acele kamulaştırma nedeniyle 2942 sayılı kanunun 31/b maddesince tapuya işlenen şerhin terkin talebiyle açılan davada mülkiyet hakkının kısıtlanması ve şerhin yasal dayanağı inceleniyor.

Acele kamulaştırma nedeniyle 2942 sayılı Kanunun 31/b maddesince tapuya işlenen şerhin terkin talebiyle açılan davada mülkiyet hakkının kısıtlanması ve şerhin yasal dayanağı inceleniyor.

Özet: Dava, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 31. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmaz tapu kaydına konulan ve altı aylık yasal sürede kamulaştırma davası açılmaması nedeniyle mülkiyet hakkını kısıtladığı iddia edilen şerhin terkinine ilişkindir; ilk derece mahkemesi şerhin kaldırılmasına karar vermiş, davalı idarenin bu kararı istinaf etmesi üzerine bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddederek ilk derece mahkemesi kararını onamış ve davalı idare bu kararı temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/4261 E. , 2025/7632 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/3255 Esas, 2025/35 Karar

DAVA TARİHİ : 11.10.2023

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Düzce 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/328 Esas, 2024/77 Karar

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Düzce ili, .... ilçesi, ... köyü 1 10... parsel sayılı taşınmazda müvekkili adına olan tapu kaydına davalı idarenin talebi üzerine 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince şerh konulduğunu, müvekkilinin mülkiyet hakkını kısıtlayan, yasal şartları taşımayan, usulsüz ve hatalı olarak konulan bu şerhin terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin talebi üzerine kamulaştırma işlemlerinin hızlandırılması, dava konusu taşınmazın devrinin önlenmesi, devir yapılırsa satış yapılacak mülk sahibinin durumdan haberdar edilmesi ve gerçekleştirilecek kamulaştırma işlemleri esnasında müvekkili idarenin yürütmekte olduğu zorunlu kamu hizmetlerinin kesintiye uğratılmaması amacıyla tapuya 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi şerhinin işlendiğini, müvekkili idarenin yürütmekte olduğu projede güzergah değişikliği gerçekleşmesi ihtimali olduğundan altı aylık sürede davanın açılamadığını, 2942 sayılı Kanun’un 7 nci maddesinin son fıkrasına göre altı aylık sürede kamulaştırma davasının açıldığını gösteren dilekçenin tapuya gönderilmemesi durumunda tapu idaresi tarafından şerhin resen kaldırılması gerektiğini, müvekkili idarenin sorumlu tutulmasının mümkün olamayacağını, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davalı idare lehine taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırmaya şerhinin mülkiyet hakkının ihlaline sebebiyet vermediğini, şerhten sonra malik değiştiği takdirde tapu idaresinin kamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorunda olduğunu, taşınmaza kamulaştırma şerhi konulmasının malikin tasarruf yetkisini kısıtlamadığını, 2942 sayılı Kanun’un 7 nci maddesinin son fıkrasındaki düzenlemeden bu durumun açıkça anlaşıldığını, o nedenle davada hukuki yarar söz konusu olmadığından davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, ön inceleme duruşmasından önce 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesine göre kamulaştırma davasının açıldığını, yargılamanın başında mevcut olan hukuki yarar şartının sonradan ortadan kalması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın başkasına devrini engellemek için konulan söz konusu şerhin acele kamulaştırma işleminin tamamlanmasından altı ay sonra 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesine göre kamulaştırma davasının açıldığını gösteren dilekçenin tapuya gönderilmemesi durumunda tapu idaresi tarafından resen kaldırılması gerektiğini, müvekkili idarenin sorumlu tutulmasının mümkün olamayacağını, davacı tarafın şerhin kaldırılması için müvekkili kuruma veya Tapu Müdürlüğüne başvurmaksızın işbu davayı açmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, husumetin ilgili Tapu Müdürlüğüne yöneltilerek, müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı idare tarafından Düzce 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/35 Değişik İş sayılı dosyası ile 10.01.2023 tarihinde dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma davası açıldığı ve Mahkemece acele el koyma kararı verildiği, dava konusu taşınmazın tapu kaydına davalı idare tarafından talep edilmesi neticesi 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca şerhin konulduğu, ancak şerhin konulduğu tarihten itibaren altı ay içerisinde 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasının açılmadığı, tapu kaydında 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca mülkiyet hakkını kısıtlayacak ve taşınmazın devrini engelleyecek şekilde konulmuş olan şerhin yer alması ve davacıların eldeki davayı açmakta dava tarihi itibarıyla hukuki yararının bulunması ve 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin son fıkrasında öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalıdan vekilinden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.