kamulaştırma bedelinin tespiti davasında tarım arazisi değerlemesinde net gelir, kapitalizasyon faizi, üretim giderleri ve artan kısımların değer kaybı ile idare lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi hususlarının incelenmesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında tarım arazisi değerlemesinde net gelir, kapitalizasyon faizi, üretim giderleri ve artan kısımların değer kaybı ile idare lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi hususlarının incelenmesi.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararının hem kamulaştıran idare tarafından bedelin yüksek, hem de taşınmaz sahibi tarafından bedelin düşük olduğu gerekçesiyle istinaf edilmesi üzerine, bölge adliye mahkemesince istinaf başvuruları esastan reddedilerek kuru tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın net gelir yöntemiyle, yöre koşullarına uygun münavebe ve üretim giderleri dikkate alınarak %5 kapitalizasyon faiziyle değerinin belirlendiği, kalan kısımda değer azalışına hükmedildiği, bu kararın idarece kamulaştırma bedeli ve vekalet ücreti hususlarında temyiz edilmesinde, yüksek yargı tarafından değerleme yönteminin yerinde, idare lehine vekalet ücreti takdir edilmemesinin ise hukuka uygun bulunduğunun belirtildiği bir hukuki süreçtir.

5. Hukuk Dairesi 2024/13308 E. , 2025/7988 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2714 Esas, 2024/1899 Karar

DAVA TARİHİ : 08.12.2022

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Karacabey 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/772 Esas, 2023/527 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ... ilçesi, .... Mahallesi 105 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının %6 uygulanması gerektiğini, münavebe ürünlerinin hatalı belirlendiğini ve taşınmazın fiili durumunun dikkate alınmadığını, üretim masrafının düşük belirlendiğini, arta kalan 570,92 m²lik kısmın kamulaştırılmasına muvafatlerinin bulunmadığını, müvekkil idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi, değer biçilirken de yöre koşullarına uygun münavebe ürünleri seçilmek suretiyle dava tarihinde geçerli olan resmi veri listesi ile taşınmazın bulunduğu yer İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinde belirtilen masraflarla ekonomik tarım yapılamayacağının değerlendirilip üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında alınması, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre % 5 kapitalizasyon faizi uygulanması, taşınmazın net gelir yöntemiyle gerçek değerine ulaştığından objektif değer artışı uygulanmaması, kamulaştırmadan geriye kalan A harfi ile gösterilen kısmın yüz ölçümü, geometrik şekli, tarım yapılmasına elverişliği, ulaşım durumu ve diğer özellikleri dikkate alınarak bu kısımda % 60 değer azalışı olduğuna hükmedilerek bu kısmın tamamının kamulaştırılmasına hükmedilmesi, C harfi ile gösterilen kısımda ise aynı gerekçelerle % 20 oranında değer azalışı uygulanması yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değerinin tespit edilmesi yerindedir.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.