kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında emsal değerleme, fiili el atma ve önceki yargı kararlarıyla uyuma ilişkin istinaf kararı denetimi.

Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında emsal değerleme, fiili el atma ve önceki yargı kararlarıyla uyuma ilişkin istinaf kararı denetimi.

Özet: Bir idarenin kamulaştırmasız olarak el attığı ileri sürülen bir taşınmaz için bedel tahsili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul kararı üzerine taraflarca yapılan istinaf başvurularını değerlendiren bölge adliye mahkemesi, taşınmazın imar planındaki konumu, belediye hizmetlerinden yararlanması ve emsal karşılaştırma yöntemiyle yapılan bilirkişi değerlemesinde isabetsizlik bulunmadığını, belirlenen 1.912,65 TL/m² birim fiyatının benzer kesinleşmiş emsal kararlar ile uyumlu olduğunu ve el atmanın 1983 sonrası gerçekleştiğini tespit ederek, her iki tarafın istinaf başvurularını esastan reddetmiş ve ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.

5. Hukuk Dairesi 2025/1796 E. , 2025/12664 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/3353 Esas, 2024/1951 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/12 Esas, 2023/321 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 661 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen yol yapılmak suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza müvekkili idare tarafından el atılmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu itibarıyla kıymetli bir bölgede yer aldığını, dosyaya sundukları emsalin değerlendirmede esas alındığını, ancak dava konusu taşınmaz emsalden değerli olduğu hâlde, değersiz görülmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kısmen kabul kararı verildiği hâlde, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini, bilirkişi ek raporunda daha düşük metrekare birim bedeli hesaplandığı hâlde, gerekçesi açıklanmadan daha yüksek bedel üzerinden hüküm kurulduğunu, dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal alınan taşınmazın dava konusu taşınmaz ile benzer niteliklere sahip olmadığını, emsal satışın eski tarihli olduğu gibi yüzölçümünün de dava konusu taşınmazdan farklı olduğunu ve emlak vergi değerlerinin mukayese edilmediğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli ... Planında ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içerisinde 30 metre genişliğinde yolda kaldığı, belediye hizmetlerinden yararlandığı, meskun olduğu anlaşılmış olup bilirkişilerce arsa vasfında kabulü ile emsal karşılaştırma yöntemiyle yapılan değerlendirmede bir isabetsizlik olmadığı, kaldırma kararından sonra dosyada fen bilirkişisi tarafından hava fotoğrafları üzerinden yapılan incelemede 2003 yılına ait hava fotoğraflarında fiilen el atıldığının tespit edildiği ve el atmanın 1983 tarihinden sonra gerçekleştiğinin tespit edildiği, tüm bu nedenlerle dava konusu taşınmazın ve somut emsal kabul edilen ... Mahallesi 11 06... parsel sayılı taşınmazın imar parseli olduğu, dolayısıyla düzenleme ortaklık payı yönünden denkleştirmenin yapılmamasının yerinde olduğu, dava konusu parsel ile somut emsalin emlak vergilerine esas rayiç değerlerine ilişkin oranlama ile uyumlu şekilde mukayese yapıldığı, bu bağlamda aynı bölgeden 15159 parsele yönelik daha önce açılan tazminat davalarının istinaf ve Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, örneğin Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2019/10422 Esas, 2020/9409 Karar sayılı kararında 21.04.2017 tarihi için 1.792,81 TL/m²nin kesinleştiği, ... ilçesi ... Mahallesi 15161 parsel sayılı taşınmazın değerleme tarihi olan 05.01./2017 tarihindeki metrekare değerinin 1.742,20 TL/m² olarak hesaplanmış olduğu, yine Daireden geçen ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2020/10467 Esas, 2021/7174 Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleşen 9671 parsel sayılı taşınmaz için 1.796,00 TL/m² birim değerinin kesinleştiği, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2020/10995 Esas, 2021/4358 Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleşen ... Mahallesi 721 parsel sayılı taşınmaz için 2013 yılı için 671,00 TL/m² birim değerinin kesinleştiği gözetildiğinde, işbu dosyada 11.06.2016 tarihi için belirlenen 1.912,65 TL/m² birim fiyatının, eldeki dava tarihi ve endeks farklılıkları da dikkate alındığında yerinde olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 661 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.