Kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol terkini davasında taşınmazın arsa vasfı ile emsal değerine ilişkin itirazların istinafta reddi.
Özet: Davacı idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini davasında, ilk derece mahkemesince belirlenen kamulaştırma bedelinin taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi sebebiyle fahiş olduğu iddiasıyla davacı idarenin yaptığı istinaf başvurusu, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından taşınmazın imar durumu, çevresel faktörler ve emsal incelemeleri dikkate alınarak hazırlanan bilirkişi raporunda arsa vasfında kabul edilmesinin ve bedel tespitinin hukuka uygun bulunması gerekçesiyle esastan reddedilmiş olup, davacı idare bu kararı temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2024/13889 E.  ,  2025/7713 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/363 Esas, 2024/1644 Karar
DAVA TARİHİ : 10.12.2020
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Akyazı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/771 Esas, 2022/663 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 1 18... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında kabulünün doğru olmadığını, arazi olarak değer biçilmesi gerektiğini, emsalin uygun nitelikte olmadığını, bedelin fahiş olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın imar durumuna ilişkin yazı cevabında; 1/25000 ölçekli imar planında, tarımsal niteliği korunacak alanda kaldığı bildirilmiş, bilirkişi raporunda, taşınmazın...otoyoluna cepheli olduğu, taşınmazın meskun mahale yakın konumda olduğu, etrafında küçük sanayi fabrikası şeklinde yapılaşmalar olduğu, çok yakın konumda akaryakıt istasyonlarının ve beton üretim tesislerinin bulunduğu, belediye alt yapı ve ulaşım hizmetlerinden yararlanabileceği belirtilerek taşınmazın arsa vasfında kabulü ile emsal araştırma yöntemi ile kıymet takdiri yapılmış, dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan 1 18... parsel sayılı taşınmazın da 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kaldığı Dairelerin 2022/1806 Esas sayılı dosya kapsamına alınan yazı cevabından anlaşıldığı dikkate alındığında; dava konusu taşınmazın arsa vasfında kabul edilerek emsal inceleme yöntemine göre değerinin belirlenmesinde bir isabetsizlik olmadığı, dava konusu taşınmaz kadastral parsel olup, dava konusu taşınmaza somut emsal olarak kabul edilen ... Mahallesi 1 74... parselin ise; 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kaldığı, akit tarihi itibarıyla imar uygulaması görmemiş kadastral parsel olmakla, düzenleme ortaklık payı dengelemesi yapılmamasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın vergi rayiçlerinin karşılaştırılmasında hükme esas alının bilirkişi raporunda dava konusu parselin emsal taşınmazın %29,9'u kadar değerli olduğu belirtilerek m² fiyatının 198,28 TL olarak tespit edilerek, dava konusu taşınmaz ile somut emsalin emlak vergilerine esas rayiç bedelleri ile mukayese oranı karşılaştırıldığında ters orantı oluşturulmuş ise de bu durumun istinaf başvurusunda bulunan davacı idare lehine olduğu gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.
3.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.
5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.