçümünün, arsa birim metrekare bedelinin emsal karşılaştırılması yapılarak dosyada mevcut iade sonrası alınan 04.04.2024 tarihli raporda aynı mahallede bulunan 102 80... parsel sayılı taşınmazla yapılan usulüne uygun mukayese sonucunda belirlenen tazminat miktarının da yerinde olduğu belirtilerek davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Samsun ili, İlkadım ilçesi, ... Mahallesi 63 54... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihi itibarıyla değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı idare vekilinin davacı ... dışındaki davacıların payına düşen tazminat bedeli yönünden temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

2.Davalı idare vekilinin davacı ... yönünden ödenmesine karar verilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeli yönünden yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.