Kamulaştırma bedeli tespiti ve terkin davasında emsal taşınmaz kıyaslaması ile nema iadesi hususundaki istinaf kararına karşı temyiz incelemesi.
Özet: Bir taşınmazın yol olarak kamulaştırma bedelinin tespiti ve tapudan terkini davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararları, davacı idarenin istinaf başvuruları üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenmiş; emsal taşınmaz değerlendirmesi yönünden ilk derece mahkemesi kararını yerinde bulmakla birlikte, kamulaştırma bedelinin nemasız iadesi hükmünü hatalı bularak düzeltip esastan yeni bir hüküm kurmuş ve bu karar davacı idarece temyiz edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/1474 E.  ,  2025/8060 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2887 Esas, 2024/3092 Karar
DAVA TARİHİ : 31.03.2021
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/5 Esas, 2024/423 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Hakkari ili, ... ilçesi, ...köyü 3 43... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince faiz yönünden yasaya aykırı karar verildiğini, bilirkişi raporunda emsal kabul edilen taşınmazın dava konusu taşınmaza emsal olabilecek nitelikte olmadığını farklı ilçede olması ve uzaklıkları nedeniyle doğru sonuca ulaşılamayacağını, arsa niteliğindeki taşınmazlara değer biçilirken, kıymet takdiri esasları gereği yakın yüzölçümüne sahip, yakın yerlerdeki ve değerlendirme tarihine yakın zamanlardaki emsal satışların kullanılması gerektiğini, doğru bir sonuç alabilmek için taşınmaz ve emsal taşınmazın aynı bölgede bulunması gerektiğini, dava konusu taşınmazın kendisinden 18 kat daha küçük tapu alanına sahip emsal taşınmaz ile kıyaslanmasının doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz ile emsal alınan Hakkari ili, Şemdinli ilçesi, ... Mahallesi 1 12... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kayıtların yerel mahkemece toplandığı, bu bilgi ve belgeler doğrultusunda bilirkişi kurulu raporu üzerinde yapılan denetim sonucunda; değerlendirmeye esas alınan emsalin satış tarihinin dava tarihinden önce ve tapuda yapıldığı, yine her ne kadar emsal alınan taşınmazın yüz ölçümü dava konusu taşınmaza göre küçük ise de ... ilçesinin yeni ilçe olması nedeni ile fazlaca arsa satışının olmaması ve emsal taşınmazın konumu da dikkate alınarak, bu satışın emsal kıyaslamasına esas alınabileceği, emsal ile dava konusu taşınmazın mevkii, konum, nitelik, yüzölçümleri bakımından kıyaslaması yapılarak ve benzer özellikleri ile üstün ve eksik yanları gözetilerek dava konusu taşınmazın, emsal olarak alınan taşınmazın 225/575'i kadar değerli olduğuna dair yapılan karşılaştırmanın yerinde olduğu dikkate alınarak, aynı gün denetimden geçen benzer taşınmazlara ilişkin metrekare fiyatları da gözetilerek taşınmazın birim fiyatının 472,43 TL/m² olarak belirlenmesinde istinaf edenin sıfatın göre bir isabetsizlik görülmediği, ancak davacı tarafından depo edilen bakiye bedelin, bankadan çekilmiş ise çekildiği tarihe kadar varsa işlemiş neması ile birlikte, çekilmemiş ise varsa işlemiş nemasıyla birlikte davacı idareye iadesine karar verilmesi gerekirken, nemasız olarak iadesine ilişkin hüküm kurulması doğru görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvurusunda ileri sürülen nedenleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2.Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.