Denizlideki sulu tarım arazisi kamulaştırma bedelinin tespiti davasında gelir metodu, %70 objektif değer artışı ve Anayasa Mahkemesi kararı sonrası yasal faiz uygulanmasına yönelik temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne ve taşınmazın yol olarak terkinine karar vermiş; bu kararı hem davacı idare (belirlenen bedelin yüksek olduğu iddiasıyla) hem de davalı (bedelin düşük olduğu ve Anayasa Mahkemesi kararı gereği farklı faiz uygulanması gerektiği iddiasıyla) istinaf etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın sulu tarım arazisi olarak tespiti, gelir metoduyla bilimsel verilere dayalı net gelir tespiti, %4 kapitalizasyon faizi, %70 objektif değer artışı ve ilgili Yargıtay içtihadı doğrultusunda dava tarihinden dört ay sonra yasal faiz işletilmesinde bir isabetsizlik görmediği gerekçesiyle her iki istinaf başvurusunu da esastan reddetmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/1653 E.  ,  2025/12657 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/69 Esas, 2024/69 Karar
KARAR: Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Denizli 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2023/176 Esas, 2024/291 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Denizli ili, ..., Mahallesi 2 57... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla kıymetli bir bölgede yer aldığını belirterek gerçek değerinin tespit edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma dosyasında belirlenen bedelin düşük olduğunu, kamulaştırma işleminin 2942 sayılı Kanun'da belirlenen usul ve esaslara uygun olarak yapılmadığını ileri sürmüştür.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hesaplama yöntem ve ölçütlerine aykırı olduğunu, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, dava konusu taşınmaz için objektif değer artışı uygulanmaması gerektiğini, üretim masraflarının somut şekilde ortaya konulmasını, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, dava tarihinden sonra Anayasa Mahkemesinin 01.08.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/83 Esas, 2223/69 Karar sayılı kararı ile yasal faiz işletilmesi nedeniyle enflasyon karşısında oluşan değer kaybının giderilmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine ilişkin 2942 sayılı Kanun’da yer alan düzenlemeyi iptal ettiğini, bu nedenle kamulaştırma bedeline dava tarihinden ödemenin yapıldığı tarihe kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı üzerinden faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun'un 15 inci maddesindeki usul ve esaslara göre bilirkişi kurulu tayin edilip keşif yapılmasında, dava dilekçesine ekli davacı idarenin kıymet takdir raporunda taşınmazda sulama durumunun bulunduğuna ilişkin tespiti ile bilirkişi raporunda taşınmazın dereden sulandığına ilişkin tespit beraber değerlendirildiğinde taşınmazın sulu tarım arazisi olarak tespitinin yapılıp, sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu kullanılarak bilimsel yolla dosyaya getirilen resmî veriler esas alınarak net gelirin tespit edilmesinde, taşınmazın niteliğine uygun oranda %4 kapitalizasyon faizi uygulanmasında ve ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinden edinilen bilgilerden tespit edilen dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri de dikkate alınarak %70 oranında objektif değer artışı uygulanmasında ve sonuç metrekare birim fiyatının ve bu şekilde kamulaştırma bedelinin tespitinde bir isabetsizlik görülmediği, davacı kurum lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinde ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/11813 Esas, 2024/5637 Karar sayılı kararı gereğince dava tarihi 01.08.2023 tarihinden önce olduğundan dava tarihinin dört ay sonrasından itibaren yasal faiz işletilmesinde de bir isabetsizlik görülmediği, ancak 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrasına göre kararın tescil hükmü kesin olmasına rağmen kararın tamamına karşı istinaf yoluna başvurulabileceği yazıldığının anlaşıldığı, bunun mahallinde düzeltilebilen ve esasa etkili olmayan bir hata olduğu gerekçesiyle davacı idare ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki Denizli ili, ..., Mahallesi 2 57... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.