Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, davacı idarenin arazi niteliği, gelir metodu değerlemesi ve objektif değer artışına dair istinaf red kararına karşı temyiz başvurusu incelemesi.
Özet: Bir idarenin açtığı kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulü ve kamulaştırma bedelinin belirlenmesi üzerine davacı idare, taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabulü, münavebe deseni, objektif değer artışı ve kapitalizasyon faizi gibi konulardaki itirazlarının bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmesiyle, kamulaştırma bedelinin adil tespit edilmediği gerekçesiyle aynı itirazlarla temyiz yoluna başvurmuş olup, yüksek mahkeme arazi niteliğindeki taşınmazlara gelir metodu esas alınarak adil bir bedel biçilmesi gerekliliğini vurgulayarak davayı incelemektedir.
5. Hukuk Dairesi         2024/8183 E.  ,  2025/7641 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1869 Esas, 2023/2089 Karar
DAVA TARİHİ : 13.10.2022
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/740 Esas, 2023/101 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, .... ilçesi, ... Mahallesi, 2 19... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabulünün hatalı olduğunu, münavebe deseninin yüksek gelir getiren biber, fasulye ve domates ürünlerinden oluşturulması sebebiyle taşınmazın metrekare birim bedelinin yüksek belirlendiğini, %40 objektif değer artışı uygulanmasının ve kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak uygulanmasının hatalı olduğunu, lehlerine vekâlet ücretine takdir edilmemesinin doğru olmadığını ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Antalya ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 2 19... parsel sayılı taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemiyle değer tespiti yoluna gidilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, münavebe deseninin o yörede yaygın olarak yetişen birinci yıl domates, ikinci yıl kapya biber, üçüncü yıl fasulye şeklinde oluşturulmasının yerinde olduğu, net gelir hesabının Alanya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2022 yılı verileri dikkate alınarak yapılması gerekirken 2021 yılı verilerine göre yapılıp Y-ÜFE' ye göre artırılması hatalı ise de 2022 yılı verileri uygulanması halinde davacının aleyhine bir durum yaratacağı, davalı tarafça da istinaf yoluna başvurulmadığından 2021 yılı verilerine göre net gelir hesabı yapılması hususunun Dairelerince göz önünde bulundurulmadığı, dava konusu taşınmazın merkezi yerlere uzaklığı ve konumu dikkate alındığında %40 objektif değer artışı uygulanmasının doğru olduğu, buna göre dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının değerlendirme tarihi olan 2022 yılı itibarıyla 417,32 TL olarak tespitinin yerinde olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki davaya konu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalıya ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.