davacı idarenin kamulaştırma bedeli tespiti davasında bilirkişi raporundaki değerleme yöntemleri, faiz ve objektif değer artışına yönelik itirazlarının, bölge adliye mahkemesince usuli kazanılmış hak ilkesiyle istinafının esastan reddine ilişkin temyiz incelemesi.

Davacı idarenin kamulaştırma bedeli tespiti davasında bilirkişi raporundaki değerleme yöntemleri, faiz ve objektif değer artışına yönelik itirazlarının, bölge adliye mahkemesince usuli kazanılmış hak ilkesiyle istinafının esastan reddine ilişkin temyiz incelemesi.

Özet: Hakkaride bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesince belirlenen kamulaştırma bedeli ile tescil kararı, davacı idare tarafından bilirkişi raporundaki arazi niteliği, kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artışı ve ağaç bedellerine ilişkin hatalı değerlendirmeler gerekçe gösterilerek istinaf edilmiş; ancak Bölge Adliye Mahkemesi, usuli kazanılmış hak ilkesi ve istinaf edenin sıfatı gözetilerek yapılan incelemede davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, bunun üzerine davacı idare aynı gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/2568 E. , 2025/8096 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2574 Esas, 2024/3130 Karar

DAVA TARİHİ : 01.02.2023

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/139 Esas, 2023/235 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Hakkari ili, ... ilçesi, ... köyü 1 64... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabul edildiğini, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak kullanıldığını; ancak bölgede yerleşmiş uygulamalarda kapitalizasyon faiz oranının sulu taşınmazlar için %4, kuru taşınmazlar için ise % 5 olduğunu, objektif değer artışının yüksek tespit edildiğini, ağaçlara ilişkin hesaplamada endeks uygulanmasının doğru olmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2023 yılı kesin verilerinde ortalama değerler esas alınmak ve masraf olduğu gibi kullanılmak suretiyle yapılan hesaplamada taşınmazın m² bedelinin 340,49 TL olduğu, İlk Derece Mahkemesince 2022 yılı tahmini verilere göre yapılan hesaplama sonrası taşınmazın m2 bedelini 169,25 TL olarak kabul eden bilirkişi raporu hükme esas alınarak kamulaştırma bedelinin belirlenmesi istinaf edenin sıfatı ve usuli kazanılmış hak ilkesi gözetilerek kaldırma nedeni yapılmadığı, sulu tarım arazisi olduğu anlaşılan dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca yörede mutad olarak ekilen buğday/saman, domates karpuz münavebe ürünleri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinde, %4 kapitalizasyon faizi uygulanarak m² birim fiyatının 169,25 TL/m² olarak belirlenmesinde, taşınmazın dosya kapsamı, bilirkişi raporu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sisteminden anlaşılan niteliği, geometrik durumu, özelliği dikkate alınarak belirlenen % 50 oranında objektif değer artışı uygulanmasında, belirlenen ağaç bedelinde istinaf edenin sıfatına göre bir isabetsizlik bulunmadığı, dava tarihi itibarıyla 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereği davanın dört ay içinde sonuçlandırılamaması halinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitimi tarihinden itibaren kanuni faiz işletilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi doğru değil ise de bu hususlar kamu düzenine ilişkin olmadığından istinaf edenin sıfatına göre düzeltme nedeni yapılmamış, eleştirilmekle yetinilerek davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.