yol olarak terkin edilen taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitinde emsal kıyaslaması ve fazla bedelin nemalı iadesi hususunda temyiz incelemesi.

Yol olarak terkin edilen taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitinde emsal kıyaslaması ve fazla bedelin nemalı iadesi hususunda temyiz incelemesi.

Özet: Davacı idarece açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararı davacı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince iki kez incelenmiştir. İlk istinaf başvurusunda karar bozulup dosya yeniden yargılama için gönderilmiş; ikinci istinaf başvurusunda ise Bölge Adliye Mahkemesi, emsal taşınmazın değerlendirilmesine ilişkin itirazları reddederek birim fiyatın doğru olduğunu belirtmiş, ancak depo edilen bakiye bedelin nemasız iadesine ilişkin hükmü hatalı bularak, neması ile birlikte iadesi gerektiği gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararını düzelterek esas hakkında yeniden hüküm kurmuştur. Davacı idare vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin bu düzeltilmiş kararını temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/1933 E. , 2025/8062 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2894 Esas, 2024/3133 Karar

DAVA TARİHİ : 31.03.2021

KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/13 Esas, 2024/427 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Hakkari ili, .... ilçesi, ... köyü 3 40... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince faiz yönünden kanuna aykırı karar verildiğini, bilirkişi raporunda emsal kabul edilen taşınmazın dava konusu taşınmaza emsal olabilecek nitelikte olmadığını farklı ilçede olması ve uzaklıkları nedeniyle doğru sonuca ulaşılamayacağını, arsa niteliğindeki taşınmazlara değer biçilirken, kıymet takdiri esasları gereği yakın yüzölçümüne sahip, yakın yerlerdeki ve değerlendirme tarihine yakın zamanlardaki emsal satışların kullanılması gerektiğini, doğru bir sonuç alabilmek için taşınmaz ve emsal taşınmazın aynı bölgede bulunması gerektiğini, dava konusu taşınmazın kendisinden 18 kat daha küçük tapu alanına sahip emsal taşınmaz ile kıyaslanmasının doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz ile emsal alınan Hakkari ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 12... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kayıtların yerel mahkemece toplandığı, bu bilgi ve belgeler doğrultusunda bilirkişi kurulu raporu üzerinde yapılan denetim sonucunda; değerlendirmeye esas alınan emsalin satış tarihinin dava tarihinden önce ve tapuda yapıldığı, yine her ne kadar emsal alınan taşınmazın yüz ölçümü dava konusu taşınmaza göre küçük ise de ... ilçesinin yeni ilçe olması nedeni ile fazlaca arsa satışının olmaması ve emsal taşınmazın konumu da dikkate alınarak, bu satışın emsal kıyaslamasına esas alınabileceği, emsal ile dava konusu taşınmazın mevkii, konum, nitelik, yüzölçümleri bakımından kıyaslaması yapılarak ve benzer özellikleri ile üstün ve eksik yanları gözetilerek dava konusu taşınmazın, emsal olarak alınan taşınmazın 225/575'i kadar değerli olduğuna dair yapılan karşılaştırmanın yerinde olduğu dikkate alınarak, aynı gün denetimden geçen benzer taşınmazlara ilişkin metrekare fiyatları da gözetilerek taşınmazın birim fiyatının 472,43 TL/m² olarak belirlenmesinde istinaf edenin sıfatın göre bir isabetsizlik görülmediği, ancak davacı tarafından depo edilen bakiye bedelin, bankadan çekilmiş ise çekildiği tarihe kadar varsa işlemiş neması ile birlikte, çekilmemiş ise varsa işlemiş nemasıyla birlikte davacı idareye iadesine karar verilmesi gerekirken, nemasız olarak iadesine ilişkin hüküm kurulması doğru görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvurusunda ileri sürülen nedenleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.