Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında 5. Hukuk Dairesi, önceki bozma kararı sonrası taşınmazın değerlemesi ve bağımsız bölümlerin mülkiyeti ihtilaflarını temyiz incelemesiyle değerlendirdi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili davasında, yerel mahkemenin ilk kabul kararı; emsal değerlerle uyumsuz ve gerekçesiz bilirkişi raporu, taşınmaz üzerindeki bağımsız bölüm mülkiyet ve imalat bedeli hesaplamalarındaki eksiklikler ile kanun değişikliğinin dikkate alınmaması nedenleriyle bozulmuştur. Bozmaya uyularak yeniden verilen kabul kararı, davacı idarece vekalet ücretinin mükerrer ödenmesi endişesiyle, davalılarca ise belirtilmeyen gerekçelerle temyiz edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2024/8759 E.  ,  2025/7773 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/133 Esas, 2023/84 Karar
DAVA TARİHİ : 06.11.2012
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Rize ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 9 38... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaz üzerinde bulunan her bağımsız bölümün özellikleri ve iç donanımları dikkate alınarak değer biçilmesini istemiştir.
2. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.
3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu, yapı grubunun hatalı belirlendiğini, daireler ve dükkan bedellerinin gerçek bedelinin tespitini talep etmiştir.
4. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dosyaya sunulan emsal satışlarının dikkate alınarak bedel belirlenmesini istemiştir.
5. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; acele el koyma bedelinin düşük olduğunu taşınmaz üzerindeki binanın gerçek bedelinin tespitini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 02.02.2016 tarihli ve 2012/684 Esas, 2016/58 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 02.02.2016 tarihli ve 2012/684 Esas, 2016/58 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; Dairemizin 06.07.2017 tarihli ve 2016/19322 Esas, 2017/17932 Karar nolu dosyasında 2014 yılı değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu taşınmazla benzer nitelikte olup Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sitesinden edinilen bilgilere göre dava konusu taşınmaza yaklaşık 630 metre mesafede olan 9 36... parsel sayılı taşınmaza 1020,13 TL/m², 19.03.2018 tarihinde Dairemizce incelenen ve dava konusu taşınmaza yaklaşık 240 metre mesafede olan 9 70... parsel sayılı taşınmaza da 2013 yılı değerlendirme tarihi itibarıyla 768,42 TL/m² bedel belirlenmiş ve bu bedeller Dairemizce de uygun görülmüştür. Bu durumda dava konusu taşınmazın konumu, özellikleri ve değerlendirme tarihi dikkate alındığında dosya kapsamında bulunan ve dava konusu taşınmazın metrekare bedelini 2453,76 TL/m² belirleyen bilirkişi raporu hüküm kurmaya yeterli olmadığı, bu nedenle dosyanın bilirkişilere tevdi edilerek yukarıda belirtilen metrekare birim fiyatlarından ayrılma nedeni açıklanarak ek rapor alınması gerekirken yetersiz rapora göre hüküm kurulması, tüm dosya kapsamı ve 10 uncu celsede 39 nolu bağımsız bölüm maliki vekilinin “atılan çekme katın yarı yarıya müvekkillere ait olduğu yönünde matabıkız, yalnız tabliyenin davalı vekili ...’ün müvekkili tarafından yapıldığını kabul ediyoruz.” yönündeki beyanları dikkate alındığında dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan binanın 39... nolu bağımsız bölümlerinin üzerlerindeki asma katın mülkiyeti konusunda taraflar arasında bir ihtilaf yoktur. Bu durumda, 39 nolu bağımsız bölümdeki 40 nolu bağımsız bölüm sahibinin yaptığı imalat da hesaplanarak buna göre bankada bloke edilen miktarın 39... numaralı bağımsız bölüm sahiplerine dağıtılması gerektiğinin düşünülmemesi ve 7139 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik hükümlerine göre işlem yapılması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 30.03.2023 tarihli ve 2019/133 Esas, 2023/84 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde; ilk kararla ödenmesine karar verilen vekâlet ücretinin bozma sonrası da hüküm altına alınmasının mükerrer ödemeye sebebiyet vereceğini iddia ederek kararın (7 ) numaralı bendi yönünden bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza emsallerine göre düşük bedel belirlendiğini, kamulaştırma bedeline ülkemizde yaşanan yüksek enflasyona rağmen son derece düşük faiz uygulandığını, özellikle yüksek enflasyonist dönemlerde Devletin kamulaştırma nedeniyle borçlu olduğu tutar ile alacaklı hak sahibi tarafından nihai olarak alınan tutar arasındaki enflasyon nedeniyle oluşan değer kayıplarını giderilmediğini, faiz sonunun kesinleşme tarihi olması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayıl Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usul Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Davacı idare ve davalılar ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.