Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, emsal taşınmaz seçimi ile düzenleme ortaklık payı kesintisine itiraz eden davalıların istinaf başvurularının reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: İzmirde bulunan bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş; davalı taşınmaz malikleri, emsal seçimi, düzenleme ortaklık payı kesintisi ve taşınmaz üzerindeki yapının değerlemesi gibi konularda belirlenen kamulaştırma bedelinin düşük olduğu iddiasıyla istinaf başvurusunda bulunmuş; ancak bölge adliye mahkemesi, taşınmazın arsa niteliği, belirlenen metrekare birim fiyatı ve toplam bedelin yasalara uygun olduğu gerekçesiyle bu istinaf başvurularını esastan reddetmiş, davalılar ise bu ret kararını temyiz yoluna taşımıştır.
5. Hukuk Dairesi         2024/10190 E.  ,  2025/7830 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/4261 Esas, 2024/1868 Karar
DAVA TARİHİ : 28.12.2017
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 14. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/399 Esas, 2023/399 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 39... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; gerçek değerin tespitini talep etmiştir.
2. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; gerçek değerin tespitini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal taşınmazın doğru seçilmediğini, düzenleme ortaklık payı kesintisinin yapılmaması gerektiğini, düzenleme ortaklık payı kesintisinin hatalı oranda yapıldığını, taşınmaz üzerinde bulunan yapının korunması gerekli taşınmaz ve kültür varlığı olduğu da gözetildiğinde kamulaştırma bedelinin düşük kaldığını ileri sürmüştür.
2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal taşınmazın doğru seçilmediğini, düzenleme ortaklık payı kesintisinin hatalı yapıldığını, emsallerinin dikkate alınmadığını, emsal karşılaştırmasının usulüne uygun yapılmadığını, itirazlarının dikkate alınmadığını, eski eser niteliğinde yapının bu özelliği dikkate alınmaksızın hesaplama yapıldığını ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğunu, dava konusu taşınmazın kadastral parsel, emsal taşınmazın ise imar parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmasında, yapılan karşılaştırma neticesinde dava konusu taşınmazın, emsalin 1,24 katı değerinde kabul edilerek m² birim fiyatının, benzer dosyalarla uyumlu şekilde, dava tarihi itibarıyla 1.716,00 TL olarak belirlenmesinde, taşınmaz kısmı üzerinde bulunan yapıya değer biçilmesinde, neticesinde toplam kamulaştırma bedelinin 2.001.437,95 TL olarak tespitinde, kamulaştırma bedelinin derhal ödenmesine karar verilmesinde, istinafa gelen tarafın sıfatı da nazara alındığında, usul ve kanuna bir aykırılık bulunmadığından istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerindeki yapılara aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalılardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.