kamu idaresi ile iş ortaklığı arasındaki sözleşmenin haksız feshi, teminat iadesi talebi ve eksik/kusurlu işler nedeniyle fazla ödeme iddiasına ilişkin temyiz incelemesi.

Kamu idaresi ile iş ortaklığı arasındaki sözleşmenin haksız feshi, teminat iadesi talebi ve eksik/kusurlu işler nedeniyle fazla ödeme iddiasına ilişkin temyiz incelemesi.

Özet: Bir iş ortaklığı, geçici kabulü yapılan bir bakım ve peyzaj sözleşmesinin idarece haksız feshedildiğini ve irat kaydedilen teminat mektuplarının ticari faiziyle iadesini talep ederken, idare ise birleşen davada, iş ortaklığının taahhüt edilen işi sözleşme ve teknik şartnamelere uygun yapmadığını, bu nedenle sözleşmenin haklı feshedildiğini ve yapılan eksik/kusurlu işler nedeniyle ortaya çıkan fazla ödemenin güncel değeriyle tahsilini istemektedir.

6. Hukuk Dairesi 2025/2024 E. , 2025/3698 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2025/234 E., 2025/314 K.

BİRLEŞEN DAVA ANKARA 11. ASLİYE TİC. MAHKEMESİ 2016/32 ESAS

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2015/777 E., 2024/541 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1-Davacılar vekili asıl davada dava dilekçesinde; müvekkili şirketlerin iş ortaklığı olarak “... ... İşletme Müdürlüğü ... Kumanda Bölümü Yükseltilmiş Döşeme Bakım Onarımı ile Sosyal Site Park Bahçe Peyzajı ile Yol ve Kaldırım Yapılması işi” ile ilgili olarak davalı idare ile 1.763.000,00 TL bedelli sözleşmeyi imzalamış olduklarını, İdare tarafından 30.09.2015 tarih ve 46747 sayılı yazı ile sözleşmenin feshedildiğini, kesin ve ek kesin teminatların irat kaydedildiğini, müvekkilleri şirketler tarafından üstlenilmiş işin 06.02.2015 tarihinde davalı idarece geçici kabulünün yapılmış olduğunu ve geçici kabulün makam tarafından 25.05.2015 tarihinde onaylandığını, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin idare tarafından haksız şekilde feshedildiğinden, gelir kaydedilen kesin teminat mektubunun (106.000,00 TL) ek kesin teminat mektubunun (10.643,14 TL) gelir kaydedildiği tarihten itibaren başlayacak ticari faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa tahmiline, sözleşme konusu iş nedeniyle davalıya teslim edilen 82.600,00 TL tutarlı teminat senedinin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

2-Davalı-birleşen dava davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; "... ... İşletme Müdürlüğü ... Kumanda Bölümü Yükseltilmiş Döşemesinin Bakım ve Onarımı İle Sosyal Site Park Bahçe Peyzajı İle Yol ve Kaldırımlarının Yapılması" işinin 1.763 000,00 TL bedelle ... Mak. İnş. Şirketi ve ... Şirketi iş ortaklığına verildiğini ve söz konusu iş ortaklığı ile 14.02.2014 tarihinde sözleşme imzalandığını, işin yapı denetim görevlileri ..., ... ..., ... ve ... tarafından düzenlenen 06.01.2015 tarihli ... geçici kabul teklif belgesinde, işin ön incelemesinin yapıldığının, işin sözleşmesine uygun olarak tamamlandığının ve geçici kabule hazır olduğunun belirtilmesi üzerine, İnş. Yük. Müh. ..., Elektrik Teknikeri ... ... ve ... Teknikeri ...'dan geçici kabul komisyonu oluşturulduğunu, geçici kabul komisyonu olarak ..., ... ve ... ...'in yapı denetim görevlileri olarak ... ve ... ...'ın, yüklenici olarak da ... İnş. Şti. -... .... iş ortaklığının 06.02.2015 tarihinde imzaladıkları geçici kabul tutanağında; "yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve geçici kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığı belirtilmekle birlikte anılan işle ilgili olarak tutanakta belirtilen bir takım eksikliklerin görüldüğü ve söz konusu eksikliklerini giderilebilmesi için yükleniciye 30 gün süre verildiği, bu sürenin sonunda eksiklerinin giderip giderilmediğinin tespiti için yapı denetim görevleri ... ... ve ...'un görevlendirildiklerinin belirtildiği, bunların haricinde işin bitirildiği 16.12.2014 tarihi itibar edilmek üzere geçici kabulün yapılmasının geçici kabul komisyonunca uygun görüldüğü" hususunun belirtildiğini, yüklenici tarafından yapılan iş ve imalatların sözleşme proje ve teknik şartnameler doğrultusunda yapılıp yapılmadığı hususunda ortaya çıkan endişelerin giderilmesi için ... Daire Başkanlığınca oluşturulan inceleme heyetinin iş mahallinde yaptığı detaylı incelemeler ve tespitler sonucunda; yüklenicinin iş mahallinde yaptığı imalâtların genel olarak taahhüt konusu işin sözleşme proje ve teknik şartnameleri doğrultusunda yapılmadığını ortaya koyan ve eksik kusurlu işleri belirten 15.06.2015 tarihli mevcut durum tespit tutanağı, 16.06.2015 tarihli ... ... ölçüm raporu ve 22.06.2015 tarihli inceleme ve tespit raporu düzenlendiğini, ayrıntılı fiyat analizlerine göre hazırlanan 15.07.2015 tarihli inceleme ve tespit raporunda söz konusu işin yaklaşık maliyetinin hesaplandığını, 2013 fiyatlarına göre inşaat işleri için 1.119.073,93 TL, peyzaj işleri için 332.095 TL ve elektrik işleri için 8.634,60 TL olmak üzere 2.620.000,00 TL'lik yaklaşık maliyete göre 1.459.803,53 TL'lik iş tutarının eksik/kusurlu olduğu ve yüklenici iş ortaklığına 982.301,80 TL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiğini, haksız yere fazla ödenmiş olan miktarın güncellenmiş tutarının 1.186.739,57 TL olduğunu ve bu zararın tahsilinin gerektiğini beyanla tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 909.745,23 TL'nin ..., ... - ... ..., ... Şti. ve ... .... Şti'nden müştereken ve müteselsilen, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 269.974,88 TL'nin ... ..., ..., ..., ... Şirketi, ... ... Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 7.019,44 TL nin ..., ... ..., ... Mak. Şti. ve ... ...'den müştereken ve müteselsilen, ... Mak. Şti ve ... ...'den 1.186.739,57 TL'nin tamamından ayrıca kesin teminat farkı tutarlı olan 10.422,11 TL'den müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; bahse konu işin yapı denetim görevlilerince 06.01.2015 tarihinde ... Geçici kabul tutanağının tanzim edildiğini, bu tutanağa istinaden Başkanlık Makamınca Geçici kabul Heyeti teşkil ettirildiğini, akabinde geçici kabul çalışmalarına başlanıldığını, ... geçici kabul tutanağı şekil ve usul yönünden tamamlanmadan sehven davacı iş ortaklığının bir elemanına elden verildiğini, bu belgenin hukuki bir geçerliliğinin olmadığını, yüklenici tarafından yapılan iş ve imalatların, sözleşme, proje ve teknik şartnameler doğrultusunda yapılıp yapılmadığı hususunda ortaya çıkan endişelerin giderilmesi için teşkil ettirilen komisyon tarafından hazırlanan 15.07.2015 tarihli inceleme ve tespit raporuna göre, işin yaklaşık maliyetinin 2.620.000,00 TL olduğunu, toplam 1.459.803,53 TL iş tutarının eksik ve kusurlu olduğunun belirtildiğini, sözleşmenin feshedildiğini, yüklenici iş ortaklığına fazladan yapılan ödemenin güncellenen bedeli olan 1.186.739,57 TL'nin iadesi talebinde bulunulduğunu, yüklenici firmanın herhangi bir ödeme yapmaması nedeniyle, meblağın tahsili için Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2016/32 E. sayılı dosya ile dava açıldığını, dava konusu teminat mektuplarının irat kaydedilmesine ilişkin yapılan işlemlerin tamamen mevzuat dâhilinde yapılmış olduğunu, hukuka aykırı herhangi bir durumun söz konusu olmadığı beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2-Birleşen davada davalılar ... ... İnşaat Tarım Gıda Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ... Sanayi Limited Şirketi vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; davacı tarafından müvekkili şirket ile yapılan sözleşmenin açıkça hukuka ve usule aykırı olarak feshedildiğini, işin mevcut durumu itibariyle fazla ödeme olup olmadığı hususunun Çüngüş Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/1 D.İş sayılı dosyasıyla tespit edileceğini, anılan dosya kapsamında 18.12.2016 tarihli rapor ile KDV dahil 332.633,48 TL fazla ödeme tespit edildiğini, eksik inceleme dolayısıyla taraflarınca rapora itiraz edildiğini, ... geçici kabul tutanağı ile sabit olduğu üzere 06.02.2015 tarihinde "yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve geçici kabule engel olabilecek eksik ve kusurlu hususların bulunmadığı görülmüştür" ifadeleriyle uygun görüldüğünü ve 25.05.2015 tarihinde makamca onaylandığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme davacı tarafından feshedildiğinden, kesin teminat mektubu ve ek kesin teminat mektubu olarak toplam 116.643,14 TL'nin irat kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte tahsili talebiyle Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/777 Esas sayılı dosyasıyla dava açıldığını, davanın derdest olduğunu, anılan dosya kapsamında fesih işleminin usulsüzlüğünün tespit edileceğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3-Davalı ... vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; müvekkilinin görevini kanuni gereklere uygun ve tarafsızlıkla yaptığını, mevzuata göre götürü usulü ihale işlerinde indirime gidilmesi mümkün olmadığı halde soruşturma raporunda indirim hesaplanmış olması sebebiyle fazla ödeme yapılmış gibi fark çıkarılmasının gerçeği yansıtmadığını, ihale konusu işin anahtar teslimi götürü usule tabi olduğunu, işin geçici kabulünde bir takım eksiklikler tespit edildiğini, bu eksikliklerin ise idarenin yaklaşımları sebebiyle tam olarak tamamlanamadığını öne sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

4-Davalı ... birleşen davaya cevap dilekçesinde; geçici kabul işlemlerinin ile ilgili mevzuata uygun bir şekilde yapıldığını, denetim faaliyetlerinin yürütüldüğü bir işte ortada bir tereddüt yok iken işin en detaylı bir şekilde her imalât kaleminin altyapısına varana kadar imalâtların içerisinde nelerin olduğunu gizli ve görünmeyen yüzeylerinin altında içinde nelerin olduğunu sorgulayarak ayrıntılı bir kabul yapılmasının da mümkün olmadığını, söz konusu işin görünmeyen kısımlarında olduğu iddia edilen eksikliklerinde geçici kabul işlemi ile ilişkilendirilemeyeceğini, bu türden eksikliklerin tespitinin geçici kabul komisyonunca tespit edilebilir nitelikte olmadığını, bunun yanında inceleme ve tespit komisyonunun görünmeyen altyapı imalatlarının tamamının olmadığını iddia etmesinin de manidar olduğunu, gizli ayıp kapsamına giren imalâtlardan da geçici kabul komisyonunun mesul tutulamayacağını, İşletme Müdürlüğü bilgisi dahilinde ve kontrollükçe yapılmasına lüzum görülmeyen işler için eksik denmesinin doğru olmadığını, dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümünde sorumluluklarının kendilerince mesleki branşlara göre ayrıldığını, peyzaj işlerinde gerek işin başından sonuna kadar geçen sürede yapı denetim görevlileri tayin edilirken gerekse geçici kabul komisyonu oluştururken peyzaj mimarının hiçbir aşamada görevlendirilmediğini, dolayısıyla iddia edilen peyzaj işlerine ait eksikliklerden varsa bile idarenin müterafik kusurlu olduğunu öne sürerek davanın reddini istemiştir.

5-Davalı ... birleşen davaya cevap dilekçesinde; sorumlu tutulduğu fazla ödemenin ödenmemiş tutardan küçük olduğunu, yani ödenmemiş bir para için sorumluluğunun arandığını, geçici kabul belgesinde bulunan imzası vasıtasıyla ödemelerle ilişkilendirildiğini, bu belgeye dayanılarak hiçbir ödeme yapılmadığı için ödemelerin ... geçici kabul teklif belgesinin düzenlenmesinden önce gerçekleştiğini, söz konusu iş ile ilgili olarak şahsından kaynaklı hiçbir ödeme yapılmadığı öne sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

6-Davalı ... birleşen davaya cevap dilekçesinde; tespit edilen eksik imalat bedelinin sözleşme bedenine göre oldukça küçük bir değer olduğunu ve söz konusu işin sözleşmesine göre kesin hesap hakedişinde yükleniciden kesilmesinin mümkün olduğunu, Çüngüş Sulh Hukuk Mahkemesi'nin söz konusu iş ile ilgili 2015/1 D.İş numaralı dosyasına konu bilirkişi raporunda elektrik işleri ile ilgili herhangi bir eksik veya kusurlu imalâta yer verilmediğini, mahkemenin görevlendirdiği bağımsız bilirkişi raporunun da dikkate alınmasının gerektiğini, 02.02.2015 tarihinde askerlik görevi nedeniyle izne ayrıldığını, bu yüzden söz konusu geçici kabul çalışmalarına katılamadığını, bu hususun teftiş kurulu soruşturma raporunda da yazdığını, şahsına bir suçlama yöneltilmediğini, uzmanlık alanı elektrik elektronik mühendisliği olduğu için söz konusu için sadece elektrik işleri ile ilgili yapı denetim görevi olup, bu yüzden diğer uzmanlık alanlarını ilgilendiren konularda şahsına yöneltilen hiçbir suçlamayı kabul etmediğini öne sürerek davanın reddini savunmuştur.

7-Davalı ... ... vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; fazla ödeme olup olmadığının ancak yüklenici firma tarafından yapılan tüm işlerin hesaplanması sonucunda anlaşılacağını, idare tarafından eksik yapıldığı belirtilen işlerin tamamının hesaplanması gerektiğini, müvekkili hakkında Çüngüş Cumhuriyet Savcılığı'nın 2015/161 Soruşturma sayılı dosyasında takipsizlik kararı verilmesinin de müvekkilinin herhangi bir hukuki sorumluluğu olmadığının karinesi olduğunu, eksik yapıldığı iddia edilen imalatlar nedeniyle sorumluluğu doğan kişilerin müvekkilleri değil, işin ihale edilmesi sürecinden başlayarak, hakedişleri onaylayan ve geçici kabulü imzalayıp sonrasında işi iptal eden tüm yetkililer olduğunu belirtilerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile esas davada, taraflar arasında mevcut 14.02.2024 tarihli anahtar teslimi 1.763.000,00 TL götürü bedelli iş sahibi ... Genel Müdürlüğü'nün 05.08.2014 tarihli oluru ile ilave iş artışı ile 1.931.204,80 TL bedelli sözleşme kapsamında, sözleşme ile ilgili 06.01.2015 tarihli ... geçici kabul teklif belgesine göre işin sözleşmesine uygun olarak tamamlandığı ve geçici kabule hazır olduğunun belirlendiği, davalı idarece teşkil ettirilen geçici kabul komisyonunca iş mahallinde 05.02.2015 tarihinde gerekli incelemeler yapılarak 06.02.2015 tarihinde geçici kabul tutanağının eksik ve nefaset gerektiren işler de gösterilmek suretiyle usulünce belirlendiği, davalı ... Genel Müdürlüğü'nün idari soruşturma sonucu teftiş kurulu başkanlığı tarafından düzenlenen 02.09.2015 tarihli soruşturma raporunda, geçici kabul ve farklılık arz eden tespitlerin somut verilere dayalı olmayıp afaki olduğu, gerek birleşen davada aldırılan bilirkişi raporu gerekse mahkemece birleşen davayı da kapsayacak şekilde esas davada aldırılan bilirkişi raporu ve ek raporları ile anlaşılmış olmakla, geçerli bir geçici kabul tutanağının idare elemanlarınca (beraat kararı ile sonuçlanan ceza dosyası içeriği de gözetildiğinde) düzenlendiği, bu nedenlerle kesin teminat mektubu ve geçici kesin teminat mektubunun nakde çevrilerek irat kaydedilmesi koşullarının bulunmadığının anlaşıldığı, haksız nakde çevrildiği gerekçesiyle teminat mektuplarının tazmin edilen bedellerinin istirdadı istemiyle açılan esas davanın, teminat mektupları toplam bedeli 116.100,00 TL için davanın kısmen kabulü ile 116.100,00 TL'nin 02.10.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine; birleşen dava ile ilgili yapılan yargılamada ise dava ve karar tarihi dikkate alındığında, taraflar arasında mevcut eser sözleşmesi kapsamında kesin kabulün yapılmadığı, ceza dosyası içeriği ve mahkemece aldırılan bilirkişi raporları ile dosya kapsamı dikkate alındığında, 06.02.2015 tarihinde usulünce geçici kabul tutanağının düzenlendiği, davalı yüklenici adi ortaklığı oluşturan şirketlerin sözleşme kapsamında hak ettikleri bedelin eksik yapılan iş bedeli ve yine nefaset gerektiren iş bedeli mahsup edildiği takdirde dahi davalı yüklenici şirketlere 158.099,62 TL eksik ödeme yapıldığı, davacı iş sahibinin tahsilini talep edebileceği fazladan yapmış olduğu bir ödeme bulunmadığının, birleşen dosyayı da kapsayacak şekilde aldırılan rapor, birinci ek rapor ve özellikle 13.10.2020 tarihli üçüncü ek rapor ve dosya kapsamı ile anlaşıldığı gerekçesiyle birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı birleşen davada davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; söz konusu ... Geçici Kabul Tutanağının Tebligat Kanunu'na uygun olarak verilmediğini, bu itibarla şeklen ve usulen tamamlanmamış olan ... Geçici Kabul Tutanağının hukuki olarak bir geçerliliği bulunmadığını, projesinde olduğu halde dikilmeyen toplam 7745 adet özel nitelikli süs bitkisinden, yapılmayan çim saha imalâtlarından, eksik çocuk oyun grubu içerisinde bulunan oyun aletlerinden, projeye uygun yapılmayan pergoleler, banklar, masalar, basketbol-voleybol sahası, merdiven-istinat duvar işleri, spor alanları alt ve üst yapı imalâtlarından, nizamiye giriş takı vb. imalâtlardan hiç bahsedilmediğini, bundan dolayı hükme esas alınan bilirkişi raporunda ciddi eksiklikler bulunduğunu ve bu hali ile kabul edilmesinin mümkün olmadığını, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından istinaf başvurusu reddedilen yerel mahkeme kararında dava konusu işe ait projelerde yapılması ön görülen ancak hiç yapılmayan ya da eksik ve kusurlu yapılan imalatlarla ilgili bir tespit yapılmadığını, dava konusu işe ait uygulama projelerinde yapılacak olan imalatlar ve bunlara ait detayların proje yapım tekniğine uygun olarak anlaşılır şekilde verildiğini, müvekkili kurumun inceleme ve tespit heyetince iş mahallinde ciddi ve kapsamlı çalışma yapılarak tüm imalatların ölçüldüğünü, bununla birlikte dava konusu teminat mektuplarının irat kaydedilmesine ilişkin yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, buna göre yüklenici şirketlere fazla ödeme yapıldığının açık olduğunu, bilirkişi heyetinin yerinde tespit ve hesaplama yapmaksızın dosyadaki bilgi ve belgeleri kullanarak kaanate varmasının sağlıklı olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl davada eser sözleşmesinden kaynaklanan, sözleşmenin davalı iş sahibi tarafından feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilen teminat mektubu tutarlarının gelir kaydedildiği tarihten itibaren başlamak kaydıyla ticari faiz uygulanmak suretiyle tahsili istemine ilişkin olup, birleşen dava da; eser sözleşmesinden kaynaklanan eksik iş bedeli alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı birleşen davada davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.